Samenvatting psychopathologie

Klinische Psychologie
Diagnostiek en behandeling
Elin Simon et al. 3e druk

Hoofdstuk 7 – Cognitieve gedragstherapie (CGT)
CGT = een gestructureerde vorm van psychotherapie waarin Mensen leren om anders tegen
problematische situaties aan te kijken en er anders mee om te gaan

Twee belangrijke componenten:
1. Cognitie
Dus functionele cognitie zorgen voor ongewenste gevoelens en ongewenst gedrag
(negatieve interpretaties)

2. Gedrag activatie
De manier waarop iemand zich gedraagt, bepaald in grote mate hoe iemand zich
voelt

CGT: paraplubegrip
 Verschillende stromingen
 Gespecialiseerde protocollen voor specifieke vormen van psychopathologie

7.1 Theorie
- Eyseneck: leertheorie (klassieke en operante conditionering)
Gedragstherapeuten gaan ervan uit dat Als je je gedrag kunt aanleren je het ook weer af kunt
leren (extinctie)
bij operant conditionering: door gewenst gedrag te bekrachtigen en ongewenst gedrag uit te
doven

- Beck: Cognitieve theorie
De cognitieve benadering gaat ervanuit dat gedachte een cruciale rol spelen in het
samenspel van cognitieve gedragsmatige fysiologische en omgevingsfactoren die
geassocieerd zijn met psychopathologie

4 niveaus van cognitie:
1. Basischema’s = kern = opvattingen over zichzelf en de wereld
a. “ik ben….”
b. Vaak impliciet
2. Conditionele assumpties = oorzaak-gevolg relaties (als-dan)
3. Strategische ideeën = Leefregels
4. Automatische gedachten = bewust, maar worden gestuurd door de basisschema’s

Volgens Beck wordt psychopathologie ontstaan en in stand gehouden door problemen In de
informatieverwerking
 basisschema zijn hyperactief, waardoor er een vertekening In de interpretatie
ontstaat

,Het doel van cognitieve therapie is om de hyper valentie van de basis schema’s te
veranderen
 Het idee hier is dat een objectievere kijk op gevoelens en waarneming ervoor zorgt
dat negatieve gevoelens verdwijnen en gedrag kan veranderen

‘Anders leren denken’ en ‘anders leren doen’ gaan hand in hand
 CGT
 4 G’s
o Gebeurtenis
o Gedrag
o Gedachten
o Gevoelens

7.2 Basisprincipes van CGT
1. CGT legt de nadruk op het heden en is probleem-georiënteerd
 Huidige situatie wordt in kaart gebracht
 Kort stil bij jeugdervaringen
2. CGT is kortdurend en afgebakend
3. CGT benadrukt samenwerking tussen cliënt en therapeut
4. CGT vraagt actieve houding
5. CGT sessies zijn gestructureerd (! Veel variatie)
 Start met een update; hoe voel je je?
 Daarna korte terugblik op de vorige sessie
 Dan agenda samen opstellen
 Huiswerk bespreken
 Nieuw huiswerk afgesproken
 Afsluiting met een samenvatting + feedback van de sessie
6. Registratie is essentieel
 Aantekeningen
 Dagboekformulieren
 Gedachtenformulieren
 Coping Cards
Registratie is belangrijk omdat;
 Patronen van denken en doen in kaart brengen
 Zaken worden beter in het geheugen opgeslagen en bijdragen aan het
automatiseren van de geleerde technieken
 Persoonlijk naslagwerk
7. CGT leert de client zijn/haar eigen therapeut te zijn
8. CGT legt nadruk op terugval preventie
9. CGT ziet psychopathologie als een extreme vorm van normaal gedrag

7.3 Diagnostiek
- classificerende
- beschrijvende
- verklarende

Probleemanalyse: de problemen van verschillende gebieden goed in kaart te brengen

, Macroanalyse = holistische theorie
o Causale relaties tussen clusters gevisualiseerd
Belangrijk is om de holistische theorie goed te bespreken met de client en de prioritering te
behandelen.
Dit geeft inzicht in de instandhouding van de problemen

Microanalyse = functieanalyse
o Gedrag binnen een specifieke probleemgebied
‘Welke stimuli lokken het gedrag uit?’
‘Welke factoren bekrachtigen dit gedrag?’
Belangrijk is de volgorde van gebeurtenissen in kaart te brengen
 Driefactormodel van Orlemans

Casusconceptualisatie

7.4 behandeling
1. Behandeldoelen opstellen
2. Afspraken duur en frequentie van de behandeling
3. rationale (= toelichting van het idee achter therapie)

Behandeltechnieken:
 operante technieken
Basisprincipe = gewenst gedrag wordt bekrachtigd en ongewenst gedrag wordt uitgedoofd
-> tokens worden als secundaire bekrachtiging gezien en kunnen worden omgewisseld voor
verschillende objecten (snoep etc)
-> gedragsactivatie waarbij bekrachtiging een centrale rol speelt en richt zich specifiek op het
uitbreiden van plezierige activiteiten
- Belangrijk hierbij is het specifiek plannen van gedrag, dit vergroot de kans dat de
activiteit ook daadwerkelijk wordt uitgevoerd
o Stemmingsonafhankelijk plannen

 Exposure
… In vivo = lijfelijke blootstelling
 Graduale exposure (stapsgewijs)
… In vitro = blootstelling in verbeelding

Flooding = meest gevreeste angst aan bloot stellen
Habituatie = gewenning

Doel van exposure = het vormen van nieuwe verwachtingen (= expectancy violation)
Er wordt bovendien aangeraden om bij exposure-oefeningen te varieren met duur, inhoud en
tijdstip

Responspreventie = het doel is het uitdoven van de respons door de client te verbieden de
eigen dwanhandeling uit te voeren.