Minor – Psychologie van arbeid en gezondheid
Introductie tot de cursus
Wat houdt het vakgebied van de arbeids- en gezondheidspsychologie in?
De psychologie van arbeid en gezondheid, oftewel de arbeids- en
gezondheidspsychologie (A&G-psychologie), houdt zich bezig met het bestuderen
en bevorderen van welzijn en gezondheid op het werk in brede zin. Het bestrijkt
naast onderzoek een breed praktijkveld van probleemanalyse tot interventies en
richt zich zowel op het individu als op de organisatie. Er is niet alleen aandacht voor
het voorkomen van problemen, maar ook voor behandeling en re-integratie.
Antwoorden op vragen zoals 'Hoe blijf ik vitaal en gezond aan het werk?', 'Hoe kan
ik als werkgever dat faciliteren?' en thema's zoals 'positieve ervaringen en
welbevinden op het werk' krijgen in het werkveld de laatste jaren steeds meer
aandacht.
Vanuit dit perspectief krijg je in deze cursus inzicht in de factoren die een positieve
of negatieve invloed hebben op iemands functioneren op het werk en hoe je daarop
kunt ingrijpen, bijvoorbeeld door primaire preventie of behandeling. Ook leer je hoe
je op een systematische manier problemen op het gebied van arbeid en gezondheid
kunt analyseren, aanpakken en voorkomen.
Leerdoelen
Na het bestuderen van deze cursus kun je
benoemen en toelichten welke factoren van invloed zijn op het functioneren
van werkenden en de belangrijkste theoretische kaders binnen het vakgebied
omschrijven en toepassen op werksituaties
actuele thema's binnen het werkveld van de psychologie van arbeid en
gezondheid benoemen en toelichten
belangrijke interventies op het gebied van arbeid en gezondheid benoemen en
toelichten, en beargumenteren in welke situaties welke interventie zinvol kan
zijn
de voor het vakgebied belangrijke onderzoeksmethoden en meetinstrumenten
beschrijven en toelichten, en beargumenteren in welke situaties welke
onderzoeksmethoden en meetinstrumenten zinvol kunnen zijn
de vier fasen van de interventiecyclus beschrijven en toepassen op voor
arbeids- en gezondheidspsychologen relevante terreinen, dat wil zeggen: een
, probleemsituatie systematisch analyseren, aanbevelingen voor interventies
doen en daaraan gekoppeld suggesties voor onderzoek doen
omschrijven wat gezondheidsbevordering op de werkplek (GBW) inhoudt en
hoe je interventies op dit gebied planmatig ontwikkelt en inzet in de praktijk.
Tentamen
LET OP: twee deeltentamens
Vanwege de lengte van de cursus is het tentamen opgesplitst in twee
deeltentamens. In het eerste deeltentamen wordt de leerstof uit thema 1 tot en
met 4 getoetst. In het tweede deeltentamen worden de thema's 5 tot en met 9
getoetst. Je doet er verstandig aan om na afronding van thema 4 het eerste
deeltentamen te maken. Houd rekening met een termijn van minstens twee weken
tussen het moment van inschrijving voor het tentamen en het tijdstip dat je het
tentamen kunt maken in het studiecentrum. Zie voor meer informatie Tentamen.
Thema 1 – Introductie in de psychologie van arbeid en
gezondheid
De arbeids- en gezondheidspsychologie is een zeer jong en breed vakgebied binnen
de psychologie, dat bovendien volop in ontwikkeling is. Veranderingen in en
rondom arbeid zoals intensivering van werk en technologische veranderingen, maar
ook externe invloeden zoals de covid-pandemie hebben invloed op onze
werkprestaties en welzijn.
Voor zowel organisaties als werknemers is het belangrijk om de processen die
hierbij een rol spelen in kaart te brengen en om het werk zo te organiseren dat
werknemers optimaal kunnen functioneren en zich er goed bij voelen. De
'Psychologie van arbeid en gezondheid' voorziet in de groeiende behoefte aan
kennis en expertise op dit gebied, om zo gezond werken te faciliteren.
,Studietaak 1.1 – Introductie werkveld
Wat houdt het vakgebied van de psychologie van arbeid en gezondheid eigenlijk in?
En welke belangrijke ontwikkelingen zijn er gaande en te verwachten? In deze
studietaak beantwoord je deze vragen.
Leerstof
Schaufeli, W. (2020). De psychologie van arbeid en gezondheid. In W.
Schaufeli, & A. Bakker (Eds.), De psychologie van arbeid en
gezondheid (hoofdstuk 1, pp. 3-24). Bohn Stafleu Van Loghum.
Opdracht 1.1.1 – Onderwerpen en actuele thema's
In de inhoudsopgave en in hoofdstuk 1 van het tekstboek zie je de rijkheid aan
domeinen en onderwerpen waarmee de psychologie van arbeid en gezondheid zich
bezighoudt, zoals werkstress, bevlogenheid en jobcrafting. Hoofdstuk 1 van het
tekstboek schetst bovendien de ontwikkelingen waardoor het vakgebied van de
psychologie van arbeid en gezondheid belangrijker werd, bijvoorbeeld door de
verandering van de arbeidsinhoud en de opkomst van de dienstensector.
Vraag 1.1.1.1
Wat zijn de belangrijkste onderwerpen die in het tekstboek behandeld worden?
Deze vraag geeft je een mooi overzicht van de domeinen van de psychologie van
arbeid en gezondheid.
Deel I behandelt beschrijvende en verklarende theorieën over welzijn en
gezondheid op het werk, waaronder theorieën over werkstress. Dit deel zoomt in
op factoren die van invloed zijn op het functioneren van werkenden.
Deel II gaat in op assessmentmethoden om zicht te krijgen op de factoren, zowel op
individueel als op organisatieniveau, die van invloed zijn op de gezondheid en het
welbevinden van werkenden. In dit deel staat centraal hoe je problemen van
werkenden en van de werksituatie in kaart kunt brengen.
, Deel III beschrijft mogelijke preventieve en curatieve interventies die je op
individueel en organisatieniveau in de arbeidssituatie kunt toepassen.
Deel IV gaat in op onderzoeksmethoden die in het veld van arbeid en gezondheid
gebruikt worden.
Deel V behandelt diverse onderwerpen, zoals diversiteit op het werk en duurzame
inzetbaarheid.
Vraag 1.1.1.2
Beschrijf enkele ontwikkelingen die maakten dat het vakgebied steeds belangrijker
werd.
Belangrijke ontwikkelingen waren veranderingen in en rondom arbeid, zoals
arbeidsintensivering, de verandering in arbeidsinhoud en bedrijfsvoering,
organisatieveranderingen en de aantasting van het psychologisch contract.
Daarnaast speelden sociaal-culturele factoren een rol, zoals de toegenomen
arbeidsparticipatie, de opkomst van de dienstensector, de verruiming van het
ziektebegrip, de toegenomen verwachtingen van werk, de individualisering en de
uitholling van de professionele autoriteit.
Specifieke ontwikkelingen in Nederland betreffen de wetgeving (zoals de invoering
van de Arbowet) en het feit dat de verbetering van arbeidsomstandigheden en het
verminderen van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid als gezamenlijke
verantwoordelijkheid van werkgevers, werknemers en de overheid wordt gezien.
Ook de grote omvang en de daarmee gepaard gaande kosten van werkgerelateerde
(met name psychische en psychosociale) problemen speelden een rol, omdat deze
leiden tot werkgerelateerd ziekteverzuim en verlies van arbeidsproductiviteit.
Vraag 1.1.1.3
Denk na over actuele ontwikkelingen of gebeurtenissen in het nieuws of op je werk
die te maken hebben met arbeid en gezondheid.
Kun je zelf wat voorbeelden noemen waaruit het belang van dit vakgebied blijkt?
Actuele thema's zijn het 'gezond' thuiswerken en het omgaan met en het herstel
van zeer stresserende werkomstandigheden. Denk aan zorgverleners tijdens de
Introductie tot de cursus
Wat houdt het vakgebied van de arbeids- en gezondheidspsychologie in?
De psychologie van arbeid en gezondheid, oftewel de arbeids- en
gezondheidspsychologie (A&G-psychologie), houdt zich bezig met het bestuderen
en bevorderen van welzijn en gezondheid op het werk in brede zin. Het bestrijkt
naast onderzoek een breed praktijkveld van probleemanalyse tot interventies en
richt zich zowel op het individu als op de organisatie. Er is niet alleen aandacht voor
het voorkomen van problemen, maar ook voor behandeling en re-integratie.
Antwoorden op vragen zoals 'Hoe blijf ik vitaal en gezond aan het werk?', 'Hoe kan
ik als werkgever dat faciliteren?' en thema's zoals 'positieve ervaringen en
welbevinden op het werk' krijgen in het werkveld de laatste jaren steeds meer
aandacht.
Vanuit dit perspectief krijg je in deze cursus inzicht in de factoren die een positieve
of negatieve invloed hebben op iemands functioneren op het werk en hoe je daarop
kunt ingrijpen, bijvoorbeeld door primaire preventie of behandeling. Ook leer je hoe
je op een systematische manier problemen op het gebied van arbeid en gezondheid
kunt analyseren, aanpakken en voorkomen.
Leerdoelen
Na het bestuderen van deze cursus kun je
benoemen en toelichten welke factoren van invloed zijn op het functioneren
van werkenden en de belangrijkste theoretische kaders binnen het vakgebied
omschrijven en toepassen op werksituaties
actuele thema's binnen het werkveld van de psychologie van arbeid en
gezondheid benoemen en toelichten
belangrijke interventies op het gebied van arbeid en gezondheid benoemen en
toelichten, en beargumenteren in welke situaties welke interventie zinvol kan
zijn
de voor het vakgebied belangrijke onderzoeksmethoden en meetinstrumenten
beschrijven en toelichten, en beargumenteren in welke situaties welke
onderzoeksmethoden en meetinstrumenten zinvol kunnen zijn
de vier fasen van de interventiecyclus beschrijven en toepassen op voor
arbeids- en gezondheidspsychologen relevante terreinen, dat wil zeggen: een
, probleemsituatie systematisch analyseren, aanbevelingen voor interventies
doen en daaraan gekoppeld suggesties voor onderzoek doen
omschrijven wat gezondheidsbevordering op de werkplek (GBW) inhoudt en
hoe je interventies op dit gebied planmatig ontwikkelt en inzet in de praktijk.
Tentamen
LET OP: twee deeltentamens
Vanwege de lengte van de cursus is het tentamen opgesplitst in twee
deeltentamens. In het eerste deeltentamen wordt de leerstof uit thema 1 tot en
met 4 getoetst. In het tweede deeltentamen worden de thema's 5 tot en met 9
getoetst. Je doet er verstandig aan om na afronding van thema 4 het eerste
deeltentamen te maken. Houd rekening met een termijn van minstens twee weken
tussen het moment van inschrijving voor het tentamen en het tijdstip dat je het
tentamen kunt maken in het studiecentrum. Zie voor meer informatie Tentamen.
Thema 1 – Introductie in de psychologie van arbeid en
gezondheid
De arbeids- en gezondheidspsychologie is een zeer jong en breed vakgebied binnen
de psychologie, dat bovendien volop in ontwikkeling is. Veranderingen in en
rondom arbeid zoals intensivering van werk en technologische veranderingen, maar
ook externe invloeden zoals de covid-pandemie hebben invloed op onze
werkprestaties en welzijn.
Voor zowel organisaties als werknemers is het belangrijk om de processen die
hierbij een rol spelen in kaart te brengen en om het werk zo te organiseren dat
werknemers optimaal kunnen functioneren en zich er goed bij voelen. De
'Psychologie van arbeid en gezondheid' voorziet in de groeiende behoefte aan
kennis en expertise op dit gebied, om zo gezond werken te faciliteren.
,Studietaak 1.1 – Introductie werkveld
Wat houdt het vakgebied van de psychologie van arbeid en gezondheid eigenlijk in?
En welke belangrijke ontwikkelingen zijn er gaande en te verwachten? In deze
studietaak beantwoord je deze vragen.
Leerstof
Schaufeli, W. (2020). De psychologie van arbeid en gezondheid. In W.
Schaufeli, & A. Bakker (Eds.), De psychologie van arbeid en
gezondheid (hoofdstuk 1, pp. 3-24). Bohn Stafleu Van Loghum.
Opdracht 1.1.1 – Onderwerpen en actuele thema's
In de inhoudsopgave en in hoofdstuk 1 van het tekstboek zie je de rijkheid aan
domeinen en onderwerpen waarmee de psychologie van arbeid en gezondheid zich
bezighoudt, zoals werkstress, bevlogenheid en jobcrafting. Hoofdstuk 1 van het
tekstboek schetst bovendien de ontwikkelingen waardoor het vakgebied van de
psychologie van arbeid en gezondheid belangrijker werd, bijvoorbeeld door de
verandering van de arbeidsinhoud en de opkomst van de dienstensector.
Vraag 1.1.1.1
Wat zijn de belangrijkste onderwerpen die in het tekstboek behandeld worden?
Deze vraag geeft je een mooi overzicht van de domeinen van de psychologie van
arbeid en gezondheid.
Deel I behandelt beschrijvende en verklarende theorieën over welzijn en
gezondheid op het werk, waaronder theorieën over werkstress. Dit deel zoomt in
op factoren die van invloed zijn op het functioneren van werkenden.
Deel II gaat in op assessmentmethoden om zicht te krijgen op de factoren, zowel op
individueel als op organisatieniveau, die van invloed zijn op de gezondheid en het
welbevinden van werkenden. In dit deel staat centraal hoe je problemen van
werkenden en van de werksituatie in kaart kunt brengen.
, Deel III beschrijft mogelijke preventieve en curatieve interventies die je op
individueel en organisatieniveau in de arbeidssituatie kunt toepassen.
Deel IV gaat in op onderzoeksmethoden die in het veld van arbeid en gezondheid
gebruikt worden.
Deel V behandelt diverse onderwerpen, zoals diversiteit op het werk en duurzame
inzetbaarheid.
Vraag 1.1.1.2
Beschrijf enkele ontwikkelingen die maakten dat het vakgebied steeds belangrijker
werd.
Belangrijke ontwikkelingen waren veranderingen in en rondom arbeid, zoals
arbeidsintensivering, de verandering in arbeidsinhoud en bedrijfsvoering,
organisatieveranderingen en de aantasting van het psychologisch contract.
Daarnaast speelden sociaal-culturele factoren een rol, zoals de toegenomen
arbeidsparticipatie, de opkomst van de dienstensector, de verruiming van het
ziektebegrip, de toegenomen verwachtingen van werk, de individualisering en de
uitholling van de professionele autoriteit.
Specifieke ontwikkelingen in Nederland betreffen de wetgeving (zoals de invoering
van de Arbowet) en het feit dat de verbetering van arbeidsomstandigheden en het
verminderen van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid als gezamenlijke
verantwoordelijkheid van werkgevers, werknemers en de overheid wordt gezien.
Ook de grote omvang en de daarmee gepaard gaande kosten van werkgerelateerde
(met name psychische en psychosociale) problemen speelden een rol, omdat deze
leiden tot werkgerelateerd ziekteverzuim en verlies van arbeidsproductiviteit.
Vraag 1.1.1.3
Denk na over actuele ontwikkelingen of gebeurtenissen in het nieuws of op je werk
die te maken hebben met arbeid en gezondheid.
Kun je zelf wat voorbeelden noemen waaruit het belang van dit vakgebied blijkt?
Actuele thema's zijn het 'gezond' thuiswerken en het omgaan met en het herstel
van zeer stresserende werkomstandigheden. Denk aan zorgverleners tijdens de
