12 Onderzoek naar sociale dynamica; macht, conformisme en gehoorzaamheid
Fundamentele verlangen om ‘erbij te horen’ en niet ‘erbuiten’ te staan, is een krachtge drijfveer
voor de transformate van menselijk gedrag, die mensen over de grens van goed naar kwaad duwt
(C.S LEWIS).
Als je sociale macht voorstelt moet je denken aan een krachtge ring in het
midden en de ring aan de buiten kant die sociaal gering is. Een van de sociale
krachten die mensen ertoe drijf om rare dingen te doen om geaccepteerd
te worden is groepsdruk. De zoektocht naar de binnenste ring ontstaat
van binnenuit. Groepsdruk werkt alleen als iemand vanuit zichzelf druk
INCROWD
ervaart om geaccepteerd te worden. Deze kracht wordt vergroot door de
angst om er buiten gelaten te worden. Autoriteiten kunnen volledige
gehoorzaamheid afdwingen door middel van het lokmiddel acceptate in
combinate met de angst voor afwijzing.
HOE ONDERZOEK DE MACHT VAN OMSTANDIGHEDEN ONTHULT
Groepen zorgen ervoor dat we dingen doen die we gewoonlijk niet zouden doen als we alleen
waren, maar zij hebben meestal een indirecte invloed door het normateve gedrag dat de groep ons
wil laten imiteren en uitvoeren. Een autoriteit doet het vaak directer en minder subtel ‘jij doet wat
ik zeg’. Maar omdat de eis zo openlijk en onbeschaamd gesteld wordt, kan iemand ervoor kiezen om
niet te gehoorzamen en de leider niet te volgen.
PAS OP: MISSCHIEN HOUDT U UZELF VOOR DE GEK
Voor we veder in het onderzoek gaan moet je jezelf waarschuwen voor vooroordelen. De meesten
van ons construeren zelf beschermende, het eigenbelang dienende, egocentrische vooroordelen die
ons het gevoel geven een uitzondering te zijn. Deze cogniteve verklaringen vergroten ons gevoel
van eigenwaarde en beschermen ons tegen tegenslagen. Maar deze voordelen kunnen ook verkeerd
uitpakken, omdat ze ons verblinden voor de overeenkomsten met anderen, en ons verwijderen van
de realiteit dat mensen die net zoals wij zijn in bepaalde negateve omstandigheden slecht gedragen.
KLASSIEKE ONDERZOEK NAAR CONFORMISME - SHERIFS
een van de eerste studies naar conformisme werd in 1935 gedaan. Mannelijke studenten werden
een voor een in een duistere kamer geleid waarin zich een lichtpunt bevond (dit licht zou zich raar
gedragen door de referentekader). Toen werd er een voor een gevraagd hij iedereen de beweging
van het licht beoordeelden, hun beoordelen liepen uiteen. Vervolgens werden ze in een andere
groep geplaatst, maar in iedere groep kristalliseerde al snel een norm uit waarbinnen hun
inschatng vielen en waarin zich een gemiddeld oordeel vormde.
ASCH’ ONDERZOEK NAAR CONFORMISME
Asch geloofde dat Amerikanen meer onafankelijk waren dan Sherifs beweerde. Volgens hem
konden we pas van conformisme spreken als de groep de fundamentele waarnemingen en
overtuigingen van het individu aanvecht. Hij deed het onderzoek waar je moest zeggen welk van de
drie lijnen het kortst waren (het was overduidelijk welke dit was). 30% van zijn proefpersonen
conformeerde, sommige vertellen achteraf dat ze zich wel bewust waren van de verschillen maar dat
het makkelijker was om met de rest mee te gaan.
We conformeren uit behoefe aan informatie (andere mensen hebben ook ideeën, visies\
etc.) en we conformeren uit behoefe aan normen (andere mensen zullen ons eerder accepteren als
we het met hen eens zijn).
Fundamentele verlangen om ‘erbij te horen’ en niet ‘erbuiten’ te staan, is een krachtge drijfveer
voor de transformate van menselijk gedrag, die mensen over de grens van goed naar kwaad duwt
(C.S LEWIS).
Als je sociale macht voorstelt moet je denken aan een krachtge ring in het
midden en de ring aan de buiten kant die sociaal gering is. Een van de sociale
krachten die mensen ertoe drijf om rare dingen te doen om geaccepteerd
te worden is groepsdruk. De zoektocht naar de binnenste ring ontstaat
van binnenuit. Groepsdruk werkt alleen als iemand vanuit zichzelf druk
INCROWD
ervaart om geaccepteerd te worden. Deze kracht wordt vergroot door de
angst om er buiten gelaten te worden. Autoriteiten kunnen volledige
gehoorzaamheid afdwingen door middel van het lokmiddel acceptate in
combinate met de angst voor afwijzing.
HOE ONDERZOEK DE MACHT VAN OMSTANDIGHEDEN ONTHULT
Groepen zorgen ervoor dat we dingen doen die we gewoonlijk niet zouden doen als we alleen
waren, maar zij hebben meestal een indirecte invloed door het normateve gedrag dat de groep ons
wil laten imiteren en uitvoeren. Een autoriteit doet het vaak directer en minder subtel ‘jij doet wat
ik zeg’. Maar omdat de eis zo openlijk en onbeschaamd gesteld wordt, kan iemand ervoor kiezen om
niet te gehoorzamen en de leider niet te volgen.
PAS OP: MISSCHIEN HOUDT U UZELF VOOR DE GEK
Voor we veder in het onderzoek gaan moet je jezelf waarschuwen voor vooroordelen. De meesten
van ons construeren zelf beschermende, het eigenbelang dienende, egocentrische vooroordelen die
ons het gevoel geven een uitzondering te zijn. Deze cogniteve verklaringen vergroten ons gevoel
van eigenwaarde en beschermen ons tegen tegenslagen. Maar deze voordelen kunnen ook verkeerd
uitpakken, omdat ze ons verblinden voor de overeenkomsten met anderen, en ons verwijderen van
de realiteit dat mensen die net zoals wij zijn in bepaalde negateve omstandigheden slecht gedragen.
KLASSIEKE ONDERZOEK NAAR CONFORMISME - SHERIFS
een van de eerste studies naar conformisme werd in 1935 gedaan. Mannelijke studenten werden
een voor een in een duistere kamer geleid waarin zich een lichtpunt bevond (dit licht zou zich raar
gedragen door de referentekader). Toen werd er een voor een gevraagd hij iedereen de beweging
van het licht beoordeelden, hun beoordelen liepen uiteen. Vervolgens werden ze in een andere
groep geplaatst, maar in iedere groep kristalliseerde al snel een norm uit waarbinnen hun
inschatng vielen en waarin zich een gemiddeld oordeel vormde.
ASCH’ ONDERZOEK NAAR CONFORMISME
Asch geloofde dat Amerikanen meer onafankelijk waren dan Sherifs beweerde. Volgens hem
konden we pas van conformisme spreken als de groep de fundamentele waarnemingen en
overtuigingen van het individu aanvecht. Hij deed het onderzoek waar je moest zeggen welk van de
drie lijnen het kortst waren (het was overduidelijk welke dit was). 30% van zijn proefpersonen
conformeerde, sommige vertellen achteraf dat ze zich wel bewust waren van de verschillen maar dat
het makkelijker was om met de rest mee te gaan.
We conformeren uit behoefe aan informatie (andere mensen hebben ook ideeën, visies\
etc.) en we conformeren uit behoefe aan normen (andere mensen zullen ons eerder accepteren als
we het met hen eens zijn).
