Casusbespreking Migraine
Specificatie van de algemene leerdoelen
1. Prevalentie, symptomen en definities van migraine
De prevalentie in de algemene bevolking is ongeveer 15% met een piekleeftijd van 35-39
jaar. Migraine daalt met de leeftijd. Zowel migraine als spanningshoofdpijn komen bij
vrouwen meer voor dan bij mannen.
o Migraine: herhaaldelijk optreden van unilaterale (eenzijdige) hoofdpijn gedurende 4
tot 72 uur. Het is vaak een bonzende hoofdpijn met matig tot hevige intensiteit en
verergerd bij fysieke inspanning. Gaat ook gepaard met misselijkheid en/of braken
en/of foto- en fonofobie. Verhindert echt de dagelijkse activiteiten.
o Chronische migraine: hoofdpijn voor meer dan 15 dagen per maand
voorkomt, gedurende meer dan 3 maanden, waarvan meer dan 8 dagen
hoofdpijn met bovengenoemde kenmerken voor migraine. Vaak betreft het
MOH (zie verderop).
o Spanningshoofdpijn/’gewone’ hoofdpijn: tweezijdige, drukkende of knellende, matig
tot intense hoofdpijn gedurende minuten tot dagen. Hoofdpijn neemt niet toe bij
lichamelijke inspanning. Ook geen associatie met misselijkheid/braken. Kan
activiteiten verstoren maar niet verhinderen.
o Chronische spanningshoofdpijn. 15 of meer dagen per maand. Tegenover de
weinig frequente en frequente variant hierboven beschreven (< 12 dagen per
jaar of tussen de 12 en 18 dagen per jaar).
Verschil tussen migraine en spanningshoofdpijn
Migraine Spanningshoofdpijn
Eenzijdig (unilateraal) Tweezijdig
Pulserend Knellend of drukkend
Matig tot heftig intens Matig intens
Volwassenen: 4-72 uur 30 min.-continu
Kinderen: 30 min.-48 uur
Neemt toe bij fysieke inspanning Neemt niet toe bij fysieke inspanning
Misselijkheid Geen misselijkheid
Verhindert dagelijkse activiteit Stoort dagelijkse activiteit, geen
verhindering
Foto –en fonofobie Foto –en fonofobie (1 van beiden kan)
o Medicatieovergebruikshoofdpijn: aspecifieke hoofdpijn op 15 dagen of meer per
maand veroorzaakt door overmatig gebruik van hoofdpijnmedicatie.
Paracetamol of NSAID’s: 15 dagen of meer per maand gedurende 3
maanden of meer.
Triptanen/combinatie: 10 dagen of meer per maand gedurende 3
maanden
Prevalentie bedraagt ongeveer 1-2%. Het komt meestal voort uit spanningshoofdpijn
of migraine. Twee derde van de patiënten met chronische hoofdpijn heeft MOH. Het
, karakter hangt af van de soort hoofdpijn die de patiënt ervoor had: migraine
aanvalsfrequentie neemt toe; spanningshoofdpijn toenemende ernstige dagelijkse
hoofdpijn. Door 2/3 maanden volledig te stoppen met de medicatie voor een
aanvalsbehandeling kan het verholpen worden.
o Clusterhoofdpijn: herhaaldelijk optredende, zeer heftige, intense eenzijdige
hoofdpijn gedurende 15-180 minuten. Frequentie kan eens per 2 dagen tot 8 keer
per dag zijn. Kan gepaard gaan met autonome verschijnselen aan de aangedane
kant: loopneus of rood/tranend oog bv. Geen misselijkheid of braken. Gevoel van
rusteloosheid.
2. Pathogenese van migraine
Het zenuwstelsel is door een genetische abnormaliteit gevoeliger geworden voor interne en
externe prikkels. De externe prikkels kunnen zijn: het weer, alcohol en flikkerend licht. De
interne prikkels zijn bijvoorbeeld: veranderingen in slaap, stress en hormonale
veranderingen. Deze prikkels zorgen voor chemische veranderingen in de hersenen.
Allodynie: verhoogde gevoeligheid voor niet-schadelijke prikkels.
1) Prodromale fase omvat de eerste symptomen van migraine en is de fase die eraan
voorafgaat. Er kunnen o.a. optreden:
o Stemmingswisselingen
o Verandering van zicht, gehoor (hardere geluiden) en
reuk
o Vermoeidheid
o Vergeetachtig of traag denken
o Craving van eten
o Pijn in de spieren van het hoofd en de nek
o Nasale blokkade vaak veroorzaakt door het
zwellen van ontstoken bloedvaten
o Gapen
Uiteindelijke kunnen deze symptomen ervoor zorgen dat de
migraine generator (in de hypothalamus) wordt geactiveerd.
Deze activatie zorgt voor een golf van elektrische activiteit die
zich over het oppervlak van de hersenen verspreidt = cortical
spreading depression, gevolgd door een vertraagde
bloedstroom. Dit activeert ook de trigeminale zenuw.
2) Aurafase wordt veroorzaakt door triggeren van bepaalde zenuwcellen door de
CSD. In 15% van de gevallen van migraine gaat er een aurofase aan vooraf. Dit
bestaat uit flikkerende lichten in het zicht, zwarte plekken of leegtes.
3) Hoofdpijnfase. De trigeminale zenuw zorgt voor sensatie/geleiding in het gezicht,
hoofd en de nek. De trigeminale zenuw wordt door de CSD getriggerd en hierbij
ontstaat er een antidromische activatie (van hersenstam naar de ruimte onder de
dura mater) en dit leidt tot het vrijlaten van substance P, neurokinine A en CGRP.
CGRP is hierin een belangrijke neuroinflammatoire neurotransmitter. De
neurotransmitters binden aan receptoren op de bloedvaten (bij de dura mater), leidt
tot:
Specificatie van de algemene leerdoelen
1. Prevalentie, symptomen en definities van migraine
De prevalentie in de algemene bevolking is ongeveer 15% met een piekleeftijd van 35-39
jaar. Migraine daalt met de leeftijd. Zowel migraine als spanningshoofdpijn komen bij
vrouwen meer voor dan bij mannen.
o Migraine: herhaaldelijk optreden van unilaterale (eenzijdige) hoofdpijn gedurende 4
tot 72 uur. Het is vaak een bonzende hoofdpijn met matig tot hevige intensiteit en
verergerd bij fysieke inspanning. Gaat ook gepaard met misselijkheid en/of braken
en/of foto- en fonofobie. Verhindert echt de dagelijkse activiteiten.
o Chronische migraine: hoofdpijn voor meer dan 15 dagen per maand
voorkomt, gedurende meer dan 3 maanden, waarvan meer dan 8 dagen
hoofdpijn met bovengenoemde kenmerken voor migraine. Vaak betreft het
MOH (zie verderop).
o Spanningshoofdpijn/’gewone’ hoofdpijn: tweezijdige, drukkende of knellende, matig
tot intense hoofdpijn gedurende minuten tot dagen. Hoofdpijn neemt niet toe bij
lichamelijke inspanning. Ook geen associatie met misselijkheid/braken. Kan
activiteiten verstoren maar niet verhinderen.
o Chronische spanningshoofdpijn. 15 of meer dagen per maand. Tegenover de
weinig frequente en frequente variant hierboven beschreven (< 12 dagen per
jaar of tussen de 12 en 18 dagen per jaar).
Verschil tussen migraine en spanningshoofdpijn
Migraine Spanningshoofdpijn
Eenzijdig (unilateraal) Tweezijdig
Pulserend Knellend of drukkend
Matig tot heftig intens Matig intens
Volwassenen: 4-72 uur 30 min.-continu
Kinderen: 30 min.-48 uur
Neemt toe bij fysieke inspanning Neemt niet toe bij fysieke inspanning
Misselijkheid Geen misselijkheid
Verhindert dagelijkse activiteit Stoort dagelijkse activiteit, geen
verhindering
Foto –en fonofobie Foto –en fonofobie (1 van beiden kan)
o Medicatieovergebruikshoofdpijn: aspecifieke hoofdpijn op 15 dagen of meer per
maand veroorzaakt door overmatig gebruik van hoofdpijnmedicatie.
Paracetamol of NSAID’s: 15 dagen of meer per maand gedurende 3
maanden of meer.
Triptanen/combinatie: 10 dagen of meer per maand gedurende 3
maanden
Prevalentie bedraagt ongeveer 1-2%. Het komt meestal voort uit spanningshoofdpijn
of migraine. Twee derde van de patiënten met chronische hoofdpijn heeft MOH. Het
, karakter hangt af van de soort hoofdpijn die de patiënt ervoor had: migraine
aanvalsfrequentie neemt toe; spanningshoofdpijn toenemende ernstige dagelijkse
hoofdpijn. Door 2/3 maanden volledig te stoppen met de medicatie voor een
aanvalsbehandeling kan het verholpen worden.
o Clusterhoofdpijn: herhaaldelijk optredende, zeer heftige, intense eenzijdige
hoofdpijn gedurende 15-180 minuten. Frequentie kan eens per 2 dagen tot 8 keer
per dag zijn. Kan gepaard gaan met autonome verschijnselen aan de aangedane
kant: loopneus of rood/tranend oog bv. Geen misselijkheid of braken. Gevoel van
rusteloosheid.
2. Pathogenese van migraine
Het zenuwstelsel is door een genetische abnormaliteit gevoeliger geworden voor interne en
externe prikkels. De externe prikkels kunnen zijn: het weer, alcohol en flikkerend licht. De
interne prikkels zijn bijvoorbeeld: veranderingen in slaap, stress en hormonale
veranderingen. Deze prikkels zorgen voor chemische veranderingen in de hersenen.
Allodynie: verhoogde gevoeligheid voor niet-schadelijke prikkels.
1) Prodromale fase omvat de eerste symptomen van migraine en is de fase die eraan
voorafgaat. Er kunnen o.a. optreden:
o Stemmingswisselingen
o Verandering van zicht, gehoor (hardere geluiden) en
reuk
o Vermoeidheid
o Vergeetachtig of traag denken
o Craving van eten
o Pijn in de spieren van het hoofd en de nek
o Nasale blokkade vaak veroorzaakt door het
zwellen van ontstoken bloedvaten
o Gapen
Uiteindelijke kunnen deze symptomen ervoor zorgen dat de
migraine generator (in de hypothalamus) wordt geactiveerd.
Deze activatie zorgt voor een golf van elektrische activiteit die
zich over het oppervlak van de hersenen verspreidt = cortical
spreading depression, gevolgd door een vertraagde
bloedstroom. Dit activeert ook de trigeminale zenuw.
2) Aurafase wordt veroorzaakt door triggeren van bepaalde zenuwcellen door de
CSD. In 15% van de gevallen van migraine gaat er een aurofase aan vooraf. Dit
bestaat uit flikkerende lichten in het zicht, zwarte plekken of leegtes.
3) Hoofdpijnfase. De trigeminale zenuw zorgt voor sensatie/geleiding in het gezicht,
hoofd en de nek. De trigeminale zenuw wordt door de CSD getriggerd en hierbij
ontstaat er een antidromische activatie (van hersenstam naar de ruimte onder de
dura mater) en dit leidt tot het vrijlaten van substance P, neurokinine A en CGRP.
CGRP is hierin een belangrijke neuroinflammatoire neurotransmitter. De
neurotransmitters binden aan receptoren op de bloedvaten (bij de dura mater), leidt
tot:
