Hoorcollege aantekeningen Psychodiagnostiek deeltentamen 1

Hoorcolleges Psychodiagnostiek deel 1

Hoorcollege 1 – Wright Introduction, Gregory (2012), Luteijn & Barelds H1

Psychodiagnostiek: verzamelen en integreren van psychologische gegevens ten einde een diagnose
te stellen op het gebied van psychologie, gebruikmakend van instrumenten als tests, interviews,
observatie, speciaal ontworpen apparatuur.
 Klacht > psychodiagnostiek > behandeling
 Gregory:
o Eerste psychologische tests ruim 2200 jaar v.Chr > geschiktheid keizer China
o Rond 18e eeuw: wat aan de binnenkant afspeelde, is ook aan de buitenkant te zien
o Gregory: eind 19e eeuw ‘koperen tijdperk’ psychodiagnostiek: perceptie en responssnelheid
zijn indicatie voor intelligentie
o Begin 20e eeuw ook intelligentie tests zoals we die nu kennen & persoonlijkheid via
projectie

Belangrijke begrippen en namen in de geschiedenis van psychodiagnostiek:
Wundt, Galton, Cattell, Spearman, Binet & Simon, Rorschach, Goodenough, Thurstone, Meehl
MMPI, DSM, Standards for Educational and Psychological Testing, Ethical Principles of Psychologists
and Code of Conduct

Basisvragen:
1 Onderkenning: wat is er aan de hand?
o Inventarisatie, beschrijving
o Ordening, classificatie met DSM 5 > classificatie is onderdeel van het onderzoek
o Ernst
2 Verklaring: hoe is de klacht ontstaan en wat houdt de klacht in stand?
o Persoon/situatie, controle, synchroon (Antecendent, Behavoir, Consequence)/diachroon (=
bijv achterliggend trauma), oorzaak/instandhoudend
o Bijv door observatie of (semi-)gestructureerd interview
3 Predictie: hoe ziet het probleemgedrag eruit in de toekomst?
o Ontwikkeling van probleem gedrag
o Predictor-waarden (verschillende tests mogelijk) koppelen aan onderzoek, ervaring
4 Indicatie: welke hulp is nodig en geschikt?
o Antwoord afhankelijk van antwoorden op onderkennende en/of verklarende vragen
o Kennis nodig over behandelingen en behandelaars, relatieve nut (is het nodig om tests uit
te voeren, verandert het mijn advies), aanvaarding advies voor de cliënt
o Voer alleen Handelingsgerichte diagnostiek uit: als ik deze test afneem, dan verandert mijn
advies op de volgende wijze
5 Evaluatie: resultaten van hulp en/of diagnostiek nagaan
o Het is wenselijk, maar niet gebruikelijk, om de rol van het psychodiagnostisch onderzoek te
evalueren
o Bredere evaluatieve onderzoeken:
 Wetenschappelijk onderzoek naar werkzaamheid behandeling (evidence-based)
 Routine Outcome Monitoring: herhaaldelijk afnemen van een meetinstrument > kwaliteit
van zorg inzichtelijk maken, evalueren en verbeteren

1 Onderkenning: Hoe ernstig is het impulsieve gedrag van Diana in de klas?
2 Verklaring: Is gewetensontwikkeling van invloed op J’s agressie?
3 Predictie: Hoe groot is de kans op terugval in een depressieve terugval voor Arie?
4 Indicatie: Kan Sophie’s werkplezier toenemen in een minder eisende functie?
5 Evaluatie: Is de geheugencursus effectief geweest?

Een diagnose/behandeling kan zorgen voor levensveranderingen. Bijv door diagnose een
behandeling, dyslexieverklaring, toegang tot speciaal onderwijs, persoonsgebonden budget,
vergoeding zorgverzekering, opname TBS kliniek, verlof, ondertoezichtstelling

NIP heeft een beroepscode opgesteld over vier basisprincipes:
 Verantwoordelijkheid: voorbeeld psychologen uitspraken doen over patiënten in de media


1

,  Integriteit: voorbeeld pro zoekt een cliënt op, op Facebook
 Respect: voorbeeld cliënt bezoekt een handoplegger als behandeling
 Deskundigheid: voorbeeld op je stage vertelt iemand dat hij/zij zichzelf snijdt en vraagt of je het
niet aan je begeleider wilt vertellen (= ook verantwoordelijkheid)

Kosten en baten van diagnosticeren:
 Baten diagnosticeren:
o Meer duidelijkheid
o Cliënt meer inzicht
o Aanwijzingen voor behandeling
o Meer zekerheid voor cliënt
 Kosten diagnosticeren:
o Tijd cliënt en kost veel geld
o Kun je de hulpvraag beantwoorden > beschikt de psycholoog over juiste kennis?
o Emotionele belasting cliënt
o Geeft meer onzekerheid voor de cliënt

Psychodiagnostiek heeft wetenschappelijke fundering: wat is wetenschap?
 Systematisch verkrijgen van gegevens
 Teneinde theorieën te toetsen
 Transparant, zodat replicatie mogelijk is
 Volgens empirische cyclus (observatie > inductie > deductie > toetsen > evaluatie)
 Instrumenten betrouwbaar & valide

Diagnostisch proces lijkt op de empirische cyclus
 Observatie: exploratie (hier zou je al kunnen stoppen)
 Inductie: diagnostisch scenario > indeling basisvragen en formuleren van theorie
 Deductie: keuze instrumentarium, toetsbare voorspellingen
 Toetsing: afname en verwerking
 Evaluatie: argumentatie




Diagnostiek gaat over het individu > afwijkend bepalen met normtabellen. Resultaten van onderzoek
naar therapiesucces en predictie komen uit groepsonderzoek.
 Dilemma statische aanpak (evidence based behandelingen, kans op succes) versus klinische blik
(hoe ziet de persoon eruit, familie, contact etc = gevoel)



2