2023
Systeemgericht werken
,Inleiding 2
1. Belangrijkste algemene begrippenkader, en de werkzame principes van systeemgerichte
benaderingen toepassen bij de analyse van de probleemsituatie inclusief toelichting
veranderingsperspectieven. 3
1.1 Casus 3
1.2 Systeemgericht denken binnen deze casus, waarom? 3
1.3. De analyse en het model van Strien 3
1.3.1 Probleemomschrijving en revelante begrippen betreffende de eigenschappen van het systeem 3
Open systeem 4
Hiërarchie 4
Circulariteit 4
Interactie onderdelen-geheel 4
1.3.2 Diagnose 5
Veranderingsperspectief 5
1.3.3 Plan 5
De gekozen methodiek 6
Wijze van aanpak 6
De Middelen 6
1.3.4 Actie 6
1.3.5 Evaluatie 7
2. Het systeemgesprek: De werkrelatie, communicatieregels en gesprekstechnieken 8
2.1 Een effectieve en evenwichtige relatie met de betrokkenen 8
2.2.1 Het bevorderen van de werkrelatie, het gebruik van structurerende en explorerende
gesprekstechnieken, het reguleren van emoties en het stimuleren van communicatieregels 8
3. Reflectie communicatieve gebeurtenissen systeemgesprek en gepleegde interventies 11
3.1 De casus 11
3.1.1 De gepleegde interventies 11
Psycho-educatie 11
Het stellen van vragen 11
Het geven van huiswerk 12
3.2 Reflectie 12
4. Systeemgerichte hulpmiddelen 14
4.1 De context en het gebruik van systeemgerichte hulpmiddelen 14
O.R.B.S 14
Escalatieladder 14
4.2 Reflectie 14
5. Twee hedendaagse methodieken vanuit de systeemgerichte benadering motiveren op
basis van bronnenonderzoek 16
5.1 De gekozen methodieken 16
Het ecosysteem model (ecologisch model Bronfenbrenner) 16
Oplossingsgerichte therapie 16
6. Literatuurlijst 18
1
, Inleiding
Vanaf 2017 tot heden ben ik werkzaam geweest binnen diverse organisaties op het gebied van de geestelijke
gezondheidszorg. Zo ben ik werkzaam geweest binnen de (O)GGZ, (B)GGZ, (J)GGZ en momenteel ben ik
werkzaam binnen de (S)GGZ bij XXX.
Ik zal voor deze module putten uit de ervaringen van XXX. Ik behandel bij XXX voornamelijk cliënten
individueel, soms is het echter nodig om het systeem van de cliënt bij de behandeling te betrekken. Bij de XXX
behandelde ik vrijwel altijd het systeem in plaats van het individu.
Vaak zien we dat problemen met de geestelijke gezondheid diepgeworteld zijn in interpersoonlijke relaties en
familiedynamiek. Door het hele systeem bij de behandeling te betrekken proberen we de oorzaken te
herkennen en tevens te behandelen. Hierdoor is de kans op herstel groter. Verder kan systeemgericht werken
voorkomen dat dezelfde problemen in de toekomst terugkeren. Dit is vooral belangrijk om een blijvend
resultaat te bereiken.Het betrekken van familie en vrienden bij de behandeling van de cliënt kan daarnaast ook
de motivatie en steun voor de patiënt vergroten.
In dit verslag laat ik zien hoe ik systemisch werk met mijn cliënten.
In hoofdstuk 1 van dit verslag zal ik laten zien dat ik de belangrijkste algemene begrippenkader en de werkzame
principes van het systemisch werken kan toepassen wanneer ik een probleemsituatie binnen een
gezinssysteem moet analyseren. Ik zal op basis hiervan tevens in dit hoofdstuk de veranderingsperspectieven
toelichten. In hoofdstuk 2 werk ik een casus uit waarin ik systeemgericht heb gewerkt en laat ik zien dat ik een
effectieve en evenwichtige werkrelatie heb gelegd met elk lid van het systeem. Ook laat ik in dit hoofdstuk zien
dat ik het gebruik van communicatieregels stimuleer. In hoofdstuk 3 reflecteer ik op basis van de ontvangen
feedback in gesprekstechnische termen op de communicatieve gebeurtenissen en tevens zal ik reflecteren op
de interventies die ik wel of juist niet heb gebruikt en de wijze van uitvoering hiervan. In hoofdstuk 4 zal ik op
basis van de ontvangen feedback en mijn reflectie mijn ervaring met specifieke systeemgerichte hulpmiddelen
in de praktijksituatie evalueren en in hoofdstuk 5 zal ik de bruikbaarheid van twee hedendaagse
systeemgerichte methodieken beoordelen voor de aanpak van een gezinssituatie waarin sprake is van sociale
kwetsbaarheid en deze motiveren op basis van gedegen bronnenonderzoek.
Als bewijs voor validatie voeg ik in dit verslag een getekende brief van mijn voormalig teamcoach en voormalig
collega bij GGZ-NHN toe waarin staat dat ik binnen GGZ-NHN systeemgericht heb gewerkt (relevant voor de
casus in dit verslag), voeg ik een brief toe van mijn huidige stagebegeleider waarin staat dat ik binnen XXX
systeemgericht werk en is de feedback die in dit verslag afkomstig is ook van mijn huidige praktijkbegeleider.
Daarnaast voeg ik een aantal screenshots toe waaruit blijkt dat ik via Psyflix diverse masterclasses en cursussen
heb gevolgd betreffende het systemisch werken.
Doormiddel van dit verslag toon ik aan dat ik de onderstaande gevraagde leeruitkomst beheers:
• Je bent in staat vanuit het systeemgerichte begrippenkader systeemgerichte methoden toe te passen
in familieverbanden
N.B: De namen in dit verslag zijn vanuit privacyoverwegingen gefingeerd.
2
Systeemgericht werken
,Inleiding 2
1. Belangrijkste algemene begrippenkader, en de werkzame principes van systeemgerichte
benaderingen toepassen bij de analyse van de probleemsituatie inclusief toelichting
veranderingsperspectieven. 3
1.1 Casus 3
1.2 Systeemgericht denken binnen deze casus, waarom? 3
1.3. De analyse en het model van Strien 3
1.3.1 Probleemomschrijving en revelante begrippen betreffende de eigenschappen van het systeem 3
Open systeem 4
Hiërarchie 4
Circulariteit 4
Interactie onderdelen-geheel 4
1.3.2 Diagnose 5
Veranderingsperspectief 5
1.3.3 Plan 5
De gekozen methodiek 6
Wijze van aanpak 6
De Middelen 6
1.3.4 Actie 6
1.3.5 Evaluatie 7
2. Het systeemgesprek: De werkrelatie, communicatieregels en gesprekstechnieken 8
2.1 Een effectieve en evenwichtige relatie met de betrokkenen 8
2.2.1 Het bevorderen van de werkrelatie, het gebruik van structurerende en explorerende
gesprekstechnieken, het reguleren van emoties en het stimuleren van communicatieregels 8
3. Reflectie communicatieve gebeurtenissen systeemgesprek en gepleegde interventies 11
3.1 De casus 11
3.1.1 De gepleegde interventies 11
Psycho-educatie 11
Het stellen van vragen 11
Het geven van huiswerk 12
3.2 Reflectie 12
4. Systeemgerichte hulpmiddelen 14
4.1 De context en het gebruik van systeemgerichte hulpmiddelen 14
O.R.B.S 14
Escalatieladder 14
4.2 Reflectie 14
5. Twee hedendaagse methodieken vanuit de systeemgerichte benadering motiveren op
basis van bronnenonderzoek 16
5.1 De gekozen methodieken 16
Het ecosysteem model (ecologisch model Bronfenbrenner) 16
Oplossingsgerichte therapie 16
6. Literatuurlijst 18
1
, Inleiding
Vanaf 2017 tot heden ben ik werkzaam geweest binnen diverse organisaties op het gebied van de geestelijke
gezondheidszorg. Zo ben ik werkzaam geweest binnen de (O)GGZ, (B)GGZ, (J)GGZ en momenteel ben ik
werkzaam binnen de (S)GGZ bij XXX.
Ik zal voor deze module putten uit de ervaringen van XXX. Ik behandel bij XXX voornamelijk cliënten
individueel, soms is het echter nodig om het systeem van de cliënt bij de behandeling te betrekken. Bij de XXX
behandelde ik vrijwel altijd het systeem in plaats van het individu.
Vaak zien we dat problemen met de geestelijke gezondheid diepgeworteld zijn in interpersoonlijke relaties en
familiedynamiek. Door het hele systeem bij de behandeling te betrekken proberen we de oorzaken te
herkennen en tevens te behandelen. Hierdoor is de kans op herstel groter. Verder kan systeemgericht werken
voorkomen dat dezelfde problemen in de toekomst terugkeren. Dit is vooral belangrijk om een blijvend
resultaat te bereiken.Het betrekken van familie en vrienden bij de behandeling van de cliënt kan daarnaast ook
de motivatie en steun voor de patiënt vergroten.
In dit verslag laat ik zien hoe ik systemisch werk met mijn cliënten.
In hoofdstuk 1 van dit verslag zal ik laten zien dat ik de belangrijkste algemene begrippenkader en de werkzame
principes van het systemisch werken kan toepassen wanneer ik een probleemsituatie binnen een
gezinssysteem moet analyseren. Ik zal op basis hiervan tevens in dit hoofdstuk de veranderingsperspectieven
toelichten. In hoofdstuk 2 werk ik een casus uit waarin ik systeemgericht heb gewerkt en laat ik zien dat ik een
effectieve en evenwichtige werkrelatie heb gelegd met elk lid van het systeem. Ook laat ik in dit hoofdstuk zien
dat ik het gebruik van communicatieregels stimuleer. In hoofdstuk 3 reflecteer ik op basis van de ontvangen
feedback in gesprekstechnische termen op de communicatieve gebeurtenissen en tevens zal ik reflecteren op
de interventies die ik wel of juist niet heb gebruikt en de wijze van uitvoering hiervan. In hoofdstuk 4 zal ik op
basis van de ontvangen feedback en mijn reflectie mijn ervaring met specifieke systeemgerichte hulpmiddelen
in de praktijksituatie evalueren en in hoofdstuk 5 zal ik de bruikbaarheid van twee hedendaagse
systeemgerichte methodieken beoordelen voor de aanpak van een gezinssituatie waarin sprake is van sociale
kwetsbaarheid en deze motiveren op basis van gedegen bronnenonderzoek.
Als bewijs voor validatie voeg ik in dit verslag een getekende brief van mijn voormalig teamcoach en voormalig
collega bij GGZ-NHN toe waarin staat dat ik binnen GGZ-NHN systeemgericht heb gewerkt (relevant voor de
casus in dit verslag), voeg ik een brief toe van mijn huidige stagebegeleider waarin staat dat ik binnen XXX
systeemgericht werk en is de feedback die in dit verslag afkomstig is ook van mijn huidige praktijkbegeleider.
Daarnaast voeg ik een aantal screenshots toe waaruit blijkt dat ik via Psyflix diverse masterclasses en cursussen
heb gevolgd betreffende het systemisch werken.
Doormiddel van dit verslag toon ik aan dat ik de onderstaande gevraagde leeruitkomst beheers:
• Je bent in staat vanuit het systeemgerichte begrippenkader systeemgerichte methoden toe te passen
in familieverbanden
N.B: De namen in dit verslag zijn vanuit privacyoverwegingen gefingeerd.
2
