Strafrecht samenvatting
Week 1:
Strafrecht gaat over: het bestraffen van personen die een strafbaar feit hebben gepleegd.
Verschillende stappen:
Stap 1: Formuleren van strafbaar feit = Materieel strafrecht =
1. Welk gedrag mag wel en wat mag niet? -> waar ligt de grens?
2. Wie is wel of niet strafbaar?
3. Welke uitzonderingen kunnen daarop worden gemaakt? (Strafuitsluitingsgronden)
Stap 2: Opsporen van strafbaar feit = Formeel strafrecht =
1. Wie mag opsporen?
2. Wie/wat mag het onderwerp zijn van een opsporing?
3. Op welke manier mag dat en welke middelen mag je hiervoor inzetten?
4. Wat zijn de rechten en plichten van partijen?
Formeel recht staat meestal in dienst (van de waarheidsvinding en) van het materiele recht.
Stap 3: Vervolgen van verdachten voor strafbare feiten = OvJ
1. Wie mag vervolgen?
2. Op welke manier mag dat?
3. Welke rechten en plichten hebben de partijen?
Stap 4: Berechten van verdachten = Rechter
Hoe ziet de procedure van een rechter eruit?
Welke rechten en plichten hebben de partijen?
Stap 5: Executeren van straffen en maatregelen = OvJ
De straffen
,Het strafprocesrecht heeft 2 aspecten -> rechtsbescherming en instrumentaliteit
Instrumentaliteit = Het geeft de overheid instrumenten om op te treden, om op te sporen
om te vervolgen. (Bevoegdheidstoekenning)
Rechtsbescherming = aan de andere kant ook altijd rechtsbescherming.
Bescherming van fundamentele rechten van zowel verdachte en veroordeelde als
slachtoffers. De overheid mag niet zomaar elk huis binnenstormen. (Ook altijd
bevoegdheidsbegrenzing)
Een strafbaar feit = Een gedraging die valt binnen de grenzen van een wettelijke
delictsomschrijving, wederrechtelijk is en verwijtbaar is aan de verdachte.
1. Gedraging) kan ook om een nalaten gaan dat als strafbaar wordt gezien.
2. Wettelijke delictsomschrijving) Welke criteria staan nu in de wet die moeten worden
vervuld voor een bepaald strafbaar feit?
3. Wederrechtelijk) Dat feit moet wederrechtelijk zij dus in strijd met de wet/ het recht
4. Verwijtbaar) iemand moet er iets aan kunnen doen dat hij een handeling heeft
begaan.
Strafprocesrecht staat ten dienste van het materiele strafrecht dus:
Hoofddoel
De juiste toepassing van het materiele strafrecht op daders mogelijk maken.
Nevendoelen
Speciale preventie = voorkomen dat iemand nog een keer de fout in gaat.
Generale preventie = Voorkomen dat iemand de fout ingaat, omdat hij/zij weet dat
die er gestraft voor wordt.
Voorkomen eigenrichting = voorkomen dat een persoon met zijn eigen middelen zijn
recht gaat halen bij iemand zonder hulp van de overheid.
Orde scheppen
Vergelding = Iemand die een strafbaar feit heeft gepleegd moet daar ook voor
boeten.
Er zijn ook doelen/functies die wij zelf uit het strafprocesrecht kunnen halen:
Behoorlijk geregeld fatsoen = Het strafprocesrecht legt eigenlijk de regels op waar de
overheid zichzelf aan moet houden. (Instrumentaliteit)
Overheid mag niet alles zomaar doen (secundaire controle: garandeert rechtsbescherming)
,Bronnen van het strafprocesrecht
1. Het Wetboek van Strafvordering (WvSv)
- Bestaat uit 6 boeken die steeds weer nieuwe
wijzigingen betreffen ->
Door: modernisering van strafvordering
2. Bijzondere wetten (lex specialis) ->
3. Internationale rechtsinstrumenten
- Mensenrechten verdragen -> EVRM
- Recht van de EU -> richtlijnen,
grondrechtenhandvest
4. Lagere wetgeving en beleidsregels
5. Jurisprudentie
6. Ongeschreven recht
- Beginselen van een goede procesorde
Hoe ziet een strafzaak eruit en wat zijn de fasen?
2 fasen:
1. Het vooronderzoek Art. 132 Sv
Getemperd inquisitoir = de vervolgende instantie heeft alle macht en bepaalt wat er
gebeurt.
- Onder leiding van de OvJ (hij stuurt ook de politie etc. aan) -> Als het onderzoek ter
terechtzitting begint dan: is de strafrechter de baas over het onderzoek en maakt hij alle
beslissingen.
Doel:
- Het verzamelen van bewijsmateriaal
- Voorbereiden op een vervolgingsbeslissing dus: ga ik wel of niet vervolgen?
- Op welke manier ga ik vervolgen? (Vervolgbeslissing)
2. Eindonderzoek
Gematigd accusatoir = twee min of meer gelijkwaardigheid tussen OvJ en de
advocatuur.
- Tijdens de zitting wordt het dossier vooral besproken
- Sepots en strafbeschikkingen
- In veel gevallen is een eindonderzoek niet van toepassing omdat: er een
buitengerechtelijke afdoening is -> procesafspraken bijv.
, Deelnemers aan het strafproces
1. Een opsporingsambtenaar (politie) art. 142 & 143 Sv = Neemt de aangifte aan, vindt
het lijk etc. -> de eerste mensen die in actie komen bij een strafzaak.
2. Verdachte = Op grond van feiten en omstandigheden die worden geconstateerd in
een bepaald strafrechtelijk onderzoek, kan het redelijk vermoeden van schuld
ontstaan dat het strafbaar feit heeft plaatsgevonden (verdenking) en dat een bepaald
persoon dat feit heeft begaan (verdachte)
Wordt opgepakt en verhoord indien dat nodig is. Gevolg: Raadsman/ vrouw komt in
beeld.
3. Raadsman/vrouw = Dit is een advocaat die de verdachte adviseert en met hem de
verdediging voert.
Raadsman + verdachte = samen de verdediging!
4. Hulpofficier van Justitie = politieagent met een paar extra cursussen dus: Geen
onderdeel van het OM!
5. Officier van Justitie = leider van het onderzoek en stuurt de politie ook aan etc.
Officier van Justitie heeft soms wel voor meest ingrijpende dingen, een machtiging
nodig van de Rechter-Commissaris.
6. Raadkamer Rechtbank = besloten verhandelingen met drie rechters
Op een bepaald punt moet de OvJ ook wel een einde zetten aan het vooronderzoek.
(Buitengerechtelijk of gerechterlijke beslissing)
7. Rechtbank
8. Slachtoffer -> kan het spreekrecht uitvoeren.
9. Getuigen -> mogen hun verhaal doen
10. Deskundigen -> kunnen worden benoemd en ter terechtzitting hun verhaal doen.
Week 1:
Strafrecht gaat over: het bestraffen van personen die een strafbaar feit hebben gepleegd.
Verschillende stappen:
Stap 1: Formuleren van strafbaar feit = Materieel strafrecht =
1. Welk gedrag mag wel en wat mag niet? -> waar ligt de grens?
2. Wie is wel of niet strafbaar?
3. Welke uitzonderingen kunnen daarop worden gemaakt? (Strafuitsluitingsgronden)
Stap 2: Opsporen van strafbaar feit = Formeel strafrecht =
1. Wie mag opsporen?
2. Wie/wat mag het onderwerp zijn van een opsporing?
3. Op welke manier mag dat en welke middelen mag je hiervoor inzetten?
4. Wat zijn de rechten en plichten van partijen?
Formeel recht staat meestal in dienst (van de waarheidsvinding en) van het materiele recht.
Stap 3: Vervolgen van verdachten voor strafbare feiten = OvJ
1. Wie mag vervolgen?
2. Op welke manier mag dat?
3. Welke rechten en plichten hebben de partijen?
Stap 4: Berechten van verdachten = Rechter
Hoe ziet de procedure van een rechter eruit?
Welke rechten en plichten hebben de partijen?
Stap 5: Executeren van straffen en maatregelen = OvJ
De straffen
,Het strafprocesrecht heeft 2 aspecten -> rechtsbescherming en instrumentaliteit
Instrumentaliteit = Het geeft de overheid instrumenten om op te treden, om op te sporen
om te vervolgen. (Bevoegdheidstoekenning)
Rechtsbescherming = aan de andere kant ook altijd rechtsbescherming.
Bescherming van fundamentele rechten van zowel verdachte en veroordeelde als
slachtoffers. De overheid mag niet zomaar elk huis binnenstormen. (Ook altijd
bevoegdheidsbegrenzing)
Een strafbaar feit = Een gedraging die valt binnen de grenzen van een wettelijke
delictsomschrijving, wederrechtelijk is en verwijtbaar is aan de verdachte.
1. Gedraging) kan ook om een nalaten gaan dat als strafbaar wordt gezien.
2. Wettelijke delictsomschrijving) Welke criteria staan nu in de wet die moeten worden
vervuld voor een bepaald strafbaar feit?
3. Wederrechtelijk) Dat feit moet wederrechtelijk zij dus in strijd met de wet/ het recht
4. Verwijtbaar) iemand moet er iets aan kunnen doen dat hij een handeling heeft
begaan.
Strafprocesrecht staat ten dienste van het materiele strafrecht dus:
Hoofddoel
De juiste toepassing van het materiele strafrecht op daders mogelijk maken.
Nevendoelen
Speciale preventie = voorkomen dat iemand nog een keer de fout in gaat.
Generale preventie = Voorkomen dat iemand de fout ingaat, omdat hij/zij weet dat
die er gestraft voor wordt.
Voorkomen eigenrichting = voorkomen dat een persoon met zijn eigen middelen zijn
recht gaat halen bij iemand zonder hulp van de overheid.
Orde scheppen
Vergelding = Iemand die een strafbaar feit heeft gepleegd moet daar ook voor
boeten.
Er zijn ook doelen/functies die wij zelf uit het strafprocesrecht kunnen halen:
Behoorlijk geregeld fatsoen = Het strafprocesrecht legt eigenlijk de regels op waar de
overheid zichzelf aan moet houden. (Instrumentaliteit)
Overheid mag niet alles zomaar doen (secundaire controle: garandeert rechtsbescherming)
,Bronnen van het strafprocesrecht
1. Het Wetboek van Strafvordering (WvSv)
- Bestaat uit 6 boeken die steeds weer nieuwe
wijzigingen betreffen ->
Door: modernisering van strafvordering
2. Bijzondere wetten (lex specialis) ->
3. Internationale rechtsinstrumenten
- Mensenrechten verdragen -> EVRM
- Recht van de EU -> richtlijnen,
grondrechtenhandvest
4. Lagere wetgeving en beleidsregels
5. Jurisprudentie
6. Ongeschreven recht
- Beginselen van een goede procesorde
Hoe ziet een strafzaak eruit en wat zijn de fasen?
2 fasen:
1. Het vooronderzoek Art. 132 Sv
Getemperd inquisitoir = de vervolgende instantie heeft alle macht en bepaalt wat er
gebeurt.
- Onder leiding van de OvJ (hij stuurt ook de politie etc. aan) -> Als het onderzoek ter
terechtzitting begint dan: is de strafrechter de baas over het onderzoek en maakt hij alle
beslissingen.
Doel:
- Het verzamelen van bewijsmateriaal
- Voorbereiden op een vervolgingsbeslissing dus: ga ik wel of niet vervolgen?
- Op welke manier ga ik vervolgen? (Vervolgbeslissing)
2. Eindonderzoek
Gematigd accusatoir = twee min of meer gelijkwaardigheid tussen OvJ en de
advocatuur.
- Tijdens de zitting wordt het dossier vooral besproken
- Sepots en strafbeschikkingen
- In veel gevallen is een eindonderzoek niet van toepassing omdat: er een
buitengerechtelijke afdoening is -> procesafspraken bijv.
, Deelnemers aan het strafproces
1. Een opsporingsambtenaar (politie) art. 142 & 143 Sv = Neemt de aangifte aan, vindt
het lijk etc. -> de eerste mensen die in actie komen bij een strafzaak.
2. Verdachte = Op grond van feiten en omstandigheden die worden geconstateerd in
een bepaald strafrechtelijk onderzoek, kan het redelijk vermoeden van schuld
ontstaan dat het strafbaar feit heeft plaatsgevonden (verdenking) en dat een bepaald
persoon dat feit heeft begaan (verdachte)
Wordt opgepakt en verhoord indien dat nodig is. Gevolg: Raadsman/ vrouw komt in
beeld.
3. Raadsman/vrouw = Dit is een advocaat die de verdachte adviseert en met hem de
verdediging voert.
Raadsman + verdachte = samen de verdediging!
4. Hulpofficier van Justitie = politieagent met een paar extra cursussen dus: Geen
onderdeel van het OM!
5. Officier van Justitie = leider van het onderzoek en stuurt de politie ook aan etc.
Officier van Justitie heeft soms wel voor meest ingrijpende dingen, een machtiging
nodig van de Rechter-Commissaris.
6. Raadkamer Rechtbank = besloten verhandelingen met drie rechters
Op een bepaald punt moet de OvJ ook wel een einde zetten aan het vooronderzoek.
(Buitengerechtelijk of gerechterlijke beslissing)
7. Rechtbank
8. Slachtoffer -> kan het spreekrecht uitvoeren.
9. Getuigen -> mogen hun verhaal doen
10. Deskundigen -> kunnen worden benoemd en ter terechtzitting hun verhaal doen.
