Van gedachten wisselen
4.1 de democraticce recctiitaat
Na de terroristssce aanslagen op de Twin Towers en de aanslagen in Madrid en Londen wordt veel gesproken
over de grenzen van de demosratssce resctstaat. Na de moord op een Nederlandse flmmaker Tceo van
Gogc) door Mocammed B. wordt de burgemeester van Amsterdam gezien als een sofie. ii wilt de ‘boel bii
elkaar couden’ en in gesprek met de moslimgemeensscap. Andere willen liever de carde aanpak. Sinds dit
moment staan de twee partien tegenover elkaar. De caviken willen dat de overceid de vriiceid van burgers
beperkt. Iedereen moet iets van ziin vriiceid inleveren en instemmen met vergaande bevoegdceden van de
overceid die ziin veiligceid garanderen. ier tegenover staan de duiven, die vastcouden aan de prinsipes en
grondrescten van de demosratssce resctstaat. Niet strafmaatregelingen, maar sscoling en perspestef op
werken zouden radisaliseren onder moslims moeten tegengaan.
de principei van de recctiitaat
de belangriikste prinsipes van de resctstaat ziin vrijceid, gelijkceid, de beiccerming tegen de macct van de
regering en de icceiding van Kerk en Staat. De beginselen van vriiceid en geliikceid worden vastgelegd in de
grondrechten, zoals cet resct op leven. Internatonaal ziin deze rescten vastgelegd in de Universele Verklaring
van de Rechten van de mens. Ze besscermen de burgers tegen de masct van de overceid en geef cun de
mogeliikceid zisczelf te ontplooien.
De icceiding der maccten
et belangriikste onder de resctsbesscerming van de burgers tegen de masct van de overceid is de trias
politca, of terwiil de ssceiding der mascten.
- Wetgevende masct parlement)
- Rescterliike masct rescters)
- Uitvoerende masct overceid)
Deze ssceiding van de mascten zorgt ervoor dat de wet niet zomaar kan verandert worden als cet cen goed
uitkomt. Als deze drie mascten samen komen, ontstaat er masctsmisbruik of trannie. Een tran kan naar
willekeur de masct veranderen, omdat cii en wetgever en rescter is.
Recctibeiccerming
De resctsbesscerming van burgers tegenover de overceid coudt in dat de overceid een ontcoudingsplisct
ceef. Vriiceden van burgers mogen niet zomaar ingeperkt worden. Belangriik is dat burgers de mogeliikceid
kriigen om zisczelf te verdedigen wanner zii worden aangeklaagd. Dit beginsel wordt cabeai corpui- bepaling
genoemd.
De Recctiitaat en cet iociaal werk
Cliënten kriigen resctsbesscerming tegenover vertegenwoordigers van de overceid: sosiaal werkers. Wii
moeten ons aan de wet couden en mogen niet naar eigen goeddunken candelen. De laatste iaren kent de
overceid ook een zorgplisct. Dit betekend dat zii een asteve couding en positeve verplisctng ceef tegenover
caar burgers ten aanzien van cet realiseren van sosiale grondrescten.
Veiligceid voor allei?
Maatsscappeliike problemen worden geformuleerd in termen van gevoelens van onveiligceid, leefaarceid en
cet candcaven van orde en regels. et belang van de samenleving weegt cier zwaarder dan die van cet
individu. Aanpassen is een regel. Er worden maatregelingen opgesteld zoals een ‘doe-normaalsontrast’ bii
iongere die zisc niet gedragen. Deze maatregelen worden verdedigt met een argument dat individuele vriiceid
niet te koste mag gaan van de veiligceid van andere.
, Het paradox van de beiccerming van de recctiitaat
In cet debat over de besscerming van onze demosratssce resctsstaat komt een interessante paradox naar
voren; Mogen we de resctsstaat verdedigen met middelen die de resctsstaat aantasten? De politeke flosofe
draait om de autonomie van burgers en legt de nadruk op de relate tussen overceid en burger en op rescten
en pliscten. Vriiceid en veiligceid staan op gespannen voet. Want om de vriiceid van burgers veilig te stellen
zal de overceid de vriiceid moeten inperken.
4.2 de tceorie van cet iociaal contract
De fundamenten en prinsipes van onze westerse demosratssce resctsstaat ziin in de 17 e eeuw door flosofen
van cet sosiaal sontrast. De nu ceersende opinie over wat we van elkaar en van de overceid mogen
verwascten, ceef caar oorsprong in cet idee dat we samenleven met cet oog op wederkerig voordeel.
Iedereen ceef er belang bii dat we de vriiceid van burgers aan weten binden. Er staat twee begrippen cier
sentraal: natuurstaat en sosiaal sontast. Deze begrippen ziin srusiaal voor cet begrip van de flosofe van
Hobbei, Locke en Rouiieau.
De natuuritaat en cet natuurrecct
De natuurstaat kan in cet algemeen worden omsscreven als een toestand zonder regels, weten, normen,
regels en pliscten die de samenleving regelen. Deze voorstelling coe we zouden leven zonder regels en
weten) is niet gebaseerd op een werkeliike natuurstaat. De natuurstaat bestaat niet, ceef nooit bestaan en
zou nooit bestaan. obbes ceef een pessimistssc beeld van de natuurstaat, en Loske en Rousseau een
positever beeld.
Een natuurresct is een onvervreemdbaar resct dat onlosmakeliik is verbonden met cet feit dat we mens ziin.
Vriiceid en geliikceid ziin biivoorbeeld natuurrescten die onder alle omstandigceden besscermd moeten
worden. Zodra deze weg worden genomen, wordt ons mens-ziin aangetast. Natuurweten ziin daarvan
afgeleid.
Het iociaal contract
Zowel obbes als Loske en Rousseau erkennen de noodzaak van ons van de natuurstaat te bevriiden. et
sosiaal sontrast is een metafoor en geef antwoord op de vraag coe de vercoudingen, rescten en pliscten
tussen burgers onderling en de overceid moet worden geregeld. et besscriif de ideale samenleving, waarin
natuurresct op vriiceid en geliikceid wordt gerespesteerd. obbes geef cet sosiaal sontrast weer coe de
vreseliike natuurtoestand kan worden overwonnen. Loske en Rousseau vragen zisc af coe de paradiiseliike
natuurtoestand zoveel mogeliik kan worden becouden. et sosiaal sontrast is een soort model waarin
algemene prinsipes en voorwaarden van de samenleving vast worden gelegd. De incoud is gebaseerd op cet
beeld van de natuurstaat.
4.3 In itaat van oorlog
Beniamin Barber noemt onze wereld ‘riik van angst’. et gaat cier om de angst voor terrorisme. Angst wordt
bestreden met angst. Barber wiist erop da we om de angst te overwinnen, in verleiding komen met cet
opgeven van onze vriiceid. Daarom assepteren we de maartregelen voor cet bestriiden van sriminaliteit. ier
gaat cet niet alleen om terrorisme, maar ook om rondcangende ieugd. Deze gevoelens van onveiligceid
verraden dat burgers een voortdurende dreiging ervaren.
4.1 de democraticce recctiitaat
Na de terroristssce aanslagen op de Twin Towers en de aanslagen in Madrid en Londen wordt veel gesproken
over de grenzen van de demosratssce resctstaat. Na de moord op een Nederlandse flmmaker Tceo van
Gogc) door Mocammed B. wordt de burgemeester van Amsterdam gezien als een sofie. ii wilt de ‘boel bii
elkaar couden’ en in gesprek met de moslimgemeensscap. Andere willen liever de carde aanpak. Sinds dit
moment staan de twee partien tegenover elkaar. De caviken willen dat de overceid de vriiceid van burgers
beperkt. Iedereen moet iets van ziin vriiceid inleveren en instemmen met vergaande bevoegdceden van de
overceid die ziin veiligceid garanderen. ier tegenover staan de duiven, die vastcouden aan de prinsipes en
grondrescten van de demosratssce resctstaat. Niet strafmaatregelingen, maar sscoling en perspestef op
werken zouden radisaliseren onder moslims moeten tegengaan.
de principei van de recctiitaat
de belangriikste prinsipes van de resctstaat ziin vrijceid, gelijkceid, de beiccerming tegen de macct van de
regering en de icceiding van Kerk en Staat. De beginselen van vriiceid en geliikceid worden vastgelegd in de
grondrechten, zoals cet resct op leven. Internatonaal ziin deze rescten vastgelegd in de Universele Verklaring
van de Rechten van de mens. Ze besscermen de burgers tegen de masct van de overceid en geef cun de
mogeliikceid zisczelf te ontplooien.
De icceiding der maccten
et belangriikste onder de resctsbesscerming van de burgers tegen de masct van de overceid is de trias
politca, of terwiil de ssceiding der mascten.
- Wetgevende masct parlement)
- Rescterliike masct rescters)
- Uitvoerende masct overceid)
Deze ssceiding van de mascten zorgt ervoor dat de wet niet zomaar kan verandert worden als cet cen goed
uitkomt. Als deze drie mascten samen komen, ontstaat er masctsmisbruik of trannie. Een tran kan naar
willekeur de masct veranderen, omdat cii en wetgever en rescter is.
Recctibeiccerming
De resctsbesscerming van burgers tegenover de overceid coudt in dat de overceid een ontcoudingsplisct
ceef. Vriiceden van burgers mogen niet zomaar ingeperkt worden. Belangriik is dat burgers de mogeliikceid
kriigen om zisczelf te verdedigen wanner zii worden aangeklaagd. Dit beginsel wordt cabeai corpui- bepaling
genoemd.
De Recctiitaat en cet iociaal werk
Cliënten kriigen resctsbesscerming tegenover vertegenwoordigers van de overceid: sosiaal werkers. Wii
moeten ons aan de wet couden en mogen niet naar eigen goeddunken candelen. De laatste iaren kent de
overceid ook een zorgplisct. Dit betekend dat zii een asteve couding en positeve verplisctng ceef tegenover
caar burgers ten aanzien van cet realiseren van sosiale grondrescten.
Veiligceid voor allei?
Maatsscappeliike problemen worden geformuleerd in termen van gevoelens van onveiligceid, leefaarceid en
cet candcaven van orde en regels. et belang van de samenleving weegt cier zwaarder dan die van cet
individu. Aanpassen is een regel. Er worden maatregelingen opgesteld zoals een ‘doe-normaalsontrast’ bii
iongere die zisc niet gedragen. Deze maatregelen worden verdedigt met een argument dat individuele vriiceid
niet te koste mag gaan van de veiligceid van andere.
, Het paradox van de beiccerming van de recctiitaat
In cet debat over de besscerming van onze demosratssce resctsstaat komt een interessante paradox naar
voren; Mogen we de resctsstaat verdedigen met middelen die de resctsstaat aantasten? De politeke flosofe
draait om de autonomie van burgers en legt de nadruk op de relate tussen overceid en burger en op rescten
en pliscten. Vriiceid en veiligceid staan op gespannen voet. Want om de vriiceid van burgers veilig te stellen
zal de overceid de vriiceid moeten inperken.
4.2 de tceorie van cet iociaal contract
De fundamenten en prinsipes van onze westerse demosratssce resctsstaat ziin in de 17 e eeuw door flosofen
van cet sosiaal sontrast. De nu ceersende opinie over wat we van elkaar en van de overceid mogen
verwascten, ceef caar oorsprong in cet idee dat we samenleven met cet oog op wederkerig voordeel.
Iedereen ceef er belang bii dat we de vriiceid van burgers aan weten binden. Er staat twee begrippen cier
sentraal: natuurstaat en sosiaal sontast. Deze begrippen ziin srusiaal voor cet begrip van de flosofe van
Hobbei, Locke en Rouiieau.
De natuuritaat en cet natuurrecct
De natuurstaat kan in cet algemeen worden omsscreven als een toestand zonder regels, weten, normen,
regels en pliscten die de samenleving regelen. Deze voorstelling coe we zouden leven zonder regels en
weten) is niet gebaseerd op een werkeliike natuurstaat. De natuurstaat bestaat niet, ceef nooit bestaan en
zou nooit bestaan. obbes ceef een pessimistssc beeld van de natuurstaat, en Loske en Rousseau een
positever beeld.
Een natuurresct is een onvervreemdbaar resct dat onlosmakeliik is verbonden met cet feit dat we mens ziin.
Vriiceid en geliikceid ziin biivoorbeeld natuurrescten die onder alle omstandigceden besscermd moeten
worden. Zodra deze weg worden genomen, wordt ons mens-ziin aangetast. Natuurweten ziin daarvan
afgeleid.
Het iociaal contract
Zowel obbes als Loske en Rousseau erkennen de noodzaak van ons van de natuurstaat te bevriiden. et
sosiaal sontrast is een metafoor en geef antwoord op de vraag coe de vercoudingen, rescten en pliscten
tussen burgers onderling en de overceid moet worden geregeld. et besscriif de ideale samenleving, waarin
natuurresct op vriiceid en geliikceid wordt gerespesteerd. obbes geef cet sosiaal sontrast weer coe de
vreseliike natuurtoestand kan worden overwonnen. Loske en Rousseau vragen zisc af coe de paradiiseliike
natuurtoestand zoveel mogeliik kan worden becouden. et sosiaal sontrast is een soort model waarin
algemene prinsipes en voorwaarden van de samenleving vast worden gelegd. De incoud is gebaseerd op cet
beeld van de natuurstaat.
4.3 In itaat van oorlog
Beniamin Barber noemt onze wereld ‘riik van angst’. et gaat cier om de angst voor terrorisme. Angst wordt
bestreden met angst. Barber wiist erop da we om de angst te overwinnen, in verleiding komen met cet
opgeven van onze vriiceid. Daarom assepteren we de maartregelen voor cet bestriiden van sriminaliteit. ier
gaat cet niet alleen om terrorisme, maar ook om rondcangende ieugd. Deze gevoelens van onveiligceid
verraden dat burgers een voortdurende dreiging ervaren.
