De Meetbare mens: digitaal meten van het zieke en gezonde lichaam
1.1
Stap 1→ meer, vaker en intiemer meten.
1.2
Stap 2→ vermenging van medisch domein en consumentenmarkt.
Het zelfmeten en managen van ziekte is allerminst nieuw. Diabetespatiënten meten al vanaf de jaren
tachtig zelf thuis hun bloedsuikerspiegel en registreren hun koolhydraatinname. Maar dankzij steeds
kleinere, draagbare en nauwkeuriger medische meet- en diagnostiekinstrumenten, kunnen
diabetespatiënten dit steeds makkelijker én volledig digitaal doen.
Met de digitalisering verschijnen nieuwe spelers op de markt die zich toeleggen op het uitlezen,
opslaan en managen van data afkomstig van de medische apparatuur voor thuisgebruik. Vaak zijn dat
commerciële bedrijven die ook de software en medische technologie maken.
1.3
Stap 3→ nieuwe vormen van participatie.
Doordat steeds meer derde partijen de kliniek betreden, gaan het medische domein en het
consumentendomein door elkaar lopen. Daarbij ontbreekt vaak een directe behandelrelatie met de
patiënt. Ook aan de kant van gebruikers vindt vermenging plaats: consumenten zijn patiënten en vice
versa. Nieuwe vormen van participatie als patiënt en als onderzoeksobject passen in de belofte van
meer inclusieve en participatieve geneeskunde.
Niet alleen patiënten zijn actiever dan ooit betrokken bij het zelfmeten en monitoren van hun
lichaam. Ook mensen die niet ziek zijn werken met apps en sensoren aan een betere leefstijl en
gezondheid.
1.4
Stap 4→ beleidsambities: meer gezondheid door technologie.
De datagedreven gezondheidszorg is steeds meer toegesneden op het individu (gepersonaliseerd),
voorspellend over ontstaan van ziekten, het verloop of de effectiviteit van behandeling (predicatief),
en gericht op het voorkomen van ziekte of complicaties bij ziekte (preventief). De patiënt heeft een
veel actievere rol, bij behandeling of onderzoek naar ziekte (participatief). Bovendien wordt deze
zorg steeds mobieler (portable). Dit wordt P5-zorg genoemd. De minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (VWS) heeft beleidsdoelen geformuleerd voor de zorg in Nederland de komende
jaren: een van de ambities is gezondheidsbevordering door technologie, aan de hand van e-health en
consumentenapps voor ziektepreventie.
, De opkomst van het digitale meten gaat gepaard met een aantal beloften die bekendstaan onder de
noemer P4 medicine:
- Participatory (participatief).
- Personalised (gepersonaliseerd).
- Predicative (voorspellend).
- Preventive (preventief).
- De smartphone en de daarbij behorende draagbare technologie voegt hier een vijfde P aan
toe; de P van portable, of mobiel (m-health)
M-health verwijst naar de mogelijkheid om data die consumenten en patiënten verzamelen met
mobiele apparaten te koppelen aan andere databronnen in de zorg en het gezondheidsonderzoek.
De hoop is dat met P5-zorg gezondheidsdoelen beter kunnen worden behaald.
VWS→ Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
De eHealth-monitors noemen verschillende knelpunten: een goede samenwerking tussen
zorgaanbieders, zorgverzekeraars en ICT-leveranciers die nodig is om e-health structureel onderdeel
te laten zijn van de zorg, ontbreekt.
De invoering van e-health-toepassingen blijkt vaak ingewikkelder dan vooraf gedacht.
1.5
Stap 5→ gezondheidsdata van waarde voor onderzoek, innovatie en kwaliteit.
1.6
Stap 6→ doelverschuiving.
De technologische innovaties worden ingezet voor andere doelen dan gezondheidsbevordering. Die
doelen zijn zowel collectief, zoals gebruik in gezondheidsonderzoek, als ook commercieel en voor
marketing. Daarmee staat niet noodzakelijk het individueel belang van de patiënt voorop of de
gezondheid van de zorgconsument, maar de ontwikkeling van verdienmodellen uit de marketing en
big data-wereld.
1.7
Stap 7→ de arts-patiënt relatie komt onder druk te staan.
Omdat patiënten moeten meten en monitoren om gezond te blijven en complicaties te voorkomen,
en niet vrij zijn om te kiezen om gegevens niet te meten of te delen, kan de vertrouwensrelatie
tussen arts en patiënten onder druk komen te staan. Patiënten leveren zo hun privacygevoelige data
in ruil voor gezondheid.
1.8
Stap 8→ nieuwe voorwaarden en verantwoordelijkheden.
Het is daarom belangrijk dat nieuwe spelers en technologieën voldoen aan de randvoorwaarden die
gesteld worden aan medisch handelen. De verantwoordelijkheden tussen patiënten, consumenten,
zorgverleners en ondernemers moeten opnieuw worden gedefinieerd.