Q2: Nurture
Gedrag en gezondheid
Hoofddoelstelling:
Je kunt met behulp van de psychologische mechanismen ontwikkelingstaken per levensfase,
stress, leerprincipes en cognitief functioneren de samenhang tussen gedrag en gezondheid en
ziekte verklaren.
Deeldoelstellingen:
- Je kunt beschrijven welke ontwikkelingstaken bij een bepaalde leeftijdsfase horen en je kunt
verklaren hoe ziekte en gezondheid kunnen interfereren met bepaalde ontwikkelingstaken.
- Je kunt op hoofdlijnen verklaren welke interacties er bestaan tussen psychologische en
fysiologische factoren bij stress door je kennis over stressgerelateerde begrippen en het
stresscopingmodel van Lazarus toe te passen.
- Je kunt de basale leerprincipes van conditionering en modelling toelichten en deze in verband
brengen met ziekte en gezondheid.
- Je kunt de verschillende stadia van gedragsverandering toelichten en deze in verband brengen
met ziekte en gezondheid.
- Je kunt basale cognitieve functies beschrijven en je kunt in het bijzonder (factoren die een rol
spelen bij) de werking van het geheugen verder toelichten en deze in verband brengen met
ziekte en gezondheid.
Maatschappij en gezondheid
Hoofdoelstelling:
Je kunt de onderliggende mechanismen die van invloed zijn op gezondheid vanuit sociale
cohesie, sociaal kapitaal, cultuur en sociale stratificatie verklaren en deze in verband brengen met
het hieruit voortvloeiende gedrag.
Deeldoelstellingen:
- Je kunt de concepten van sociale cohesie en sociaal kapitaal beschrijven en je kunt daarmee
de relatie tussen sociale posities binnen netwerken en gezondheid verklaren.
- Je kunt de mechanismen die de vorming van gedrag vanuit cultuur beschrijven en je kunt
daarmee de relatie tussen cultuur, sociale positie en gezondheid verklaren.
- Je kunt het mechanisme van sociale stratificatie beschrijven in termen van van verschillen in
sociaal economische posities en je kunt daarmee sociaal economische gezondheidsverschillen
verklaren .
- Je kunt met je kennis over sociaal kapitaal, cultuur en sociale stratificatie het hieruit
voortvloeiende gezondheidsgedrag verklaren.
- Je weet dat het begrip politiek op verschillende manieren geïnterpreteerd wordt en je kunt
daarmee de relatie tussen macht, gedrag en gezondheid herkennen.
Pagina 1 van 12
, Gedrag en gezondheid
Het maken van keuzes
Bij het maken van keuzes zijn een aantal factoren van belang die een grote rol spelen. Dit zijn:
- Persoonlijke kenmerken
- Cognities (wat je denkt wel en niet te kunnen)
- Goed functionerend brein
- Sociale factoren (vrienden die dezelfde factoren bijvoorbeeld)
- Consequenties
- Fysieke kenmerken
Het symptoomperceptiemodel
Een ziekte kan niet simpel verklaard worden. Er speelt vaak veel meer op de achtergrond. Dit
soort verschillen kunnen onder andere verklaard worden met het symptoomperceptiemodel. Het
symptoomperceptiemodel verklaart hoe het ervaren van lichamelijke klachten de uitkomst is van
een actief proces van waarnemen en interpreteren van lichamelijke sensaties. Het bestaat uit
somatische input, aandacht, bewuste waarneming, interpretatie en ervaring. Op de somatische
input hebben verschillende aspecten invloed. Dit zijn: de omgeving, normale fluctuaties, emoties
en chronische ziekte. Onder normale fluctuaties wordt bijvoorbeeld de menstruatiecyclus
verstaan. Onder aandacht valt de selectieve aandacht en de negatieve affectiviteit. Negatieve
affectiviteit betekent de neiging om negatieve emoties te ervaren. Selectieve aandacht komt voort
uit een eerdere ziekte. Een patiënt komt na aanleiding van een Tv-programma over oorsuizen bij
de huisarts. De man herkent nu de klacht en rapporteert er in toenemende mate last van te
hebben. Dit is dus een mooi voorbeeld van selectieve aandacht. Dit leidt tot een bewuste
waarneming van de klacht. Deze moeten op een bepaalde manier geïnterpreteerd worden.
Klachten kunnen of een somatische of een psychologische betekenisgeving hebben. Somatische
betekenisgeving leidt tot lichamelijke klachten en psychologische betekenisgeving leidt tot
psychische klachten. Communicatie met de patiënt is dus van cruciaal belang om te achterhalen
welke betekenis de patiënt aan de klacht geeft.
Pagina 2 van 12
Gedrag en gezondheid
Hoofddoelstelling:
Je kunt met behulp van de psychologische mechanismen ontwikkelingstaken per levensfase,
stress, leerprincipes en cognitief functioneren de samenhang tussen gedrag en gezondheid en
ziekte verklaren.
Deeldoelstellingen:
- Je kunt beschrijven welke ontwikkelingstaken bij een bepaalde leeftijdsfase horen en je kunt
verklaren hoe ziekte en gezondheid kunnen interfereren met bepaalde ontwikkelingstaken.
- Je kunt op hoofdlijnen verklaren welke interacties er bestaan tussen psychologische en
fysiologische factoren bij stress door je kennis over stressgerelateerde begrippen en het
stresscopingmodel van Lazarus toe te passen.
- Je kunt de basale leerprincipes van conditionering en modelling toelichten en deze in verband
brengen met ziekte en gezondheid.
- Je kunt de verschillende stadia van gedragsverandering toelichten en deze in verband brengen
met ziekte en gezondheid.
- Je kunt basale cognitieve functies beschrijven en je kunt in het bijzonder (factoren die een rol
spelen bij) de werking van het geheugen verder toelichten en deze in verband brengen met
ziekte en gezondheid.
Maatschappij en gezondheid
Hoofdoelstelling:
Je kunt de onderliggende mechanismen die van invloed zijn op gezondheid vanuit sociale
cohesie, sociaal kapitaal, cultuur en sociale stratificatie verklaren en deze in verband brengen met
het hieruit voortvloeiende gedrag.
Deeldoelstellingen:
- Je kunt de concepten van sociale cohesie en sociaal kapitaal beschrijven en je kunt daarmee
de relatie tussen sociale posities binnen netwerken en gezondheid verklaren.
- Je kunt de mechanismen die de vorming van gedrag vanuit cultuur beschrijven en je kunt
daarmee de relatie tussen cultuur, sociale positie en gezondheid verklaren.
- Je kunt het mechanisme van sociale stratificatie beschrijven in termen van van verschillen in
sociaal economische posities en je kunt daarmee sociaal economische gezondheidsverschillen
verklaren .
- Je kunt met je kennis over sociaal kapitaal, cultuur en sociale stratificatie het hieruit
voortvloeiende gezondheidsgedrag verklaren.
- Je weet dat het begrip politiek op verschillende manieren geïnterpreteerd wordt en je kunt
daarmee de relatie tussen macht, gedrag en gezondheid herkennen.
Pagina 1 van 12
, Gedrag en gezondheid
Het maken van keuzes
Bij het maken van keuzes zijn een aantal factoren van belang die een grote rol spelen. Dit zijn:
- Persoonlijke kenmerken
- Cognities (wat je denkt wel en niet te kunnen)
- Goed functionerend brein
- Sociale factoren (vrienden die dezelfde factoren bijvoorbeeld)
- Consequenties
- Fysieke kenmerken
Het symptoomperceptiemodel
Een ziekte kan niet simpel verklaard worden. Er speelt vaak veel meer op de achtergrond. Dit
soort verschillen kunnen onder andere verklaard worden met het symptoomperceptiemodel. Het
symptoomperceptiemodel verklaart hoe het ervaren van lichamelijke klachten de uitkomst is van
een actief proces van waarnemen en interpreteren van lichamelijke sensaties. Het bestaat uit
somatische input, aandacht, bewuste waarneming, interpretatie en ervaring. Op de somatische
input hebben verschillende aspecten invloed. Dit zijn: de omgeving, normale fluctuaties, emoties
en chronische ziekte. Onder normale fluctuaties wordt bijvoorbeeld de menstruatiecyclus
verstaan. Onder aandacht valt de selectieve aandacht en de negatieve affectiviteit. Negatieve
affectiviteit betekent de neiging om negatieve emoties te ervaren. Selectieve aandacht komt voort
uit een eerdere ziekte. Een patiënt komt na aanleiding van een Tv-programma over oorsuizen bij
de huisarts. De man herkent nu de klacht en rapporteert er in toenemende mate last van te
hebben. Dit is dus een mooi voorbeeld van selectieve aandacht. Dit leidt tot een bewuste
waarneming van de klacht. Deze moeten op een bepaalde manier geïnterpreteerd worden.
Klachten kunnen of een somatische of een psychologische betekenisgeving hebben. Somatische
betekenisgeving leidt tot lichamelijke klachten en psychologische betekenisgeving leidt tot
psychische klachten. Communicatie met de patiënt is dus van cruciaal belang om te achterhalen
welke betekenis de patiënt aan de klacht geeft.
Pagina 2 van 12
