LECTURE 11 PLACEBO
FILM:
Een ander merkwaardige manier om medicijnen in te zeten is om er helemaal geen werkzaam bestanddeel in
te stoppen, een neppil dus. Beter bekend als een placebo. Uit onderzoek blijkt namelijk dat als iemand een
werkzaam medicijn verwacht, het brein zelf al chemische stofen aanmaakt die de werking van het medicijn
nabootsen. Zo kunnen artsen hun patinten heel wat ellende besparen en het is bovendien nog goedkoper
ook.
Fabrizio Benedet
Benedet onderzoekt de werking van het placebo-efect onder stressvolle omstandigheden, zoals hoogte. Een
prima plek om stress te simuleren. Een placebo kan een neppil zijn, een suiker pil. Het kan ook om een glas
water gaan. Het is belangrijk wat je de patint vertelt. Als je vertelt dat het een pijnstller is, dan werkt dit. Hij
leverde bewijs dat het placebo-efect echt een chemische reacte is in de hersenen. Het brein maakt blijkbaar
zelf pijnstllers aan, simpelweg door de verwachtng dat je geen pijn gaat voelen. In een bepaalde staat
maken de hersenen lichaamseigen stofen aan. Zo produceren de hersenen chemische stofen die wij
endorfnen noemen (lijken op morfne). Onze hersenen zijn dus in staat om deze chemische stofen te maken
en dat is heel belangrijk voor het placebo- efect. Benedet weet zelf ook niet of hij een placebo of werkzame
stof toedient. Als arts raad hij niet aan om placebo’s te geven als iemand ziek is. Verhoog de verwachtngen van
de patint terwijl je het echte medicijn toedient. Zo verhoog je de placebo component het inspelen op
verwachtngen van patinten. Als verwachtngen negatef zijn treedt het nocebo efect op de klachten
worden hierbij erger. Het is belangrijk wat erbij verteld wordt. Als je de patint vertelt dat de pijn gaat afnemen
en als je de patint vertelt dat er een zichtbare verbetering komt, is dat ongeveer hetzelfde. Er is geen verschil.
Maar wanneer je tegen de patint zegt: ‘je pijn gaat afnemen’ zal de focus van de patint bij de pijn liggen, en
niet bij de zichtbare verbetering. Dat is heel belangrijk. Natuurlijk lost het niet alles op, maar het is een betere
communicate. Het verbetert de psychologische component.
Bensing:
Placebo-efecten kunnen de symptomen van iedere onderliggende ziekten verminderen. Zij bestudeerde
patint- arts gesprekken. Het lijkt erop dat het placebo-efect in de hersenen veroorzaakt wordt door die
dingen in de communicate van de arts die de patint belangrijk vindt: hoop, empathie, serieus genomen
worden, etc. Wat je ziet in de praktjk is dat er een enorme tjdsnood is. Dit werkt precies averechts voor het
placebo efect (empathie, persoonlijke aandacht) waar patinten zo’n behoefe aan hebben. Een meelevende
hoopvolle arts maakt gunstgere efecten los dan een ongeïnteresseerde arts.
VAN LAARHOVEN, A.I., VOGELAAR, M.L., WILDER- SMITH, O.H., VAN RIEL, P.L., VAN DE KERKHOF,
P.C., KRAAIMAAT, F.W., EVERS, A.W. (2011). INDUCTION OF NOCEBO AND PLACEBO EFFECTS ON
ITCH AND PAIN BY VERBAL SUGGESTIONS. PAIN, 152, 1486-1494
ARTIKEL OVER NOCEBO EN PLACEBOEFFECTEN BIJ PIJN EN JEUK
Inleiding
Uit vorig onderzoek is gebleken dat fysieke klachten, zoals pijn en jeuk, efectef gereduceerd kunnen worden
door placebo-efecten. Er is echter nog weinig onderzoek gedaan naar nocebo efecten, wat het
tegenovergestelde is van placebo-efecten. Het placebo-efect gaat uit van een positeve verwachtng (‘door
deze crème zult u minder jeuk krijgen’) waarbij een afname van fysieke klachten wordt gevonden. Het nocebo
efect daarentegen gaat uit van negateve verwachtngen (‘van deze crème kunt u jeuk krijgen’). In deze studie
wordt onderzocht of deze negateve verwachtngen (het nocebo efect) ook daadwerkelijk voor een toename
van klachten zullen zorgen.
Methode
Deze studie bestaat uit twee delen, welke met dezelfde groep partcipanten zijn uitgevoerd. Er zaten 15
minuten tussen de twee delen.
, Deel 1: dit deel is gericht op het onderzoeken van de rol van nocebo efecten op pijn en jeuk veroorzaakt door
verbale suggestes die verwachtngen manipuleren (hoge of lage verwachtngen voor jeuk/pijn) met betrekking
tot diversie somatosensorische stmuli die jeuk en pijn kunnen veroorzaken. Om dit te toetsen werd een twee
bij twee design gebruikt, waar partcipanten random aan werden toebedeeld.
Hier wordt een 2X2 design gebruikt:
1 - Jeuk nocebo condite met hoge verwachtngen
2 - Jeuk nocebo controle condite met lage verwachtngen
3 - Pijn nocebo condite met hoge verwachtngen
4 - Pijn nocebo controle condite met lage verwachtngen
Bij aankomst op de testaciliteit werden partcipanten gevraagd om hun huidige niveaus van pijn en jeuk te
scoren op een visuele analoge schaal (VAS), die gaat van 0 (geen pijn/jeuk) tot 10 (erge pijn/jeuk). De
gemiddelde levels van jeuk en pijn waren respectevelijk 0,2 en 0,3. Er waren geen signifcante verschillen
tussen de condites. De partcipanten kregen tjdens het onderzoek verschillende stmuli aangeboden
(mechanische, electrische en chemische (histamine)) en daarbij werd toepasselijke verbale informate gegeven.
Partcipanten werden verteld dat ze meededen aan een onderzoek naar gevoeligheid voor somatosensorische
stmuli die jeuk en pijn kunnen oproepen, en dat ze random zijn toegewezen aan ofwel de jeuk ofwel de
pijngroep.
In de eerste condite (jeuk nocebo condite) werden partcipanten het volgende verteld: ‘’95% van de gezonde
mensen ervaart jeuk door deze stmuli. Slechts enkelen, maximaal 5%, ervaart pijn’’. Hiermee werden de hoge
jeukverwachtngen veroorzaakt.
In de tweede condite (de jeuk nocebo controle condite), werden partcipanten het volgende verteld: ‘’slechts
5% van de gezonde mensen ervaart jeuk van deze stmuli, en slechts 5% ervaart pijn’’. Hiermee werden dus
lage jeukverwachtngen veroorzaakt.
Na deze instructes werden partcipanten in beide jeuk condites gevraagd om hun verwachtngen voor de
hoeveelheid jeuk en pijn die ze zouden krijgen, te beoordelen op de VAS schaal van 0 tot 10. Partcipanten in de
jeuk nocebo condite (condite 1) verwachten signifcant meer jeuk te ervaren dan partcipanten in de controle
condite (condite 2), terwijl de verwachte hoeveelheid pijn hetzelfde was.
De pijncondites zijn hetzelfde uitgevoerd als de jeuk condites, alleen is bij deze instructes het woord ‘jeuk’
vervangen door het woord ‘pijn’. Ook deze partcipanten werden gevraagd hun verwachte hoeveelheid jeuk en
pijn te scoren op de VAS schaal. Partcipanten in de pijn nocebo condite (condite 3) verwachten signifcant
meer pijn dan de partcipanten in de pijn nocebo controle condite (condite 4), terwijl de levels van jeuk niet
verschilden tussen de twee groepen.
Deel 2: de partcipanten die in deel 1 van dit onderzoek in de ‘hoge verwachtng’ condites zaten (condite 1 en
3) deden ook mee aan deel 2 van dit onderzoek. De partcipanten van de jeuk nocebo condite (condite 1)
werden ramdom verdeeld over de jeuk placebo en jeuk placebo controle condite. Partcipanten van de pijn
nocebo condite (condite 3) werden random verdeeld over de pijn placebo en pijn placebo controle condite.
De partcipanten van condite 2 en 4 (de controle condites) deden niet mee aan dit deel van het onderzoek.
Dus hier hebben we weer een 2 bij 2 design:
5- Jeuk placebo condite
6- Jeuk placebo controle condite
7- Pijn placebo condite
8- Pijn placebo controle condite
Ook in deel 2 van dit onderzoek werden stmuli aangeboden die mogelijk pijn of jeuk kunnen veroorzaken (in
dit geval histamine) aan de niet-dominante arm. In de jeuk placebo condite werden partcipanten het volgende
verteld voordat de histamine werd aangebracht: ‘now I will apply the same gel to the other forearm, but I
added an itch-reducing substance to this gel, which reduces itch in such a way that nearly all healthy-people do
not experience itch anymore’’. In de jeuk placebo controle condite werden partcipanten het volgende verteld:
‘’now I will apply the same itching gel to the other forearm. Nearly all healthy people experience itch from
these stmuli, while hardly anyone experience pain’’. In de pijn placebo condite werd hetzelfde verteld, maar
dan met het woord ‘pijn’ ipv ‘jeuk’. Dit had als doel om te onderzoeken of het efect van het herhaalde
FILM:
Een ander merkwaardige manier om medicijnen in te zeten is om er helemaal geen werkzaam bestanddeel in
te stoppen, een neppil dus. Beter bekend als een placebo. Uit onderzoek blijkt namelijk dat als iemand een
werkzaam medicijn verwacht, het brein zelf al chemische stofen aanmaakt die de werking van het medicijn
nabootsen. Zo kunnen artsen hun patinten heel wat ellende besparen en het is bovendien nog goedkoper
ook.
Fabrizio Benedet
Benedet onderzoekt de werking van het placebo-efect onder stressvolle omstandigheden, zoals hoogte. Een
prima plek om stress te simuleren. Een placebo kan een neppil zijn, een suiker pil. Het kan ook om een glas
water gaan. Het is belangrijk wat je de patint vertelt. Als je vertelt dat het een pijnstller is, dan werkt dit. Hij
leverde bewijs dat het placebo-efect echt een chemische reacte is in de hersenen. Het brein maakt blijkbaar
zelf pijnstllers aan, simpelweg door de verwachtng dat je geen pijn gaat voelen. In een bepaalde staat
maken de hersenen lichaamseigen stofen aan. Zo produceren de hersenen chemische stofen die wij
endorfnen noemen (lijken op morfne). Onze hersenen zijn dus in staat om deze chemische stofen te maken
en dat is heel belangrijk voor het placebo- efect. Benedet weet zelf ook niet of hij een placebo of werkzame
stof toedient. Als arts raad hij niet aan om placebo’s te geven als iemand ziek is. Verhoog de verwachtngen van
de patint terwijl je het echte medicijn toedient. Zo verhoog je de placebo component het inspelen op
verwachtngen van patinten. Als verwachtngen negatef zijn treedt het nocebo efect op de klachten
worden hierbij erger. Het is belangrijk wat erbij verteld wordt. Als je de patint vertelt dat de pijn gaat afnemen
en als je de patint vertelt dat er een zichtbare verbetering komt, is dat ongeveer hetzelfde. Er is geen verschil.
Maar wanneer je tegen de patint zegt: ‘je pijn gaat afnemen’ zal de focus van de patint bij de pijn liggen, en
niet bij de zichtbare verbetering. Dat is heel belangrijk. Natuurlijk lost het niet alles op, maar het is een betere
communicate. Het verbetert de psychologische component.
Bensing:
Placebo-efecten kunnen de symptomen van iedere onderliggende ziekten verminderen. Zij bestudeerde
patint- arts gesprekken. Het lijkt erop dat het placebo-efect in de hersenen veroorzaakt wordt door die
dingen in de communicate van de arts die de patint belangrijk vindt: hoop, empathie, serieus genomen
worden, etc. Wat je ziet in de praktjk is dat er een enorme tjdsnood is. Dit werkt precies averechts voor het
placebo efect (empathie, persoonlijke aandacht) waar patinten zo’n behoefe aan hebben. Een meelevende
hoopvolle arts maakt gunstgere efecten los dan een ongeïnteresseerde arts.
VAN LAARHOVEN, A.I., VOGELAAR, M.L., WILDER- SMITH, O.H., VAN RIEL, P.L., VAN DE KERKHOF,
P.C., KRAAIMAAT, F.W., EVERS, A.W. (2011). INDUCTION OF NOCEBO AND PLACEBO EFFECTS ON
ITCH AND PAIN BY VERBAL SUGGESTIONS. PAIN, 152, 1486-1494
ARTIKEL OVER NOCEBO EN PLACEBOEFFECTEN BIJ PIJN EN JEUK
Inleiding
Uit vorig onderzoek is gebleken dat fysieke klachten, zoals pijn en jeuk, efectef gereduceerd kunnen worden
door placebo-efecten. Er is echter nog weinig onderzoek gedaan naar nocebo efecten, wat het
tegenovergestelde is van placebo-efecten. Het placebo-efect gaat uit van een positeve verwachtng (‘door
deze crème zult u minder jeuk krijgen’) waarbij een afname van fysieke klachten wordt gevonden. Het nocebo
efect daarentegen gaat uit van negateve verwachtngen (‘van deze crème kunt u jeuk krijgen’). In deze studie
wordt onderzocht of deze negateve verwachtngen (het nocebo efect) ook daadwerkelijk voor een toename
van klachten zullen zorgen.
Methode
Deze studie bestaat uit twee delen, welke met dezelfde groep partcipanten zijn uitgevoerd. Er zaten 15
minuten tussen de twee delen.
, Deel 1: dit deel is gericht op het onderzoeken van de rol van nocebo efecten op pijn en jeuk veroorzaakt door
verbale suggestes die verwachtngen manipuleren (hoge of lage verwachtngen voor jeuk/pijn) met betrekking
tot diversie somatosensorische stmuli die jeuk en pijn kunnen veroorzaken. Om dit te toetsen werd een twee
bij twee design gebruikt, waar partcipanten random aan werden toebedeeld.
Hier wordt een 2X2 design gebruikt:
1 - Jeuk nocebo condite met hoge verwachtngen
2 - Jeuk nocebo controle condite met lage verwachtngen
3 - Pijn nocebo condite met hoge verwachtngen
4 - Pijn nocebo controle condite met lage verwachtngen
Bij aankomst op de testaciliteit werden partcipanten gevraagd om hun huidige niveaus van pijn en jeuk te
scoren op een visuele analoge schaal (VAS), die gaat van 0 (geen pijn/jeuk) tot 10 (erge pijn/jeuk). De
gemiddelde levels van jeuk en pijn waren respectevelijk 0,2 en 0,3. Er waren geen signifcante verschillen
tussen de condites. De partcipanten kregen tjdens het onderzoek verschillende stmuli aangeboden
(mechanische, electrische en chemische (histamine)) en daarbij werd toepasselijke verbale informate gegeven.
Partcipanten werden verteld dat ze meededen aan een onderzoek naar gevoeligheid voor somatosensorische
stmuli die jeuk en pijn kunnen oproepen, en dat ze random zijn toegewezen aan ofwel de jeuk ofwel de
pijngroep.
In de eerste condite (jeuk nocebo condite) werden partcipanten het volgende verteld: ‘’95% van de gezonde
mensen ervaart jeuk door deze stmuli. Slechts enkelen, maximaal 5%, ervaart pijn’’. Hiermee werden de hoge
jeukverwachtngen veroorzaakt.
In de tweede condite (de jeuk nocebo controle condite), werden partcipanten het volgende verteld: ‘’slechts
5% van de gezonde mensen ervaart jeuk van deze stmuli, en slechts 5% ervaart pijn’’. Hiermee werden dus
lage jeukverwachtngen veroorzaakt.
Na deze instructes werden partcipanten in beide jeuk condites gevraagd om hun verwachtngen voor de
hoeveelheid jeuk en pijn die ze zouden krijgen, te beoordelen op de VAS schaal van 0 tot 10. Partcipanten in de
jeuk nocebo condite (condite 1) verwachten signifcant meer jeuk te ervaren dan partcipanten in de controle
condite (condite 2), terwijl de verwachte hoeveelheid pijn hetzelfde was.
De pijncondites zijn hetzelfde uitgevoerd als de jeuk condites, alleen is bij deze instructes het woord ‘jeuk’
vervangen door het woord ‘pijn’. Ook deze partcipanten werden gevraagd hun verwachte hoeveelheid jeuk en
pijn te scoren op de VAS schaal. Partcipanten in de pijn nocebo condite (condite 3) verwachten signifcant
meer pijn dan de partcipanten in de pijn nocebo controle condite (condite 4), terwijl de levels van jeuk niet
verschilden tussen de twee groepen.
Deel 2: de partcipanten die in deel 1 van dit onderzoek in de ‘hoge verwachtng’ condites zaten (condite 1 en
3) deden ook mee aan deel 2 van dit onderzoek. De partcipanten van de jeuk nocebo condite (condite 1)
werden ramdom verdeeld over de jeuk placebo en jeuk placebo controle condite. Partcipanten van de pijn
nocebo condite (condite 3) werden random verdeeld over de pijn placebo en pijn placebo controle condite.
De partcipanten van condite 2 en 4 (de controle condites) deden niet mee aan dit deel van het onderzoek.
Dus hier hebben we weer een 2 bij 2 design:
5- Jeuk placebo condite
6- Jeuk placebo controle condite
7- Pijn placebo condite
8- Pijn placebo controle condite
Ook in deel 2 van dit onderzoek werden stmuli aangeboden die mogelijk pijn of jeuk kunnen veroorzaken (in
dit geval histamine) aan de niet-dominante arm. In de jeuk placebo condite werden partcipanten het volgende
verteld voordat de histamine werd aangebracht: ‘now I will apply the same gel to the other forearm, but I
added an itch-reducing substance to this gel, which reduces itch in such a way that nearly all healthy-people do
not experience itch anymore’’. In de jeuk placebo controle condite werden partcipanten het volgende verteld:
‘’now I will apply the same itching gel to the other forearm. Nearly all healthy people experience itch from
these stmuli, while hardly anyone experience pain’’. In de pijn placebo condite werd hetzelfde verteld, maar
dan met het woord ‘pijn’ ipv ‘jeuk’. Dit had als doel om te onderzoeken of het efect van het herhaalde
