Hoofdstuk 2 Geschiedenis van de arbeid en arbeidsethos
2.1 Het cyclische karakter van arbeid
Bij de behandeling van arbeidsproblemen vallen twee verschijnselen steeds weer
op: tegenstrijdigheid van veel zaken in verband met arbeid en het cyclische
karakter ervan. Het cyclische karakter van de arbeid is een belangrijk leerstuk in
de arbeidseconomie en de arbeidssociologie. De kern hier van is de regelmaat in
de herhaling op de kortere of langere termijn waarmee bepaalde verschijnselen,
bijvoorbeeld werkloosheid, recessie of inflatie maar ook de opvattingen
daaromtrent, zich voordoen.
Alles in de arbeidswereld is cyclisch:
Wat geweest is, komt terug.
Wat is, makt plaats voor wat was.
Nieuw is een variant van oud.
Industieele Revolutie betekend ingrijpende veranderingsproces dat met pleegt
van ingewikkelde technische systemeen en machines onder invloed van
weerstand van de arbeidende bevolking.
2.2 Golfbewegingen in de geschiedenis van de arbeid
2.2.1. Arbeidsopvattingen
De normatieve verwachting is dat je tevreden bent over je werk, wat tot uiting
komt in hoge tevredenheidscores. Tegelijkertijd kun je je arbeid doel- en zinloos
vinden en je je er moeilijk identificeren. Dan ben je ervan vervreemd. We noemen
de volgende oorzaken van vervreemding van de arbeid:
1. Vervreemding van je eigen arbeid komt ten eerste door gebrek aan
beslissingsruimte.
2. Ten tweede treedt er vervreemding op als de werkzaamheden onvoldoende
leermogelijkheden of ontplooiingskansen bieden en niet bijdragen aan verhoging
van de eigen competenties.
3. Ten derde wordt vervreemding bevorderd door de ‘over u, zonder u’-
mentaliteit die er bij het management van veel ondernemingen en instellingen
heerst, wat wil zeggen dat er door leidinggevende dikwijls beslissingen over de
taken van mensen worden genomen zonder hen er zelf in te kennen.
Medezeggenschap wordt ‘lastig’ gevonden.
2.2.2. Het recht op luiheid
Ideologie is het geheel van opvattingen en overtuigingen dat aan het streven van
een groepering zin geeft en het tevens rechtvaardigt, en dat voor de aanhangers
ervan boven ieder twijfel verheven is.
2.3. Herkomst van ons huidige arbeidsbestel
Een goede illustratie van het cyclische karakter van de arbeid is de waardering
ervoor door de eeuwen heen.
2.3.1. Status van arbeid door de eeuwen heen
Een lage status van arbeid was er ook in de middeleeuwen. Toen had men
eveneens weinig achting voor onvrijen (horigen en lijfeigenen) en lager
geplaatsten.
De arbeidsethiek (waarden en normen) van het opkomende protestantisme, met
deugdzaamheid als blijk van uitverkiezing, was bevordelijk voor het ontstaan van
een kapitalistische geestesgesteldheid.
2.1 Het cyclische karakter van arbeid
Bij de behandeling van arbeidsproblemen vallen twee verschijnselen steeds weer
op: tegenstrijdigheid van veel zaken in verband met arbeid en het cyclische
karakter ervan. Het cyclische karakter van de arbeid is een belangrijk leerstuk in
de arbeidseconomie en de arbeidssociologie. De kern hier van is de regelmaat in
de herhaling op de kortere of langere termijn waarmee bepaalde verschijnselen,
bijvoorbeeld werkloosheid, recessie of inflatie maar ook de opvattingen
daaromtrent, zich voordoen.
Alles in de arbeidswereld is cyclisch:
Wat geweest is, komt terug.
Wat is, makt plaats voor wat was.
Nieuw is een variant van oud.
Industieele Revolutie betekend ingrijpende veranderingsproces dat met pleegt
van ingewikkelde technische systemeen en machines onder invloed van
weerstand van de arbeidende bevolking.
2.2 Golfbewegingen in de geschiedenis van de arbeid
2.2.1. Arbeidsopvattingen
De normatieve verwachting is dat je tevreden bent over je werk, wat tot uiting
komt in hoge tevredenheidscores. Tegelijkertijd kun je je arbeid doel- en zinloos
vinden en je je er moeilijk identificeren. Dan ben je ervan vervreemd. We noemen
de volgende oorzaken van vervreemding van de arbeid:
1. Vervreemding van je eigen arbeid komt ten eerste door gebrek aan
beslissingsruimte.
2. Ten tweede treedt er vervreemding op als de werkzaamheden onvoldoende
leermogelijkheden of ontplooiingskansen bieden en niet bijdragen aan verhoging
van de eigen competenties.
3. Ten derde wordt vervreemding bevorderd door de ‘over u, zonder u’-
mentaliteit die er bij het management van veel ondernemingen en instellingen
heerst, wat wil zeggen dat er door leidinggevende dikwijls beslissingen over de
taken van mensen worden genomen zonder hen er zelf in te kennen.
Medezeggenschap wordt ‘lastig’ gevonden.
2.2.2. Het recht op luiheid
Ideologie is het geheel van opvattingen en overtuigingen dat aan het streven van
een groepering zin geeft en het tevens rechtvaardigt, en dat voor de aanhangers
ervan boven ieder twijfel verheven is.
2.3. Herkomst van ons huidige arbeidsbestel
Een goede illustratie van het cyclische karakter van de arbeid is de waardering
ervoor door de eeuwen heen.
2.3.1. Status van arbeid door de eeuwen heen
Een lage status van arbeid was er ook in de middeleeuwen. Toen had men
eveneens weinig achting voor onvrijen (horigen en lijfeigenen) en lager
geplaatsten.
De arbeidsethiek (waarden en normen) van het opkomende protestantisme, met
deugdzaamheid als blijk van uitverkiezing, was bevordelijk voor het ontstaan van
een kapitalistische geestesgesteldheid.
