Zo maak je een ondersteuningsplan
Stap 1: Ben jij competent?
Een competente kun je defniiren als een samenhangend geheel van kennis, inziicht en vaardigheden
op uitvoerend, samenwerkingsniveau, en het niveau van functee en beroepsontwikkeling.
Je beroepshouding is de houding die kenmerkend is voor je beroep. Het is de grondhouding die je
inneemt ten opziichte van ziaken en kwestes die het beroep betrefen en het gedrag dat uit die
grondhouding voortkomt. Je brengt met de beroepshouding de grondhouding in praktjk.
Refecte betekent leteerlijk ‘weerspiegeling . ooor van een afstand
kritsch naar je eigen gevoel, gedachte en handelingen te kijken en dit te
analyseren wordt het mogelijk om nieuwe alternateven te ontwikkelen.
Regelmatg refecteren draagt bij aan de ontwikkeling van je
competentes als professional. Zelfrefecte pas je het bovenstaande
zielfstandig toe.
Communicate is het overdragen van informate tussen een ziender en
een ontvanger; tussen hen is sprake van interacte. Een gesprek bestaat
voor een groot deel uit luisteren naar de ander. Je stelt je open voor de
cliint en laat ziien dat je hem serieus neemt en respect hebt voor wat hij jou te zieggen heef. ctef
luisteren doe je door ziowel verbaal als noneverbale communicate op te pikken. ls je actef luistert
kun je gebruik maken van de volgende technieken: noneverbaal reageren, verbaal reageren,
samenvateen, parafraseren, gevoelsrefectes geven of concretseren.
Het stellen van vragen is de meest directe manier om informate te krijgen van de cliint. Je
stmuleert om door te praten of stuurt het gesprek bij. oe belangrijkste typen vragen die je kunt
stellen bij het maken van een ondersteuningsplan ziijn: open vragen, gesloten vragen, doorvragen,
keuzievragen of gerichte/lineaire vragen.
e Indirecte vragen: ‘Ik ziou graag weten, wanneer je komt ;
e oirecte vragen: ‘Wanneer kom je? ;
e Strategische vragen: antwoord is eigenlijk al bekend;
e Refecteve vragen: om iemand over ziichzielf te laten nadenken;
e E-in vragen: exploreren binnen het referentekader van de ander;
e E-ex vragen: komen voort uit je eigen referentekader. Je stuurt het gesprek in de richtng
van het onderwerp waarover jij het wilt hebben;
e Relatonele vragen: geven antwoord op de onderlinge relate tussen personen en de
verschillen in beleving tussen beide personen;
e Hypothetsche vragen: hebben een vooronderstelling in ziich om de fantasie aan het werk te
zieteen of om een denkproces op gang te brengen.
fstemming op de cliint is van groot belang, hij is tenslotee degene die de regie in handen heef. Je
stemt af op: ziijn ontwikkelingsniveau, de voorkeur communicatekanalen, het inhoudse en
betrekkingsniveau tjdens het gesprek en de verbale en noneverbale communicate.
Het inhoudsniveau betref de leteerlijke boodschap van datgene wat geziegd wordt. In het
betrekkingsniveau komt de relate tussen ziender en ontvanger tot uitdrukking; de wijzie waarop de
boodschap wordt overgebracht of overkomt.
1
, Zo maak je een ondersteuningsplan
In de samenwerkingsdriehoek staat de cliint in de top. oe basis
wordt gevormd door familie en professionals die samenwerken in
het belang van de cliint (top). oe driehoek is gelijkziijdig en alle
hoeken hebben recht van spreken. Samen ziijn zie aangewezien op
het voeren van de trialoog, de driespraak.
Stap 2. Oriënteer je op de situate van de cliënt
Kenmerkend voor een kwalitatef goed persoonsbeeld ziijn de
volgende elementen:
a Driehoeksmethode Egberts
e Het beeld is holistsch. Het geschetste totaalbeeld en de in
het beeld beschreven details ziijn in overeenstemming met elkaar;
e Het beeld is kernachtg. oe essente is weergegeven en er ziijn niet meer woorden gebruikt
dan nodig;
e Het beeld is richtnggevend. Het geef aanwijziingen voor het toekomstg handelen van de
client, ziijn sociaal netwerk en betrokken professionals.
oe algemene informate betref de feitelijke gegevens van de cliint. Persoonlijke informate wordt
afgestemd op het 8efasenmodel. oe fasen die hierin beschreven worden betrefen: wonen, fnanciin,
sociale relates, psychische geziondheid, ziingeving, lichamelijke geziondheid en dagbesteding. Je
verziamelt alleen de informate die nodig is om ziijn ondersteuningsvraag te kunnen beantwoorden en
uiteindelijk het ondersteuningsplan te kunnen schrijven.
Je verziamelt informate door gesprekken met de cliint te voeren, de cliint te observeren en samen
te werken met anderen die informate kunnen verschafen. Voor werkelijk contact is het nodig dat je
een vertrouwensrelate met hem opbouwt. ls het vertrouwen ontbreekt zial de cliint ziijn verhaal
niet snel aan je vertellen. Het vraagt van jou dat je handelt op persoonlijk en taakgericht niveau. Op
persoonlijk niveau betekent dat je empathisch en respectvol omgaat met hem en ziijn behoefen. Op
taakgericht niveau betekent het dat je duidelijk naar hem bent en dat je op transparante wijzie
handelt. oe non-directeve benadering houdt in dat de persoon en de beleving van de cliint centraal
staan. Wees er alert op dat die vertrouwdheid ook een valkuil kan ziijn.
Tijdens de gesprekken doorloop je een aantal fasen. oe eerste is de aanloopfase, waarin je een
goede sfeer creiert. oe tweede fase gaat om structuur, je maakt afspraken over de werkwijzie en
procedure. oe derde fase is de inhoudelijke fase waarin je gericht bent op het doel van het gesprek:
het verziamelen van informate om je een beeld te vormen van de cliint. oe laatste fase is de fase van
afronding en afsluitng.
Nonedirecteve vaardigheden ziijn gericht op de relate onderhouden. oe directeve vaardigheden ziet
je in omdat dezie vooral geschikt ziijn om concrete informate te verkrijgen. Bij een cliint die weinig
woorden tot ziijn beschikking heef kun je contact maken door samen iets te ondernemen.
Observeren is het doelgericht en systematsch waarnemen van gedrag van één of meerdere
personen of van een gebeurtenis. Factoren die observates beenvloeden ziijn: fysiologische toestand
van de observator, eigen referentekader, vooroordelen, denken in stereotypen en projecte.
Partciperend observeren doe je in interacte met de cliint. Een voordeel hiervan is dat je breed kunt
kijken van heel dichtbij. Een nadeel is dat het moeilijk is om objectef te blijven. ooordat je onderdeel
bent van de interacte, beenvloed je de cliint. Ook is er een risico op selffulfilling prophecy: de
neiging de ander te behandelen zioals je denkt dat hij is.
Time sampling is een gesloten vorm van observeren waarbij je bepaalde tjdstppen uitkiest waarop
je de cliint observeert. Een voordeel hiervan is dat registreren gemakkelijk gaat en dat het
2
Stap 1: Ben jij competent?
Een competente kun je defniiren als een samenhangend geheel van kennis, inziicht en vaardigheden
op uitvoerend, samenwerkingsniveau, en het niveau van functee en beroepsontwikkeling.
Je beroepshouding is de houding die kenmerkend is voor je beroep. Het is de grondhouding die je
inneemt ten opziichte van ziaken en kwestes die het beroep betrefen en het gedrag dat uit die
grondhouding voortkomt. Je brengt met de beroepshouding de grondhouding in praktjk.
Refecte betekent leteerlijk ‘weerspiegeling . ooor van een afstand
kritsch naar je eigen gevoel, gedachte en handelingen te kijken en dit te
analyseren wordt het mogelijk om nieuwe alternateven te ontwikkelen.
Regelmatg refecteren draagt bij aan de ontwikkeling van je
competentes als professional. Zelfrefecte pas je het bovenstaande
zielfstandig toe.
Communicate is het overdragen van informate tussen een ziender en
een ontvanger; tussen hen is sprake van interacte. Een gesprek bestaat
voor een groot deel uit luisteren naar de ander. Je stelt je open voor de
cliint en laat ziien dat je hem serieus neemt en respect hebt voor wat hij jou te zieggen heef. ctef
luisteren doe je door ziowel verbaal als noneverbale communicate op te pikken. ls je actef luistert
kun je gebruik maken van de volgende technieken: noneverbaal reageren, verbaal reageren,
samenvateen, parafraseren, gevoelsrefectes geven of concretseren.
Het stellen van vragen is de meest directe manier om informate te krijgen van de cliint. Je
stmuleert om door te praten of stuurt het gesprek bij. oe belangrijkste typen vragen die je kunt
stellen bij het maken van een ondersteuningsplan ziijn: open vragen, gesloten vragen, doorvragen,
keuzievragen of gerichte/lineaire vragen.
e Indirecte vragen: ‘Ik ziou graag weten, wanneer je komt ;
e oirecte vragen: ‘Wanneer kom je? ;
e Strategische vragen: antwoord is eigenlijk al bekend;
e Refecteve vragen: om iemand over ziichzielf te laten nadenken;
e E-in vragen: exploreren binnen het referentekader van de ander;
e E-ex vragen: komen voort uit je eigen referentekader. Je stuurt het gesprek in de richtng
van het onderwerp waarover jij het wilt hebben;
e Relatonele vragen: geven antwoord op de onderlinge relate tussen personen en de
verschillen in beleving tussen beide personen;
e Hypothetsche vragen: hebben een vooronderstelling in ziich om de fantasie aan het werk te
zieteen of om een denkproces op gang te brengen.
fstemming op de cliint is van groot belang, hij is tenslotee degene die de regie in handen heef. Je
stemt af op: ziijn ontwikkelingsniveau, de voorkeur communicatekanalen, het inhoudse en
betrekkingsniveau tjdens het gesprek en de verbale en noneverbale communicate.
Het inhoudsniveau betref de leteerlijke boodschap van datgene wat geziegd wordt. In het
betrekkingsniveau komt de relate tussen ziender en ontvanger tot uitdrukking; de wijzie waarop de
boodschap wordt overgebracht of overkomt.
1
, Zo maak je een ondersteuningsplan
In de samenwerkingsdriehoek staat de cliint in de top. oe basis
wordt gevormd door familie en professionals die samenwerken in
het belang van de cliint (top). oe driehoek is gelijkziijdig en alle
hoeken hebben recht van spreken. Samen ziijn zie aangewezien op
het voeren van de trialoog, de driespraak.
Stap 2. Oriënteer je op de situate van de cliënt
Kenmerkend voor een kwalitatef goed persoonsbeeld ziijn de
volgende elementen:
a Driehoeksmethode Egberts
e Het beeld is holistsch. Het geschetste totaalbeeld en de in
het beeld beschreven details ziijn in overeenstemming met elkaar;
e Het beeld is kernachtg. oe essente is weergegeven en er ziijn niet meer woorden gebruikt
dan nodig;
e Het beeld is richtnggevend. Het geef aanwijziingen voor het toekomstg handelen van de
client, ziijn sociaal netwerk en betrokken professionals.
oe algemene informate betref de feitelijke gegevens van de cliint. Persoonlijke informate wordt
afgestemd op het 8efasenmodel. oe fasen die hierin beschreven worden betrefen: wonen, fnanciin,
sociale relates, psychische geziondheid, ziingeving, lichamelijke geziondheid en dagbesteding. Je
verziamelt alleen de informate die nodig is om ziijn ondersteuningsvraag te kunnen beantwoorden en
uiteindelijk het ondersteuningsplan te kunnen schrijven.
Je verziamelt informate door gesprekken met de cliint te voeren, de cliint te observeren en samen
te werken met anderen die informate kunnen verschafen. Voor werkelijk contact is het nodig dat je
een vertrouwensrelate met hem opbouwt. ls het vertrouwen ontbreekt zial de cliint ziijn verhaal
niet snel aan je vertellen. Het vraagt van jou dat je handelt op persoonlijk en taakgericht niveau. Op
persoonlijk niveau betekent dat je empathisch en respectvol omgaat met hem en ziijn behoefen. Op
taakgericht niveau betekent het dat je duidelijk naar hem bent en dat je op transparante wijzie
handelt. oe non-directeve benadering houdt in dat de persoon en de beleving van de cliint centraal
staan. Wees er alert op dat die vertrouwdheid ook een valkuil kan ziijn.
Tijdens de gesprekken doorloop je een aantal fasen. oe eerste is de aanloopfase, waarin je een
goede sfeer creiert. oe tweede fase gaat om structuur, je maakt afspraken over de werkwijzie en
procedure. oe derde fase is de inhoudelijke fase waarin je gericht bent op het doel van het gesprek:
het verziamelen van informate om je een beeld te vormen van de cliint. oe laatste fase is de fase van
afronding en afsluitng.
Nonedirecteve vaardigheden ziijn gericht op de relate onderhouden. oe directeve vaardigheden ziet
je in omdat dezie vooral geschikt ziijn om concrete informate te verkrijgen. Bij een cliint die weinig
woorden tot ziijn beschikking heef kun je contact maken door samen iets te ondernemen.
Observeren is het doelgericht en systematsch waarnemen van gedrag van één of meerdere
personen of van een gebeurtenis. Factoren die observates beenvloeden ziijn: fysiologische toestand
van de observator, eigen referentekader, vooroordelen, denken in stereotypen en projecte.
Partciperend observeren doe je in interacte met de cliint. Een voordeel hiervan is dat je breed kunt
kijken van heel dichtbij. Een nadeel is dat het moeilijk is om objectef te blijven. ooordat je onderdeel
bent van de interacte, beenvloed je de cliint. Ook is er een risico op selffulfilling prophecy: de
neiging de ander te behandelen zioals je denkt dat hij is.
Time sampling is een gesloten vorm van observeren waarbij je bepaalde tjdstppen uitkiest waarop
je de cliint observeert. Een voordeel hiervan is dat registreren gemakkelijk gaat en dat het
2
