Samenvatting Verpleegkundige Zorgverlening (VZ)
Verpleegtechnische handelingen
4. katheterzorg
1.0
Katheteriseren van de blaas is het inbrengen van een holle buis (katheter) in de blaas met als doel
het afvloeien van urine.
Het katheteriseren van de blaas kan op twee manieren:
Via de urethra in de urineblaas. Dit noem je een urethrale katheter.
Via de voorste buikwand in de urineblaas. Dit noem je een suprapubische katheter.
1.3
Aandachtspunten in de begeleiding van de zorgvrager
Levensfase Aandachtspunten
Pubers Pubers kunnen zich schamen voor hun lichaam. Ze ziten in een fase waarin ze
hun seksualiteit aan het ontdekken zijn. Als de puber eraan toe is, kan hij na
uitgebreide instructe de zorg overnemen. Geef voldoende privacy.
Volwassenen Volwassenen hebben voorlichtng nodig over wat er gaat gebeuren, wat het
betekent voor hun dagelijks leven, werk en seksualiteit. Geef duidelijke
informate. In veel gevallen zal de zorgvrager in een later stadium zelf de zorg op
zich kunnen nemen.
Ouderen Ouderen kunnen heel verschillend reageren. Ze kunnen zich fink houden, maar
zich ook schamen en niet weten wat ze moeten doen. Stem je tempo van zorg af
op het tempo van de zorgvrager. Geef heldere en duidelijke informate en
controleer of de zorgvrager je begrijpt. Geef voldoende privacy.
, Kenmerken van de verschillende doelgroepen:
Doelgroep Aandachtspunten
Barenden en Als een barende niet kan urineren, kan de foetus in een afwijkende
kraamvrouwen ligging terechtkomen of kan de indaling worden tegengehouden. Een
kraamvrouw kan soms niet plassen doordat vlak na de bevalling het
baringskanaal en de omgeving van dit kanaal gezwollen zijn. Daardoor
kan de baarmoeder zich niet goed samentrekken. Om die reden kan
de verloskundige of (huis)arts opdracht geven de kraamvrouw
(eenmalig) te katheteriseren. Een barende en een kraamvrouw zijn
extra gevoelig voor infectes.
Geriatrische en Verwardheid, wanen of agressie kunnen het inbrengen van een
psychiatrische blaaskatheter hinderen. In zo’n geval moet je altjd assistente vragen
zorgvragers van een collega.
Chronisch zieken In ernstge gevallen van MS of bij sterke contracturen bij zorgvragers
met reuma wordt een suprapubische katheter ingebracht. Deze
katheter is gemakkelijker te verzorgen en in te brengen. Als de
katheter voor het eerst wordt ingebracht, zal de zorgvrager naar het
ziekenhuis moeten. Chronisch zieken zijn vaak ervaringsdeskundige
en weten zelf hoe ze met hun katheter moeten omgaan.
Zorgvragers met een In ernstge gevallen van spastciteit en bij misvorming van het bekken
verstandelijke wordt een suprapubische katheter ingebracht. Een zorgvrager met
beperking of een verstandelijke beperking zal opgenomen worden in het
lichamelijke handicap ziekenhuis. Geef goede voorlichtng in eenvoudige en duidelijke taal,
eventueel met plaatjes.
Lichamelijk gehandicapte zorgvragers zijn vaak ervaringsdeskundige
en weten zelf hoe ze met hun katheter moeten omgaan.
De volgende complicates kunnen voorkomen:
Een urineweginfecte (een blaasontsteking of een nierbekkenontsteking) kan ontstaan door
onvoldoende hygiënisch werken bij de verzorging van de katheter of door incontnente van
feces. Via de katheter komen dan micro-organismen in de blaas. Zelfs bij een goede
verzorging ontstaat bij een langdurige verblijfskatheter na enkele weken vaak
een urineweginfecte.
Blaaskrampen zijn een natuurlijke reacte van de blaas op een vreemd voorwerp, namelijk de
katheter. Dit kun je niet voorkomen. Zorgvragers geven bij blaaskrampen aan dat ze
aandrang voelen om te plassen, maar niet kúnnen plassen. Informeer de zorgvrager dat er
geen urine in de blaas zit, maar dat het gevoel veroorzaakt wordt door de katheter. Als de
zorgvrager er veel last van heef, kun je de arts raadplegen. De arts kan eventueel medicijnen
voorschrijven. Laat de zorgvrager in elk geval veel drinken.
Lekkage kan ontstaan door verstopping van de blaaskatheter of door een te volle ballon.
Hematurie of bloed in de urine kan ontstaan door irritate van de blaas of door trauma,
bijvoorbeeld door trekken aan de katheter.
Verpleegtechnische handelingen
4. katheterzorg
1.0
Katheteriseren van de blaas is het inbrengen van een holle buis (katheter) in de blaas met als doel
het afvloeien van urine.
Het katheteriseren van de blaas kan op twee manieren:
Via de urethra in de urineblaas. Dit noem je een urethrale katheter.
Via de voorste buikwand in de urineblaas. Dit noem je een suprapubische katheter.
1.3
Aandachtspunten in de begeleiding van de zorgvrager
Levensfase Aandachtspunten
Pubers Pubers kunnen zich schamen voor hun lichaam. Ze ziten in een fase waarin ze
hun seksualiteit aan het ontdekken zijn. Als de puber eraan toe is, kan hij na
uitgebreide instructe de zorg overnemen. Geef voldoende privacy.
Volwassenen Volwassenen hebben voorlichtng nodig over wat er gaat gebeuren, wat het
betekent voor hun dagelijks leven, werk en seksualiteit. Geef duidelijke
informate. In veel gevallen zal de zorgvrager in een later stadium zelf de zorg op
zich kunnen nemen.
Ouderen Ouderen kunnen heel verschillend reageren. Ze kunnen zich fink houden, maar
zich ook schamen en niet weten wat ze moeten doen. Stem je tempo van zorg af
op het tempo van de zorgvrager. Geef heldere en duidelijke informate en
controleer of de zorgvrager je begrijpt. Geef voldoende privacy.
, Kenmerken van de verschillende doelgroepen:
Doelgroep Aandachtspunten
Barenden en Als een barende niet kan urineren, kan de foetus in een afwijkende
kraamvrouwen ligging terechtkomen of kan de indaling worden tegengehouden. Een
kraamvrouw kan soms niet plassen doordat vlak na de bevalling het
baringskanaal en de omgeving van dit kanaal gezwollen zijn. Daardoor
kan de baarmoeder zich niet goed samentrekken. Om die reden kan
de verloskundige of (huis)arts opdracht geven de kraamvrouw
(eenmalig) te katheteriseren. Een barende en een kraamvrouw zijn
extra gevoelig voor infectes.
Geriatrische en Verwardheid, wanen of agressie kunnen het inbrengen van een
psychiatrische blaaskatheter hinderen. In zo’n geval moet je altjd assistente vragen
zorgvragers van een collega.
Chronisch zieken In ernstge gevallen van MS of bij sterke contracturen bij zorgvragers
met reuma wordt een suprapubische katheter ingebracht. Deze
katheter is gemakkelijker te verzorgen en in te brengen. Als de
katheter voor het eerst wordt ingebracht, zal de zorgvrager naar het
ziekenhuis moeten. Chronisch zieken zijn vaak ervaringsdeskundige
en weten zelf hoe ze met hun katheter moeten omgaan.
Zorgvragers met een In ernstge gevallen van spastciteit en bij misvorming van het bekken
verstandelijke wordt een suprapubische katheter ingebracht. Een zorgvrager met
beperking of een verstandelijke beperking zal opgenomen worden in het
lichamelijke handicap ziekenhuis. Geef goede voorlichtng in eenvoudige en duidelijke taal,
eventueel met plaatjes.
Lichamelijk gehandicapte zorgvragers zijn vaak ervaringsdeskundige
en weten zelf hoe ze met hun katheter moeten omgaan.
De volgende complicates kunnen voorkomen:
Een urineweginfecte (een blaasontsteking of een nierbekkenontsteking) kan ontstaan door
onvoldoende hygiënisch werken bij de verzorging van de katheter of door incontnente van
feces. Via de katheter komen dan micro-organismen in de blaas. Zelfs bij een goede
verzorging ontstaat bij een langdurige verblijfskatheter na enkele weken vaak
een urineweginfecte.
Blaaskrampen zijn een natuurlijke reacte van de blaas op een vreemd voorwerp, namelijk de
katheter. Dit kun je niet voorkomen. Zorgvragers geven bij blaaskrampen aan dat ze
aandrang voelen om te plassen, maar niet kúnnen plassen. Informeer de zorgvrager dat er
geen urine in de blaas zit, maar dat het gevoel veroorzaakt wordt door de katheter. Als de
zorgvrager er veel last van heef, kun je de arts raadplegen. De arts kan eventueel medicijnen
voorschrijven. Laat de zorgvrager in elk geval veel drinken.
Lekkage kan ontstaan door verstopping van de blaaskatheter of door een te volle ballon.
Hematurie of bloed in de urine kan ontstaan door irritate van de blaas of door trauma,
bijvoorbeeld door trekken aan de katheter.
