PATHOLOGIE THEMA 2
1. TOTALE HEUPPROTHESE
1.1. Totale heupprothese
2 vormen: gecementeerde en ongecementeerde
Men spreekt van een total hip van zodra een pen wordt ingeslagen in de femur en er een kopje
wordt opgedraaid. Kop en kom worden dus beiden vervangen.
Er wordt een pen ingeslagen in de femur (= pijpbeen met holte). Bij een ongecementeerde prothese
heef deze pen een ruw oppervlak: hierdoor kan de botgroei goed aanhechten op de prothese. Er
moet wel voldoende botgroei zijn om dit te kunnen bewerkstelligen. Wanneer we een bot breken,
duurt dit +- 6 weken om te herstellen, dus ook bij dit soort operate duurt het herstel zeker 6 weken
omdat er botschade is die hersteld moet worden.
Interne en externe factoren hebben invloed op het herstel van de patint. Welke factoren hebben
invloed op botherstel? intern: leefijd, comorbiditeit (osteoporose, …)
De interne factoren spelen mee een rol in de keuze van welke prothese er geplaatst zal worden. Is de
patint jong en is er geen osteoporose (botdichtheid wordt op voorhand bepaald om dit uit te sluiten
dmv RX), dan kiezen we het liefst voor een ongecementeerde prothese. We weten zeker dat zo’n
prothese goed blijf vastziten, mits er goede botngroei plaatsvindt vanuit de femur. Voor dit soort
prothese moet de patint dus jong zijn en geen osteoporose hebben. Een prothese gaat 10-15 jaar
mee (wordt wel steeds langer) afankelijk van de actviteit van de patint. Als de patint dus een
acteve levensstjl heef, zal de prothese minder lang meegaan. We weten ook dat een heup eigenlijk
maar 2x vervangen kan worden. Stel dat iemand dus 40 jaar is en 2x een nieuwe heup van 10 jaar
krijgt, hij op zijn 60e een probleem heef want er kan geen nieuwe meer in. Daarom probeert men
het uitvoeren van een heupoperate zo lang mogelijk uit te stellen.
Nadeel ongecementeerde:
langer herstel
minder snel belastbaar
Bij een gecementeerde prothese wordt cement gestort tussen de nieuwe pen en het bot, waardoor
het vrij vlot vast gaat ziten aan elkaar en het ook enorm goed vast gaat ziten. Wanneer deze patint
ontwaakt in het ziekenhuis, kan deze ook meteen belast worden. Dit kan echt niet met de
ongecementeerde prothese, aangezien deze nog moet ingroeien. Daarin heef de gecementeerde
dus een voordeel. Het nadeel van deze prothese is dat het cement onderhevig is aan erosie
aangezien het niet lichaamseigen weefsel is, dus op de duur zie je dat de cementkwaliteit afneemt en
de heup weer los gaat ziten (klap heupje). Voor een oudere patint met osteoporose, waarbij de
narcose ook al meer risicovol is, zal je sneller voor deze prothese kiezen omdat je deze patint zsm
terug op de been wil hebben en mobiel wil maken. Er wordt wel meer bot verwijderd om plaats te
maken voor de prothese, dus je kan hem ook maar 1x vervangen. De patint is sneller terug mobiel
en het feit dat de prothese sneller los gaat ziten is niet zo’n probleem aangezien de patint zelf al
een veel lagere belastbaarheid heef dan een jonge patint en ook de heup dus minder zal gaan
belasten. Het voordeel van een gecementeerde heup is dat het herstel veel sneller gaat. Ouderen
sterven vaak 1 jaar na een operate alsnog aan complicates owv het zware herstel, daarom is in dit
geval een gecementeerde heup vaak beter ivm sneller herstel.
1
, Nadelen gecementeerde:
erosie cement
bij operate komt er meer warmte vrij dus bacteriile infecte kans is hoger
wanneer er revisie moet plaatsvinden van een gecementeerde heup moet het oude cement
er weer uit gehaald worden waardoor er meer(!) botverlies plaatsvindt = grote schade
Wanneer kiezen we voor een totale heupprothese?
coxartrose: over en in de heupkop loopt kraakbeen: glijdt soepel over elkaar heen, maar het
nadeel is dat het slecht herstelt bij kraakbeen (owv slechte innervate). Onder het KB ligt
subchondraal bot, bij slijtage van het KB zal het onderliggende botweefsel vrij komen te
liggen en wrijving daarop voel je hard: wanneer het lichaam merkt dat er punten zijn die
meer belast worden, zal deze extra kalk aanleggen osteofyten. Zo wordt de belastng wel
opgevangen, maar er komt een soort puntbelastng naar het subchondrale bot waardoor dat
gevoeliger is. Coxartrose: KB slijtage ontstaat: bestaat in verschillende gradates van 0-4(ev.
5) waarbij subchondraal bot vrijkomt.
o Graad 0: normaal kraakbeen
o Graad 1: oppervlakkig letsel. (A: beperkte inkeping/B: oppervlakkige fssuren)
o Graad 2: kraakbeenletsel tot < 50% van de kraakbeendikte
o Graad 3: kraakbeendefect met diepte > 50% van de kraakbeendikte
o Graad 4: blootliggend subchondraal bot
Bij het ouder worden krijgt iedereen artrose. Op RX zie je dus altjd artrose, maar dezelfde
graad op de foto wil niet zeggen dat ze evenveel hinder ervan ondervinden. Er ligt geen
relate tussen de hoeveelheid schade en de symptomen die een patint heef. Daarom is RX
geen goede maatstaf om al dan niet te opteren voor een operate. (wanneer iemand eigenlijk
amper hinder ondervindt van de artrose, maar op een RX-foto wordt gewezen waarin
duidelijk is dat hij enorme slijtage heef, zal hij zijn klacht centraal gaan zeten en zal deze
verergeren. Meetnstrument wordt dan ineens een negateve prognostsche factor.)
Wanneer iemand wel enorme klachten krijgt met veel pijn en in zijn ADL functoneren
achteruitgaat, zal de keuze vallen om te opereren. Alleen wel zo laat mogelijk ivm de
beperkte houdbaarheid van de prothese.
Bij artrose moet je zeker blijven bewegen, om de ‘spons’ beweging te blijven tewerkstelligen.
reumatoïde artrits: heef ook slijtage tot gevolg. Veroorzaakt door een eiwit in het bloed dat
zorgt voor een ontstekingsbeeld wat het kraakbeen aantast.
congenitale afwijkingen: bvb. heupdysplasie: bij het aanleggen van de heup wordt de kom
niet goed aangelegd en is deze plat: kop past hier niet mooi in artrose ontwikkelt sneller
doordat het gewricht niet mooi past. Bij baby’s: deze worden in een spreidbroekje gezet om
de heup in abducte te plaatsen zodat de kop hard in de kom drukt en er op deze manier toch
een soort van kom wordt gevormd zodat deze zo lang mogelijk met zijn eigen heup gaat
kunnen lopen. Deze mensen zullen vervroegd een nieuwe heup krijgen. Soms is er geen kop
en kom aangelegd dus ook geen operate mogelijk.
avasculaire kopnecrose: soms zal spontaan de doorbloeding van de kop van de femur
stoppen, dit kan door een ongeluk gebeuren of door een slechte aanleg (groeiproblematek,
slechte aanleg vaatstelsel) of door een infecte, waardoor er geen voeding meer naar de kop
toegaat. Hierdoor zal de kop afsterven: ontsteking in de femurkop, die afreekt. Als de artsen
hier op tjd bij zijn kan men dit proces stoppen, maar de delen die er nog zijn verslechteren
2
1. TOTALE HEUPPROTHESE
1.1. Totale heupprothese
2 vormen: gecementeerde en ongecementeerde
Men spreekt van een total hip van zodra een pen wordt ingeslagen in de femur en er een kopje
wordt opgedraaid. Kop en kom worden dus beiden vervangen.
Er wordt een pen ingeslagen in de femur (= pijpbeen met holte). Bij een ongecementeerde prothese
heef deze pen een ruw oppervlak: hierdoor kan de botgroei goed aanhechten op de prothese. Er
moet wel voldoende botgroei zijn om dit te kunnen bewerkstelligen. Wanneer we een bot breken,
duurt dit +- 6 weken om te herstellen, dus ook bij dit soort operate duurt het herstel zeker 6 weken
omdat er botschade is die hersteld moet worden.
Interne en externe factoren hebben invloed op het herstel van de patint. Welke factoren hebben
invloed op botherstel? intern: leefijd, comorbiditeit (osteoporose, …)
De interne factoren spelen mee een rol in de keuze van welke prothese er geplaatst zal worden. Is de
patint jong en is er geen osteoporose (botdichtheid wordt op voorhand bepaald om dit uit te sluiten
dmv RX), dan kiezen we het liefst voor een ongecementeerde prothese. We weten zeker dat zo’n
prothese goed blijf vastziten, mits er goede botngroei plaatsvindt vanuit de femur. Voor dit soort
prothese moet de patint dus jong zijn en geen osteoporose hebben. Een prothese gaat 10-15 jaar
mee (wordt wel steeds langer) afankelijk van de actviteit van de patint. Als de patint dus een
acteve levensstjl heef, zal de prothese minder lang meegaan. We weten ook dat een heup eigenlijk
maar 2x vervangen kan worden. Stel dat iemand dus 40 jaar is en 2x een nieuwe heup van 10 jaar
krijgt, hij op zijn 60e een probleem heef want er kan geen nieuwe meer in. Daarom probeert men
het uitvoeren van een heupoperate zo lang mogelijk uit te stellen.
Nadeel ongecementeerde:
langer herstel
minder snel belastbaar
Bij een gecementeerde prothese wordt cement gestort tussen de nieuwe pen en het bot, waardoor
het vrij vlot vast gaat ziten aan elkaar en het ook enorm goed vast gaat ziten. Wanneer deze patint
ontwaakt in het ziekenhuis, kan deze ook meteen belast worden. Dit kan echt niet met de
ongecementeerde prothese, aangezien deze nog moet ingroeien. Daarin heef de gecementeerde
dus een voordeel. Het nadeel van deze prothese is dat het cement onderhevig is aan erosie
aangezien het niet lichaamseigen weefsel is, dus op de duur zie je dat de cementkwaliteit afneemt en
de heup weer los gaat ziten (klap heupje). Voor een oudere patint met osteoporose, waarbij de
narcose ook al meer risicovol is, zal je sneller voor deze prothese kiezen omdat je deze patint zsm
terug op de been wil hebben en mobiel wil maken. Er wordt wel meer bot verwijderd om plaats te
maken voor de prothese, dus je kan hem ook maar 1x vervangen. De patint is sneller terug mobiel
en het feit dat de prothese sneller los gaat ziten is niet zo’n probleem aangezien de patint zelf al
een veel lagere belastbaarheid heef dan een jonge patint en ook de heup dus minder zal gaan
belasten. Het voordeel van een gecementeerde heup is dat het herstel veel sneller gaat. Ouderen
sterven vaak 1 jaar na een operate alsnog aan complicates owv het zware herstel, daarom is in dit
geval een gecementeerde heup vaak beter ivm sneller herstel.
1
, Nadelen gecementeerde:
erosie cement
bij operate komt er meer warmte vrij dus bacteriile infecte kans is hoger
wanneer er revisie moet plaatsvinden van een gecementeerde heup moet het oude cement
er weer uit gehaald worden waardoor er meer(!) botverlies plaatsvindt = grote schade
Wanneer kiezen we voor een totale heupprothese?
coxartrose: over en in de heupkop loopt kraakbeen: glijdt soepel over elkaar heen, maar het
nadeel is dat het slecht herstelt bij kraakbeen (owv slechte innervate). Onder het KB ligt
subchondraal bot, bij slijtage van het KB zal het onderliggende botweefsel vrij komen te
liggen en wrijving daarop voel je hard: wanneer het lichaam merkt dat er punten zijn die
meer belast worden, zal deze extra kalk aanleggen osteofyten. Zo wordt de belastng wel
opgevangen, maar er komt een soort puntbelastng naar het subchondrale bot waardoor dat
gevoeliger is. Coxartrose: KB slijtage ontstaat: bestaat in verschillende gradates van 0-4(ev.
5) waarbij subchondraal bot vrijkomt.
o Graad 0: normaal kraakbeen
o Graad 1: oppervlakkig letsel. (A: beperkte inkeping/B: oppervlakkige fssuren)
o Graad 2: kraakbeenletsel tot < 50% van de kraakbeendikte
o Graad 3: kraakbeendefect met diepte > 50% van de kraakbeendikte
o Graad 4: blootliggend subchondraal bot
Bij het ouder worden krijgt iedereen artrose. Op RX zie je dus altjd artrose, maar dezelfde
graad op de foto wil niet zeggen dat ze evenveel hinder ervan ondervinden. Er ligt geen
relate tussen de hoeveelheid schade en de symptomen die een patint heef. Daarom is RX
geen goede maatstaf om al dan niet te opteren voor een operate. (wanneer iemand eigenlijk
amper hinder ondervindt van de artrose, maar op een RX-foto wordt gewezen waarin
duidelijk is dat hij enorme slijtage heef, zal hij zijn klacht centraal gaan zeten en zal deze
verergeren. Meetnstrument wordt dan ineens een negateve prognostsche factor.)
Wanneer iemand wel enorme klachten krijgt met veel pijn en in zijn ADL functoneren
achteruitgaat, zal de keuze vallen om te opereren. Alleen wel zo laat mogelijk ivm de
beperkte houdbaarheid van de prothese.
Bij artrose moet je zeker blijven bewegen, om de ‘spons’ beweging te blijven tewerkstelligen.
reumatoïde artrits: heef ook slijtage tot gevolg. Veroorzaakt door een eiwit in het bloed dat
zorgt voor een ontstekingsbeeld wat het kraakbeen aantast.
congenitale afwijkingen: bvb. heupdysplasie: bij het aanleggen van de heup wordt de kom
niet goed aangelegd en is deze plat: kop past hier niet mooi in artrose ontwikkelt sneller
doordat het gewricht niet mooi past. Bij baby’s: deze worden in een spreidbroekje gezet om
de heup in abducte te plaatsen zodat de kop hard in de kom drukt en er op deze manier toch
een soort van kom wordt gevormd zodat deze zo lang mogelijk met zijn eigen heup gaat
kunnen lopen. Deze mensen zullen vervroegd een nieuwe heup krijgen. Soms is er geen kop
en kom aangelegd dus ook geen operate mogelijk.
avasculaire kopnecrose: soms zal spontaan de doorbloeding van de kop van de femur
stoppen, dit kan door een ongeluk gebeuren of door een slechte aanleg (groeiproblematek,
slechte aanleg vaatstelsel) of door een infecte, waardoor er geen voeding meer naar de kop
toegaat. Hierdoor zal de kop afsterven: ontsteking in de femurkop, die afreekt. Als de artsen
hier op tjd bij zijn kan men dit proces stoppen, maar de delen die er nog zijn verslechteren
2
