Samenvatting Klinische Psychologie H11 t/m 25 en H7 t/m 9

Samenvatting Klinische Psychologie hoofdstuk 11 t/m
25

Inhoud
SamenvatninKlinische enys che oloiienhe oofdstukn1 h1 hnt/mn25.....................................................................1 h
Hoofdstukn1 h1 hnNeurobioloiische enontwikkelinisstoornissennbijnvolwassenen......................................2
Hoofdstukn1 h2nDepressieve-nennbipolairenstemminisstoornissen........................................................7
Hoofdstukn1 h3nAniststoornissen........................................................................................................1 h4
Hoofdstukn1 h4nMiddeliebondennstoornissennennverslavini...............................................................20
Hoofdstukn1 h5nSomatsche -s mptoomstoornisnennverwantenstoornissen............................................26
Hoofdstukn1 h6nSlaap-nennwaakstoornissen.........................................................................................31 h
Hoofdstukn1 h7nEetstoornissen............................................................................................................36
Hoofdstukn1 h8nDisrupteve--nimpulsbehe eersini-nennandereniedraisstoornissen................................41 h
Hoofdstukn1 h9nGenderd sforie-nparafelenstoornissennennseksuelendisfunctes..................................44
Hoofdstukn20nSche izofreniespectrum-nennanderenps che otsche enstoornissen......................................48
Hoofdstukn21 hnTrauma-nennstressornierelateerdenstoornissen...........................................................56
Hoofdstukn22nDissociatevenstoornissen...........................................................................................60
Hoofdstukn23nNeurocoinitevenstoornissen......................................................................................63
Hoofdstukn24nObsessieve-compulsievenennverwantenstoornissen....................................................67
Hoofdstukn25nyersoonlijkhe eidsstoornissen.......................................................................................70
Samenvatninyersoonlijkhe eidsleernhe oofdstukn7nt/mn9.........................................................................76
Hoofdstukn7nThe eorieënnopnhe etniebiednvannpersoonlijkhe eidsleer......................................................76
Hoofdstukn8nHetn5nfactornmodel;ntoepassiniennennevaluatenvannpersoonlijkhe eidsleer....................80
Hoofdstukn9nHetnbioloiische enfundamentnvannpersoonlijkhe eid..........................................................84




1 h

,Hoofdstuk 11 Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen bij
volwassenen

 Neurobioloiische enstoornissen
o Manifesterennziche nvroeininndenontwikkelini-nmeestalnvoornhe etn6 enlevensjaar
o Kenmerknisneenniebrekninndenontwikkelinindienvoornbeperkinienninnhe etnpersoonlijke-n
sociale-nacademische enofnwerknierelateerdenfunctonerennzorit.
o Denvoliendenstoornissennbehe orenntotndezencateiorie:
 Verstandelijkenbeperkini
 Communicatenstoornissen
 AutsmespectrumstoornisnAASS)
 Aandache tndefciënte-/he peractviteitnstoornisnAADHD)
 Specifekenleernstoornissen
 Motorische enstoornissen

De autiseipectrusitoorisi bsj voowaaiieiei

 Hetnklinische nbeeldnvannASS
o nyervasievenstoornisn-nwatnbetekentndatndezendiepndoordrinitninnversche illendenaspectennvan
he etnfunctonerennAvoelen-nwaarnemen-ndenken-nhe andelen)
o Kenmerken:
 Ernstieniebrekenninndenontwikkelininvannsociaal-communicatevenvaardiihe eden
 Stereotepeniedraiiniennenninteresses
o Aandache tniininaanvankelijknvooralnuitnnaarnkinderennennjonieren-nteienwoordiinsteedsn
meernnaarnvolwassenen
o S mptomennkunnennlaninonopiemerktnblijven-nzekernbijneennboveniemiddelden
intelliiente-ndieneennverhe ullendenwerkininhe eefnsamennmetneennioedniestructureerdn
sociaalnsteuns steem.
o Ernzijnnminimaaln5ns mptomennvanuitndentweenkerndomeinennnodiinvoorneenndiainose:
 1 h)nSocialencommunicatenenninteracte-nomvatncriteria:
 nAfwijkendensocialenwederkeriihe eidn-nhe etnonvermoiennomnspontaann
vreuide-ninteressesnofnsuccessenntendelennmetnanderenpersonennofnhe etn
ontbrekennvannbesefnvannsocialenconventes.
 nAfwijkendennon-verbalencommunicaten-nofwelnweiniintotnieenn
ooicontactnmaken-nhe etnontbrekennvannieziche tsuitdrukkiniennennmoeiten
he ebbennmetnhe etniebruikennennbeirijpennvanniebaren.
 nMoeilijkhe edennmetnrelatesn-nmoeilijknvriendsche appennmakennenn
onderhe ouden-nbeperkinienninnhe etnafstemmennvanniedraininn
versche illendensocialensituatesnennafweziihe eidnvanns mbolische nofn
fantasiespel.
o Bijnvrouwennzijnndensocialencontactennernvaaknwel-nmaarnzenkosten
veelneneriie
 2)nRepetteveniedraiiniennenninteresses
 Stereotepenbeweiinien-niedraiiniennofnspraaknAwieien-ndwanimatin
he erhe alennvannwoorden)

2

,  MoeitenmetnveranderiniennAroutnesnofnweerstandnteiennveranderinien)
 nStereotepeninteressesnAobsessienmetnvoorwerpennofnonderwerpen)
 Sensorische enoverievoeliihe eidnvoornieluid-nliche tnofnaanrakini
o Eventueelnooknsensorische enonderievoeliihe eidnvoornpijn-nwarmten
ennkounzijnnwaardoornmensennirenzennmoeilijknaanvoelen.nOfn
ieennhe oniernofnverzadiiininvoelen.
o Ernzijnndrienniveaunvoorndenmatenvannernstnvanndenstoornis:
 Vereistnsteun
 Vereistnsubstantëlensteun
 Vereistnzeernsubstantëlensteun
o Alsnernieenns mptomennvannrepettefniedrainzijn-ndannkanndendiainosen
communicatestoornisnoverwoiennworden.nDezeniaatnvaakniepaardnmetnanderen
stoornissennzoalsneennobsessieve-compulsievenstoornis-nsociale-aniststoornisnofnADHD.
 EtoloiienvannASS
o ASSnisnvoorn35-60%nerfelijknbepaaldnennvoorn40-65%nierelateerdnaannomievinisfactoren
 Denerfelijkencomponentnisnbijnvrouwennmaarn1 h3-1 h6%
 AlsnASSnerfelijknisnbepaaldnisnhe etnmeestalnonderdeelnvanneennienetsche nstoornisn
zoalsnbijvoorbeeldnfraiielenX-s ndroomnennzijnnernooknanatomische enafwijkinien.n
InndenDSMnhe eetndezencateiorie:nAutsmespectrumnstoornisnsamenhe aniendnmetn
eennienetsche enaandoenini.
 ErnzijnneennaantalnomievinisfactorenndiendenkansnopnASSnveriroten:
 Zwaniersche apscomplicatesndieneennverhe ooidnrisiconievennopnASS-nzijnde
ieboortetrauma’s-nnavelstrenicomplicates.
 Denleefijdnvanndenvader-nenninnminderenmatendenmoeder
 Stressnenninfecteziektenntjdensndenzwaniersche ap
 Che emicaliënnAinsectcide)nennhe etniebruiknvannmedicijnennAantdepressiva)
 ErnzijnnooknfactorenndiendenkansnopnASSnverkleinen
 Foliumzuurninnamenvoornenntjdensndenzwaniersche ap
o yrevalentenwasninndenjarenn’60nopn0-4-0-5%niesche at-nmaarnisnnunbijiesteldnnaarn0-6%.n
Eche ter-ndatnonderzoekniaatnalleennuitnvanndiainosesniesteldnvoorn5 enjaar.nBijndiainosesn
voorn1 h4njaarnstjitnprevalentennaarn1 h-1 h2%
 Verhe oudinintussennmannennennvrouwennisn4:1 h
 ErnisnsprakenvanntoenameninnASS-diainosesndoornverruimininDSMncriteria-nhe oieren
eisennsamenlevininaannsocialenvaardiihe edennennfeeibiliteit
 Verwache tninisndatnmetnDSM-5ndenprevalentendaalt-nomdatnjenaannmeerncriterian
moetnvoldoennvoornASSndiainosenennyDD-NOSnnisnnietnmeerninndenDSM-5n
opienomen.
o Historische enontwikkelini
 Autsmenisnlaninieziennalsnvormnvannsche izofrenie-npasninn1 h980nwerdnhe etninnDSM-3n
eennapartencateiorie.n
 InnDSM-5nisnondersche eidninnsubncateiorieënnAAsperier-nyDD-NOS-n
autsmestoornis)nvervallen-nomdatnzentenmoeilijknzijnntendiainostceren.nErnisnweln
ondersche eidninndenniveausnomndenernstnaanntenduiden
o Diainostsche enmethe oden
 ASSnisnnietnopnbioloiische nniveaunvastntenstellen-nwantnernisnteveelnvariateninn
ienafwijkiniennennernspelennomievinisfactorennmee


3

,  Ooknnietnopnneurocoinitefnniveaunomnbeperkinienninnthe eor nofnmind-ncentralen
cohe erentenAiedetailleerdeninformatenverwerkini)-nenneeecutevenfunctesn
Aplannininennfeeibiliteit)nnietnunieknvoornASSnzijn.nZenkunnennooknbijnsche izofrenie-n
ADHDnennpersoonlijkhe eidsstoornissennvoorkomen
 Daarnaastnmaaktnhe oienintelliientenhe etnlasti-nwantndannscoornjenopnditn
iebiednvanuitntestennnoinioed.
 ASSnisndusnalleennopnbasisnvanniedraintendiainostceren
 DSM-5-interviewnautsmespectrumstoornissennkannalsn
semiiestructureerdninterviewniebruiktnworden.
 Heteroanamnesendientnplaatsntenvinden.nRedennisndatnaannamenisndatn
iedraiinienninndenkindertjdnalnaanweziinwaren-nmaarneventueelnpasnlater
totnproblemennzijnniaannleiden.
 Zelfninievuldenvraienlijstennofnneurops che oloiische entestsnzijnn
onbetrouwbaarnomdatnmensennmetnASSnbeperktnzelfnziche tnhe ebben
 Interventesnennbehe andelmethe odennvoornASS
 Bijnkinderen:
o Coiniteveniedraisthe erapienisnefectefnvoornreducerennvann
comorbidenaniststoornissennbijnnormaalntotnhe ooibeiaafden
kinderennmetnASS
o Gedraisthe erapienennmedicatenkunnennooknhe elpen
o Animalnassistednennmuziekthe erapienlijkennooknefectef
 Bijnvolwassenen:
o ys che oeducatenmetnalsndoelnhe etnaccepterennvanndendiainose
o Mindfulness-basednstressnreductenlijktntenhe elpen
o MedicatenARisperidon)nkannwordenniebruiktnbijndwanimatin
iedrainofnstemminisklache ten.nEvidentenontbreektneche ter


ADHD bsj voowaaiieiei

 Klinische nbeeldnADHD
o Eenneeternaliserendenstoornis-nofwelnnaarnbuitennieriche t
o Kenmerken:
 Impulsiviteit-noverhe aastniedrai-nhe andelendninneennopwellini
 H peractviteit-novermatienennonaaniepastenmotorische enactviteit
 Onopletendhe eid-nzijnneennernstinennaanhe oudendniebreknaannconcentrate
o Driensubt pen:
 Overweiendnonopletendent pe
 Overweiendnhe peracteve-impulsievent pe-n<n1 h5%nvanndendiainoses
 Gecombineerdent pe-nonieveern50-75%nvanndendiainoses
o Diainostsche encriterianAvoorn1 h2enjaarnaanweziinopnminstensn2nterreinen):
 Onopletendhe eid:nminstensn6nmaandennzijnnminimaaln6nAbijnvolwassenenn5)nvann
denvoliendenkenmerkennaanwezii:nonvoldoendenaandache tnvoorndetailsn/n
ache telozenfouten-nmoeilijknaandache tnbijnactviteitnhe ouden-nlijktnnietntenluisteren-n
krijitnsche oolwerknnietnaf-nlijktnaanwijziniennnietnopntenvolien-nmoeitenmetn
orianiserennvannwerk-nvermijdtntakenndienlaniduriienaandache tnvraien-nraaktnvaak
diniennkwijt-nmakkelijknafieleid-nverieetache ti.


4