Week 3: De rug
C O LL EG E 1 – PATA N ATO MI E R UG (2 U UR )
Deel 1
Topografie wervelkolom en bouwplan van een wervel
• We hebben 24 aparte wervels (presacraal)
o 7 cerviale wervels = halswervelkolom
o 12 thoracale wervels
o 5 lumbale wervels = lendenwervels
• 5 gefuseerde sacrale wervels (is geworden: os sacrum
(=heiligbeen)
• 4 gefuseerde coccygeale wervels (os coccygis = staartbeen)
• Kyphosen en lordosen
Kyphosen = kromming naar achter = bobbel/boggel
Lordosen = kromming naar voren = ruggenmerg naar binnen
Kromingen normaal:
→ boven cervicaal naar ventraal
→ thorocaal naar dorsaal
→ lumbaal naar ventraal
De kromingen hebben een bepaalde naam, en dat noem je kyphosen en lordosen. De krommingen kunnen
van persoon tot persoon wisselend zijn.
Een scolliose: een niet-normale kromming
Het basis bouwplan van een wervel bestaat
uit een wervellichaam (corpus vertebre) en
een wervel boog (artcus vertebe). Aan die
Aan de arcus kun je verschillende
onderdelen benoemen. Daar heb je tussen
het wervellichaam en de rest van de boog
heb je de perdiclus. Dan heb je de twee
laminae, twee platen, en daar tussen zitten
verschillende uitsteksels. De
dwarsuitsteeksels, aan de zijkant =
processes tranverse. Achterkant: spinous process. En aan de boven en onder kant zitten gewrichtsuitsteeksels
en dat is processos articulair inferior en superior.
Cervicale wervels (C1 tm C7)
• C1 = atlas = die draagt de hoofd draagt os ossiculum = achterhoofd. En deze draait om de C2.
• C2 = axis
• C3 tot en met C7
• Eigenschappen van cervicale wervels: ze hebben recht opstaande randjes aan de corpus. De randjes
zijn de processus uncinatus.
• Trianyglair (driehoekig) foramen vertebrale= de arcus omvat een foramen. Als al die wervels op elkaar
zitten, zit er een ruimte daar tussen en daar zit het ruggenmerg.
, • Foramina transversaria:
• Gevorkte (birfide/gesplitst) processus spinosus.
C1
• Ringvorminge structuur
• Geen processus spinosus
• Geen corpus
• Is de atlas, draagt de hoofd
C2
• Aanwezigheid van de dens
• Om de dens kan de atlas omheen
draaien.
• Vormt atlantoaxiale gewricht.
• Nee schudden beweging.
C3 tot en met c7
Volgen wat meer het bouwplan van de
wervels.
Door de foramina transversaris loopt
een bloedvat: a. Vertebralis. Is voor bloedvoorziening
van de hersenen!
Letsel aan deze arterie, kan gevolgen hebben op functie
van de hersenen.
,Thorocale wervels
Zijn wat groter dan cervicale. Corpus is beetje hartvormig.
Je hebt de ribaanhechtingsplaatsen; de gewrichtsvlakken
waar de ribben kunnen zitten. Het foramen vertebrale is
rond. En vooral de processus spinosus is heel
kenmerkend, een spitse, langwerpige proccessus spinosus
die beetje naar achter/onder staat en als al die wervels op
elkaar staan zijn ze soort van dakpannetjes.
Bovenste plaatje: bovenkant, beetje hartje.
Onderste: zijkant. Prossescor spinosus is rechtsonder,
schuin naar achter/onder gestoken.
Dat zijn kenmerken van thorocale wervels.
Lumbale wervels
Zijn grote wervels, groot corpus. Foramen vertebrale is driehoek
vormig. En heel kenmerkend: processus spinosus is kort, vierkant
en steekt recht naar achter.
Processus artibulaires staat in het sagitaal vlak.
De onderste plaatje: kort en vierkant.
,Os sacrum: een botstuk geworden, het heiligbeen
• 5 gefuseerde sacrale wervels
• Geeft kracht en stabiliteit aan het bekken
• Verdeelt lichaamsgewicht over de bekkengordel via de
sacro-iliacale gewrichten
• Os sacrum als onderdeel van de bekken
Os coccygis = kleine staartbeen
• 4 gefuseerde vertebrae
• Restant uit de embryologie:
‘staart’
• Val op je stuit, kan dit breken.
Alle wervels zijn onderling verbonden door gewricht. De gewrichten
van wervellichamen zijn discus intervertebralis (tussenwervelschijf) =
vezelig kraakbeen
• Bevinden zich tussen de corpus vertebrae
• Het zijn sterke kraakbeen verbinding tussen wervels
(symphysis): gewicht dragen en kracht
• Door verbindingen heb je bewegingsvrijheid daarom: vormen
gewrichten tussen de wervellichamen: bewegingen van de
wervelkolom (type 1 collageen)
• Vervormbaar: dienen als schokdempers
• Bestaan uit: bindweefsellagen: anulus fibrosus(ringen) en
nucleus pulposus (wekendelen)
• Als die wekedelen eruit gaat, dan krijg je rughernia. HNP =
een uitstulping van weke kern.
• Hernia = uitstulping
• Hernia lies = uitstulping in lieskanaal
Foramia vertebralis: het gat in de arcus.
Foramia intervertebralis: tussen de wervels
openingen. Ontstaat pas bij meerdere wervels.
Wat is de relatie tusen discus en passerende
onderdelen? Door foramia intervertebralis
loopt de spinale zenuw. Maar die loopt hoog in
het foramia. We zien dat de discus geen
contact heeft met de passerende spinale
zenuw. Dat is belangrijk bij hernia en wat een
radiculair syndroom kan worden.
,Hernia nucleus pulposus: wekekern kan door
annalus heen breken; uitstulpen. Die drukt op
structuren op die in de buurt zijn; spinale
zenuw. Daar drukt de hernia tegenaan en die
geeft klachten. Wat voor klachten? Waaruit
bestaat spinale zenuw; motorisch en sensible.
Dus uitval van kracht van spieren die de
spinale zenuw vervoerd. En gevoelsstoornis;
in dermatoom. Bijvoorbeeld L5 en C1.
Radiculaire syndroom L5; pijn van rug via
been naar voet. Kan niet meer voet heffen
Radiculair syndroom C1: pijn van rug via been
naar tenen. Kan niet meer op tenen lopen.
Dus hernia veroorzaakt radiucalir syndroom en een lumboservicaal radiculair syndroom slaat op L en de C
zenuwen, de lumbo secrale plexcus; spinale zenuw.
En een syndroom wil zeggen dat is een constatatie aan symptomen en afwijkingen die je beschrijft onder een
noemer. En radiculair slaat op wortel en het is een syndroom van die wortel. Wat we nu weten; een oorzaak
van een radiculair syndroom is een HNP. Er zijn meerdere oorzaken, namelijk: alles wat een zenuw kan
beknellen, veroorzaakt een radiculair syndroom. Syndroom is een uiting van beknelling of beschadiging van
die zenuw.
Een andere oorzaken kan zijn: op basis van wervelkanaal syndrose of trauma.
Ruggenmerg stopt al bij L1/L2. Discus hernia op wervel L4/L5. Dit geeft
radiculair syndroom van L5 spinale zenuw.
De meeste radiculaire syndromen op lumbale niveau: wortel L5 of
wortel C1.
Discus herina moet je MRI doen, je ziet hier weke delen!!
, Beeldvormende modaliteiten
• X-WK: conventionele röntgen opnamen
o 2D projectie-techniek; AP: anterior/posterior en Lateraal. Dus deze doe je in twee richtingen!
o Goed overzicht, snel beschikbaar, goedkoop
• CT: computed tomography
o Snel, makkelijk, minder schading, meer informatie, meerdere coupes maken. Computer maakt
tomografie.
o Doorsnedetechniek m.b.v. röntgenstraling
o Vaste detoctor-ring: alleen axiale (transversale) coupes: wel reconstructies mogelijk in andere
vlakken
• MRI: magnetic resonace imaging
o Magneetveld en RF-golven: weke delen contrast
o Waterstofatomen!
o Ongelimiteerde coupe-richting
• Röntgenopname wervelkolom
o Met name gericht op botstructuren
o Detectie van botafwijkingen
▪ Fracturen
▪ Standsafwijkingen
▪ Degeneratieve afwijkingen (slijtage)
▪ Verminderde botdichtheid
▪ Bottumoren
o De weke delen (ook discus) worden niet goed afgebeeld (wel indirect). Dus wel de afstand
tussen de twee discus niet per se te zien, maar je ziet wel de wervels zelf, hieruit kan je zelf
conclusie trekken.
→ X= röntgen
CWK: cervicale wervelkolom
AP: anterior/posterior
Dus voorachter wards/ achtervoorwaarse
= alles wordt over elkaar heen
geprojecteerd.
Rondjes linker plaatje: processor spinosus.
Als iets donker is, neemt het niks op. Wit =
bot.
C O LL EG E 1 – PATA N ATO MI E R UG (2 U UR )
Deel 1
Topografie wervelkolom en bouwplan van een wervel
• We hebben 24 aparte wervels (presacraal)
o 7 cerviale wervels = halswervelkolom
o 12 thoracale wervels
o 5 lumbale wervels = lendenwervels
• 5 gefuseerde sacrale wervels (is geworden: os sacrum
(=heiligbeen)
• 4 gefuseerde coccygeale wervels (os coccygis = staartbeen)
• Kyphosen en lordosen
Kyphosen = kromming naar achter = bobbel/boggel
Lordosen = kromming naar voren = ruggenmerg naar binnen
Kromingen normaal:
→ boven cervicaal naar ventraal
→ thorocaal naar dorsaal
→ lumbaal naar ventraal
De kromingen hebben een bepaalde naam, en dat noem je kyphosen en lordosen. De krommingen kunnen
van persoon tot persoon wisselend zijn.
Een scolliose: een niet-normale kromming
Het basis bouwplan van een wervel bestaat
uit een wervellichaam (corpus vertebre) en
een wervel boog (artcus vertebe). Aan die
Aan de arcus kun je verschillende
onderdelen benoemen. Daar heb je tussen
het wervellichaam en de rest van de boog
heb je de perdiclus. Dan heb je de twee
laminae, twee platen, en daar tussen zitten
verschillende uitsteksels. De
dwarsuitsteeksels, aan de zijkant =
processes tranverse. Achterkant: spinous process. En aan de boven en onder kant zitten gewrichtsuitsteeksels
en dat is processos articulair inferior en superior.
Cervicale wervels (C1 tm C7)
• C1 = atlas = die draagt de hoofd draagt os ossiculum = achterhoofd. En deze draait om de C2.
• C2 = axis
• C3 tot en met C7
• Eigenschappen van cervicale wervels: ze hebben recht opstaande randjes aan de corpus. De randjes
zijn de processus uncinatus.
• Trianyglair (driehoekig) foramen vertebrale= de arcus omvat een foramen. Als al die wervels op elkaar
zitten, zit er een ruimte daar tussen en daar zit het ruggenmerg.
, • Foramina transversaria:
• Gevorkte (birfide/gesplitst) processus spinosus.
C1
• Ringvorminge structuur
• Geen processus spinosus
• Geen corpus
• Is de atlas, draagt de hoofd
C2
• Aanwezigheid van de dens
• Om de dens kan de atlas omheen
draaien.
• Vormt atlantoaxiale gewricht.
• Nee schudden beweging.
C3 tot en met c7
Volgen wat meer het bouwplan van de
wervels.
Door de foramina transversaris loopt
een bloedvat: a. Vertebralis. Is voor bloedvoorziening
van de hersenen!
Letsel aan deze arterie, kan gevolgen hebben op functie
van de hersenen.
,Thorocale wervels
Zijn wat groter dan cervicale. Corpus is beetje hartvormig.
Je hebt de ribaanhechtingsplaatsen; de gewrichtsvlakken
waar de ribben kunnen zitten. Het foramen vertebrale is
rond. En vooral de processus spinosus is heel
kenmerkend, een spitse, langwerpige proccessus spinosus
die beetje naar achter/onder staat en als al die wervels op
elkaar staan zijn ze soort van dakpannetjes.
Bovenste plaatje: bovenkant, beetje hartje.
Onderste: zijkant. Prossescor spinosus is rechtsonder,
schuin naar achter/onder gestoken.
Dat zijn kenmerken van thorocale wervels.
Lumbale wervels
Zijn grote wervels, groot corpus. Foramen vertebrale is driehoek
vormig. En heel kenmerkend: processus spinosus is kort, vierkant
en steekt recht naar achter.
Processus artibulaires staat in het sagitaal vlak.
De onderste plaatje: kort en vierkant.
,Os sacrum: een botstuk geworden, het heiligbeen
• 5 gefuseerde sacrale wervels
• Geeft kracht en stabiliteit aan het bekken
• Verdeelt lichaamsgewicht over de bekkengordel via de
sacro-iliacale gewrichten
• Os sacrum als onderdeel van de bekken
Os coccygis = kleine staartbeen
• 4 gefuseerde vertebrae
• Restant uit de embryologie:
‘staart’
• Val op je stuit, kan dit breken.
Alle wervels zijn onderling verbonden door gewricht. De gewrichten
van wervellichamen zijn discus intervertebralis (tussenwervelschijf) =
vezelig kraakbeen
• Bevinden zich tussen de corpus vertebrae
• Het zijn sterke kraakbeen verbinding tussen wervels
(symphysis): gewicht dragen en kracht
• Door verbindingen heb je bewegingsvrijheid daarom: vormen
gewrichten tussen de wervellichamen: bewegingen van de
wervelkolom (type 1 collageen)
• Vervormbaar: dienen als schokdempers
• Bestaan uit: bindweefsellagen: anulus fibrosus(ringen) en
nucleus pulposus (wekendelen)
• Als die wekedelen eruit gaat, dan krijg je rughernia. HNP =
een uitstulping van weke kern.
• Hernia = uitstulping
• Hernia lies = uitstulping in lieskanaal
Foramia vertebralis: het gat in de arcus.
Foramia intervertebralis: tussen de wervels
openingen. Ontstaat pas bij meerdere wervels.
Wat is de relatie tusen discus en passerende
onderdelen? Door foramia intervertebralis
loopt de spinale zenuw. Maar die loopt hoog in
het foramia. We zien dat de discus geen
contact heeft met de passerende spinale
zenuw. Dat is belangrijk bij hernia en wat een
radiculair syndroom kan worden.
,Hernia nucleus pulposus: wekekern kan door
annalus heen breken; uitstulpen. Die drukt op
structuren op die in de buurt zijn; spinale
zenuw. Daar drukt de hernia tegenaan en die
geeft klachten. Wat voor klachten? Waaruit
bestaat spinale zenuw; motorisch en sensible.
Dus uitval van kracht van spieren die de
spinale zenuw vervoerd. En gevoelsstoornis;
in dermatoom. Bijvoorbeeld L5 en C1.
Radiculaire syndroom L5; pijn van rug via
been naar voet. Kan niet meer voet heffen
Radiculair syndroom C1: pijn van rug via been
naar tenen. Kan niet meer op tenen lopen.
Dus hernia veroorzaakt radiucalir syndroom en een lumboservicaal radiculair syndroom slaat op L en de C
zenuwen, de lumbo secrale plexcus; spinale zenuw.
En een syndroom wil zeggen dat is een constatatie aan symptomen en afwijkingen die je beschrijft onder een
noemer. En radiculair slaat op wortel en het is een syndroom van die wortel. Wat we nu weten; een oorzaak
van een radiculair syndroom is een HNP. Er zijn meerdere oorzaken, namelijk: alles wat een zenuw kan
beknellen, veroorzaakt een radiculair syndroom. Syndroom is een uiting van beknelling of beschadiging van
die zenuw.
Een andere oorzaken kan zijn: op basis van wervelkanaal syndrose of trauma.
Ruggenmerg stopt al bij L1/L2. Discus hernia op wervel L4/L5. Dit geeft
radiculair syndroom van L5 spinale zenuw.
De meeste radiculaire syndromen op lumbale niveau: wortel L5 of
wortel C1.
Discus herina moet je MRI doen, je ziet hier weke delen!!
, Beeldvormende modaliteiten
• X-WK: conventionele röntgen opnamen
o 2D projectie-techniek; AP: anterior/posterior en Lateraal. Dus deze doe je in twee richtingen!
o Goed overzicht, snel beschikbaar, goedkoop
• CT: computed tomography
o Snel, makkelijk, minder schading, meer informatie, meerdere coupes maken. Computer maakt
tomografie.
o Doorsnedetechniek m.b.v. röntgenstraling
o Vaste detoctor-ring: alleen axiale (transversale) coupes: wel reconstructies mogelijk in andere
vlakken
• MRI: magnetic resonace imaging
o Magneetveld en RF-golven: weke delen contrast
o Waterstofatomen!
o Ongelimiteerde coupe-richting
• Röntgenopname wervelkolom
o Met name gericht op botstructuren
o Detectie van botafwijkingen
▪ Fracturen
▪ Standsafwijkingen
▪ Degeneratieve afwijkingen (slijtage)
▪ Verminderde botdichtheid
▪ Bottumoren
o De weke delen (ook discus) worden niet goed afgebeeld (wel indirect). Dus wel de afstand
tussen de twee discus niet per se te zien, maar je ziet wel de wervels zelf, hieruit kan je zelf
conclusie trekken.
→ X= röntgen
CWK: cervicale wervelkolom
AP: anterior/posterior
Dus voorachter wards/ achtervoorwaarse
= alles wordt over elkaar heen
geprojecteerd.
Rondjes linker plaatje: processor spinosus.
Als iets donker is, neemt het niks op. Wit =
bot.
