FYSIOLOGIE: HET ZENUWSTELSEL
1. ONDERDELEN VAN HET ZENUWSTELSEL
1.1. Indeling zenuwstelsel
Zonder zenuwstelsel zijn we niks. De hersenen zijn bijna volledig opgebouwd uit zenuwweefsel.
Zenuwcel = zenuwvezel (omdat ze soms heel langgerekt zijn): deze sturen spieren aan. Ze lopen
daarnaast ook vanaf de huid/spieren/… naar de hersenen zodat we kunnen voelen: ze zorgen voor de
sensoriek/waarneming. Overal in het lichaam bevinden zich zenuwvezels.
Indelen op anatomische of functonele manier:
• Anatomisch = naar ligging
▫ Centraal: hersenen + ruggenmerg
▫ Perifeer: alles buiten centraal gelegen ZV’s
• Functoneel
▫ Vegetatef = autonoom: houden zich bezig met onbewuste processen bvb BD
regulatee T regulatee VC/VDe … doel = homeostase = zoveel mogelijk zorgen voor
een optmale leefomgeving van de cellen
▫ Animaal = somatsch: houden zich bezig met de interacte met de omgeving
1.2. Anatomische indeling: Centraal Zenuwstelsel
1
,1.3. Bouw Centraal Zenuwstelsel
1. Grote hersenen (cerebrum)
2. Kleine hersenen (cerebellum)
3. Hersenstam (truncus cerebri)
4. Ruggenmerg (medulla spinalis)
a.) Cerebrum
Het grootste deel wordt gevormd door de
hersenschors/cortex cerebri. De cortex
houdt zich bezig met al hetgene wat we
bewust waarnemen en wat we bewust
kunnen doen. Het houdt zich bezig met
denkprocessene geheugene voelene
proevene … = alles wat je bente voelt en
kunt .
De cortex is bij mensen veel dikker dan bij
bvb onze prehistorische voorvaderen en
dieren. Dit komt doordat we intelligenter
zijne beter oorzaak en gevolg aan elkaar
kunnen koppelene … De cortex kan ook
afnemen bvb bij demente ((Voor ik het
vergeet” docu)
In de cortex ziten allemaal groeven en verdikkingen. De spleten zijn sulci en de verdikkingen zijn de
gyri. De opbouw komt doordat de hersenen eigenlijk 1 groot plat stuk zenuwweefsel ise dat dan als
het ware gevouwen is om het in de schedel te laten passen uit elkaar gevouwen = A3 formaat.
De cortex heef allemaal verschillende functes. Wanneer iemand een CVA (cerebro vasculair
accident = grote hersenen bloedvat ongeluk = herseninfarct óf hersenbloeding) heef gehad waarbij
een doorbloedingsstoornis is geweest aan de voorkant van de hersenene dan heef deze hele andere
symptomen dan wanneer dit aan de achterkant van de hersenen zou zijn geweest. Bij een CVA vindt
2
,er een doorbloedingsstoornis plaats waardoor het zenuwweefsel daar geen O2 meer krijgt en dus
afsterf en zijn functe niet meer kan uitoefenen.
Cortex heef 4 functineele regii’s:
1. Lobus frontalis = frontaalkwab: voorzijde: motorieke gedrage persoonlijkheid CVA aan de
voorzijde van de prefrontale cortex? persoonlijkheid en gedrag verandert. Bij misdadigers hebben
ze ooit geprobeerd via elektrische impulsen de prefrontale cortex te beïnvloeden om beter gedrag te
genereren. Binnenin zit nog een bewegingscentrume taale spreken …
Phineas Cage: werkte aan het leggen van de treinrails: bij ontplofng kwam een staalbalk aan de
onderkant van zijn jukbeen binnen en doorboorde de prefrontale cortex en werd een ander persoon.
Van extravert naar introverte …
2. Lobus temporalis = temporaalkwab: zijkant: horen (primaire hoorcentrum ligt hier)
3. Lobus parietalis = pariëtaalkwab: midden: lichaamsgevoel: somatosensoriek. bvb aanrakingen
voelene je kan de stand van je been voelen (propriocepsis)e taste … Je voelt niet me je vingerse maar
met de lobus parietalis: je vingers zijn het hulpmiddel zodat de lobus parietalis kan voelen wat het is.
Dit is ook zo met zien: je ziet niet met je ogene maar je ogen zijn een hulpmiddel zodat je kan zien
met de lobus occipitalis.
4. Lobus occipitalis = occipitaalkwab: achteraane boven kleine hersenen: zien. Je ziet niet met je ogene
maar met deze lobus. Bij dromen zie je ook allemaal beelden door actvate van gebieden in de lobus
occipitalis. Je kan blind worden wanneer je ogen niet functonerene maar ook wanneer de zenuw
(oog lobus) het niet meer doet of wanneer de lobus occipitalis het niet meer doet: dit laatste
noemt men cortcale blindheid. Bij een CVA in de lobus occipitalis kan je cortcale blindheid krijgen.
Stel dat je altjd bang bent geweest voor spinnen en altjd hebt kunnen ziene maar je bent stekeblind
geworden door het CVA en iemand houdt een spin voor je neuse dan krijg je nog steeds
hartkloppingen en voel je je angstg. De ogen registreren nog steeds de spin! (signaal ogen CZS
lobus occipitalis + verbindingen met andere zenuwvezels die subcortcaal liggen waar centra
liggen die te maken hebben met emotes) Doordat het signaal altjd werd gekoppeld aan een emotee
gebeurt dit nog steeds. Alleen de bewuste waarneming via de lobus occipitalis gebeurt niet meer.
Dood zenuwweefsel in de hersenen is ook echt dood. Maar toch kan het na een CVA dat functes zich
weer herstellen. De functe van het dode weefsel kan overgenomen worden door nabijgelegen
zenuwweefsel.
Visuele geheugen lobus occipitalise Gevoelsgeheugen lobus parietalise Bewegingsgeheugen
lobus frontalise Gehoorgeheugen lobus temporalis. Ruiken (en proeven?) zit tussen parietaal en
temporaal in.
Lobus frontalis is motorisch en de andere lobussen zijn sensorisch.
3
, Hemisferen: Linker en rechter hersenhelf
De hemisferen hebben verschillende functes. Ze houden
zich oa bezig met de lichaamshelf van aan de andere
zijde. Re hemisfeer: li lichaamshelf en omgekeerd.
Wanneer er een CVA is in het bewegingscentrum van de
linker hemisfeere dan krijg je ergens aan de rechterkant
van het lichaam een motorisch probleem.
Bij horen en zien ligt dit iets lastger:
- horen: info van li oor: 70% re lobus temporalis en 30% li
lobus temporalis
- zien: als je rechtdoor kijkt met 2 ogene dan zal alles wat je
links ziet kruisen naar de re lobus occipitalis en
omgekeerd. Maar je ziet dus het li gezichtsveld van beide
ogen in de re lobus occipitalis. Met de linker lobus
occipitalis zie je alles uit het re gezichtsveld van beide
ogen.
Bij een neglect heb je niet een waarnemingsprobleeme maar je kan datgene niet meer herkennen aan
die zijde. Bvb een kenmerk van mensen met een re hemisfeer laesie is een visueel neglect: alles aan
de li zijde van waar je naar kijkt kan je niet meer herkennen. Mensen klagen dat ze te weinig eten
krijgene maar ze eten enkel de re helf van hun bord leeg omdat ze de li helf niet meer herkennen.
Deze mensen verdwalen ook heel gemakkelijk doordat ze de weg terug niet herkennen.
De hemisferen hebben ook hogere functes:
- Li hemisfeer: wetenschappelijke: cijferse rekenene taale … Kenmerk li hemisfeer laesie is een
taalprobleem (bvb spraak probleem of taal niet meer herkennen)
- Re hemisfeer: createf: ruimtelijk inzichte tonatee kleurene …
De intonate waarmee iemand iets zegt worden vnl door de rechter hemisfeer waargenomen maar
de woorden die worden gezegd worden vnl door de linker hemisfeer waargenomen. De linker en
rechter hemisfeer moeten dus de hele tjd erg goed met elkaar communiceren. Deze communicate
gebeurt door de hersenbalk (= corpus callosum) die beide hemisferen met elkaar verbinden.
Zware epilepsie? corpus callosum doorsnijden. Pen in je linker hand: je voelt dat het een stf is met
je rechter lobus parietalise maar je kan het niet aan taal koppelen want dat zou van links moeten
komen. Dus je kan een stf dan in je rechter gezichtsveld of puur rechter hand houden en dan kan je
het wel benoemen.
Stoteren is een probleem van de linker hemisfeere maar wanneer dit aan muziek wordt gekoppeld
zal de rechter hemisfeer meer betrokken worden bij het produceren van de taale waardoor
stoteraars kunnen zingen zonder te stoteren.
4
1. ONDERDELEN VAN HET ZENUWSTELSEL
1.1. Indeling zenuwstelsel
Zonder zenuwstelsel zijn we niks. De hersenen zijn bijna volledig opgebouwd uit zenuwweefsel.
Zenuwcel = zenuwvezel (omdat ze soms heel langgerekt zijn): deze sturen spieren aan. Ze lopen
daarnaast ook vanaf de huid/spieren/… naar de hersenen zodat we kunnen voelen: ze zorgen voor de
sensoriek/waarneming. Overal in het lichaam bevinden zich zenuwvezels.
Indelen op anatomische of functonele manier:
• Anatomisch = naar ligging
▫ Centraal: hersenen + ruggenmerg
▫ Perifeer: alles buiten centraal gelegen ZV’s
• Functoneel
▫ Vegetatef = autonoom: houden zich bezig met onbewuste processen bvb BD
regulatee T regulatee VC/VDe … doel = homeostase = zoveel mogelijk zorgen voor
een optmale leefomgeving van de cellen
▫ Animaal = somatsch: houden zich bezig met de interacte met de omgeving
1.2. Anatomische indeling: Centraal Zenuwstelsel
1
,1.3. Bouw Centraal Zenuwstelsel
1. Grote hersenen (cerebrum)
2. Kleine hersenen (cerebellum)
3. Hersenstam (truncus cerebri)
4. Ruggenmerg (medulla spinalis)
a.) Cerebrum
Het grootste deel wordt gevormd door de
hersenschors/cortex cerebri. De cortex
houdt zich bezig met al hetgene wat we
bewust waarnemen en wat we bewust
kunnen doen. Het houdt zich bezig met
denkprocessene geheugene voelene
proevene … = alles wat je bente voelt en
kunt .
De cortex is bij mensen veel dikker dan bij
bvb onze prehistorische voorvaderen en
dieren. Dit komt doordat we intelligenter
zijne beter oorzaak en gevolg aan elkaar
kunnen koppelene … De cortex kan ook
afnemen bvb bij demente ((Voor ik het
vergeet” docu)
In de cortex ziten allemaal groeven en verdikkingen. De spleten zijn sulci en de verdikkingen zijn de
gyri. De opbouw komt doordat de hersenen eigenlijk 1 groot plat stuk zenuwweefsel ise dat dan als
het ware gevouwen is om het in de schedel te laten passen uit elkaar gevouwen = A3 formaat.
De cortex heef allemaal verschillende functes. Wanneer iemand een CVA (cerebro vasculair
accident = grote hersenen bloedvat ongeluk = herseninfarct óf hersenbloeding) heef gehad waarbij
een doorbloedingsstoornis is geweest aan de voorkant van de hersenene dan heef deze hele andere
symptomen dan wanneer dit aan de achterkant van de hersenen zou zijn geweest. Bij een CVA vindt
2
,er een doorbloedingsstoornis plaats waardoor het zenuwweefsel daar geen O2 meer krijgt en dus
afsterf en zijn functe niet meer kan uitoefenen.
Cortex heef 4 functineele regii’s:
1. Lobus frontalis = frontaalkwab: voorzijde: motorieke gedrage persoonlijkheid CVA aan de
voorzijde van de prefrontale cortex? persoonlijkheid en gedrag verandert. Bij misdadigers hebben
ze ooit geprobeerd via elektrische impulsen de prefrontale cortex te beïnvloeden om beter gedrag te
genereren. Binnenin zit nog een bewegingscentrume taale spreken …
Phineas Cage: werkte aan het leggen van de treinrails: bij ontplofng kwam een staalbalk aan de
onderkant van zijn jukbeen binnen en doorboorde de prefrontale cortex en werd een ander persoon.
Van extravert naar introverte …
2. Lobus temporalis = temporaalkwab: zijkant: horen (primaire hoorcentrum ligt hier)
3. Lobus parietalis = pariëtaalkwab: midden: lichaamsgevoel: somatosensoriek. bvb aanrakingen
voelene je kan de stand van je been voelen (propriocepsis)e taste … Je voelt niet me je vingerse maar
met de lobus parietalis: je vingers zijn het hulpmiddel zodat de lobus parietalis kan voelen wat het is.
Dit is ook zo met zien: je ziet niet met je ogene maar je ogen zijn een hulpmiddel zodat je kan zien
met de lobus occipitalis.
4. Lobus occipitalis = occipitaalkwab: achteraane boven kleine hersenen: zien. Je ziet niet met je ogene
maar met deze lobus. Bij dromen zie je ook allemaal beelden door actvate van gebieden in de lobus
occipitalis. Je kan blind worden wanneer je ogen niet functonerene maar ook wanneer de zenuw
(oog lobus) het niet meer doet of wanneer de lobus occipitalis het niet meer doet: dit laatste
noemt men cortcale blindheid. Bij een CVA in de lobus occipitalis kan je cortcale blindheid krijgen.
Stel dat je altjd bang bent geweest voor spinnen en altjd hebt kunnen ziene maar je bent stekeblind
geworden door het CVA en iemand houdt een spin voor je neuse dan krijg je nog steeds
hartkloppingen en voel je je angstg. De ogen registreren nog steeds de spin! (signaal ogen CZS
lobus occipitalis + verbindingen met andere zenuwvezels die subcortcaal liggen waar centra
liggen die te maken hebben met emotes) Doordat het signaal altjd werd gekoppeld aan een emotee
gebeurt dit nog steeds. Alleen de bewuste waarneming via de lobus occipitalis gebeurt niet meer.
Dood zenuwweefsel in de hersenen is ook echt dood. Maar toch kan het na een CVA dat functes zich
weer herstellen. De functe van het dode weefsel kan overgenomen worden door nabijgelegen
zenuwweefsel.
Visuele geheugen lobus occipitalise Gevoelsgeheugen lobus parietalise Bewegingsgeheugen
lobus frontalise Gehoorgeheugen lobus temporalis. Ruiken (en proeven?) zit tussen parietaal en
temporaal in.
Lobus frontalis is motorisch en de andere lobussen zijn sensorisch.
3
, Hemisferen: Linker en rechter hersenhelf
De hemisferen hebben verschillende functes. Ze houden
zich oa bezig met de lichaamshelf van aan de andere
zijde. Re hemisfeer: li lichaamshelf en omgekeerd.
Wanneer er een CVA is in het bewegingscentrum van de
linker hemisfeere dan krijg je ergens aan de rechterkant
van het lichaam een motorisch probleem.
Bij horen en zien ligt dit iets lastger:
- horen: info van li oor: 70% re lobus temporalis en 30% li
lobus temporalis
- zien: als je rechtdoor kijkt met 2 ogene dan zal alles wat je
links ziet kruisen naar de re lobus occipitalis en
omgekeerd. Maar je ziet dus het li gezichtsveld van beide
ogen in de re lobus occipitalis. Met de linker lobus
occipitalis zie je alles uit het re gezichtsveld van beide
ogen.
Bij een neglect heb je niet een waarnemingsprobleeme maar je kan datgene niet meer herkennen aan
die zijde. Bvb een kenmerk van mensen met een re hemisfeer laesie is een visueel neglect: alles aan
de li zijde van waar je naar kijkt kan je niet meer herkennen. Mensen klagen dat ze te weinig eten
krijgene maar ze eten enkel de re helf van hun bord leeg omdat ze de li helf niet meer herkennen.
Deze mensen verdwalen ook heel gemakkelijk doordat ze de weg terug niet herkennen.
De hemisferen hebben ook hogere functes:
- Li hemisfeer: wetenschappelijke: cijferse rekenene taale … Kenmerk li hemisfeer laesie is een
taalprobleem (bvb spraak probleem of taal niet meer herkennen)
- Re hemisfeer: createf: ruimtelijk inzichte tonatee kleurene …
De intonate waarmee iemand iets zegt worden vnl door de rechter hemisfeer waargenomen maar
de woorden die worden gezegd worden vnl door de linker hemisfeer waargenomen. De linker en
rechter hemisfeer moeten dus de hele tjd erg goed met elkaar communiceren. Deze communicate
gebeurt door de hersenbalk (= corpus callosum) die beide hemisferen met elkaar verbinden.
Zware epilepsie? corpus callosum doorsnijden. Pen in je linker hand: je voelt dat het een stf is met
je rechter lobus parietalise maar je kan het niet aan taal koppelen want dat zou van links moeten
komen. Dus je kan een stf dan in je rechter gezichtsveld of puur rechter hand houden en dan kan je
het wel benoemen.
Stoteren is een probleem van de linker hemisfeere maar wanneer dit aan muziek wordt gekoppeld
zal de rechter hemisfeer meer betrokken worden bij het produceren van de taale waardoor
stoteraars kunnen zingen zonder te stoteren.
4
