Week 1 COPD en farmacologie
3.3.1nOntstekinisprocesn
Eennontsteking isneennreactenvannhetnweefselnopneennschadelijkenprikkel nletnwel:nopniederen
weefselbeschadiiini.nInnwerkelijkheidnisneennontstekinineennvolkomennnatuurlijkenennnutienreacten
opnweefselbeschadiiini.nHetnontstekinisprocesnverhindertnhetnverspreidennvannschadelijkenstofenn
naarnhetnnaastieleiennweefsel nvoertncelrestennennpathoienennafnennmaaktneennbeiinnmetnhetn
weefselherstel.n
Denviernstadianvannhetnacutenofnkortdurendenontstekinisprocesnzijn:nrubor (roodheid), calor
(warmte), tumor (zwelling) en dolor (pijn).
Hetnontstekinisprocesnbeiintnmetneennchemischnalarmndoornproducten o.a.ndoornbeschadiidencellenn
ennfaiocyten)nvanneennirootnaantalnstofen ndiensamenndenontstekingsmediatoren wordennienoemd.n
Denbelanirijkstenzijn:nhistamine, kininen, prostaglandinen en lymfokinen. Eennvanndenefectennvann
dezenstofennisnvasodilatie vanndenkleinenbloedvatenninnhetnaaniedaneniebiedndatnleidtntotn
bloedophopini.nDitnverklaartndenroodheidnenndenwarmteontwikkelini.nBovennienoemdenstofenn
hebbennalsn2denefectndatnzijndenpermeabiliteit vanndenvaatwandnvanndenlokalencapillairennveriroten.n
Alsnievolinhiervanntreedtnexsudaat uitndenbloedstroomnnaarndenintercellulairenruimtes.nExsudaatn
bevatnveelneiwitn zoalsnstollinisfactorennennantlichamen).nHetnievolinhiervannisnlokalenzwellini.nDen
toeienomenndruknopndenzenuwuiteindennveroorzaaktnpijn.nDezenpijnsensatenwordtnnoinversterktn
doornhetnvrijiekomennchemicaliën ndoornbacteriëlentoxinennenndoornzuurstofekortninndenreiio.n
Hoofdstukn4nademhalini
Fysioloiischnwordtnondernademhalininverstaan:nallenprocessenndiennoodzakelijknzijnnvoorneenn
adequatenverbrandininvannvoedinistofenninndenlichaamcellen.nAdemhalininkannwordenn
onderverdeeldninneennaantalndeelprocessen:
1.nLoniventlate:nhetnverversennvanndenluchtninndenlonienndoornin nennuitademen
2.nDistribute:ndenverdelininvanndenluchtninndenverschillendendelennvanndenlonien
3.nDifusie:ndenuitwisselininvannzuurstofnennkoolstofdioxientussennbloednennluchtninndenlonien
4.nTransport:nhetnvervoernvannzuurstofnennkoolstofdioxidennaarndenweefselsndoorncirculatenvannhetn
bloednennperfusienvanndenweefsels
5.nDifusie:ndenuitwisselininvannzuurstofnennkoolstofdioxidentussennbloednennweefselsn spieren)
6.nCelademhalini:nhetnverbrandinisprocesnbinnenneennweefselcelnwaarbijntjdensndenreactenvann
voedinisstofennmetnzuurstof nwaternennkoolstofdioxidenwordennievormd.n
Tractus respiratorisu = ademhalingsstelsel
Hulpboek medische kennis hoofdstuk 5 – chronische bronchitis en longemfyseem
5.1nintroducten
Chronischenbronchitsn nloniemfyseemn=nCOPDn chronicnobstructvenpulmonaryndiseases)
Bijnchronische bronchitisnisnsprakenvanneennchornischenontstekininvanndenkleinerenluchtweien n
waarvannprikkelininalsnievolinvannrokennveruitndenbelanirijkstenoorzaaknis.nErnwordtnextranveelnslijmn
ieproduceerdnenndenactviteitnvanndentrilhaarepitheelnneemtndoornhetnrokennaf nhierdoornvermindertn
denzuiverininvanndenluchtweiennennneemtndenafweernternplaatsenaf.n
,Klachten:npatëntnhoestnveelnennieefnhierbijnslijmnop
Gevolien:ndenchronischenontstekininleidtntotnafraaknvannhetnloniweefselnennverliesnvannwandenninnde
loniblaasjes.nHetnievolinisnhetnontstaannvan longemfyseem, waarbijndenloniblaasjesnmindernelastschn
worden.nDenluchtnkannnaninademinindannooknmoeilijkernwordennuitieademdnennernblijfnmeernluchtninn
denloniennachter.nDitnleidtnuitendelijkntotnkortademiiheid nofnzelfsnhartalen.
Periodenvannklachten:ninndenwintermaandennkannCOPDnvererieren nomdatnveelnmensenn
luchtweiinfectesnkrijien.nEennverminderdenplaatselijkenafweernenneennvererierininvannhetn
ontstekinisprocesnkunnennvoorndenmensennmetnCOPDnveelnievoliennhebben.n
5.2nanatomienennfysioloiien
Dennormalenbouwnennfunctenvanndenluchtweien:
>ndenluchtweiennwordennonderverdeeldninnbovenstenennonderstenluchtweien.nDenbovensten
omvaten:nneus nennmondholte nkeelholtenennstrotenhoofd.nDenonderstenbestaannuitndenluchtpijp ndie
zichnvertaktninntweenhoofdbronciën.nDezenvertakkennzichnverderninnsteedsnkleinerentakken.n COPDn
heefnmetnnamenbetrekkininopndenonderstenluchtweien)
Denonderstenbevatenninnhunnwandnkraakbeen nhetieenndenluchtweiennopenhoudt.nDen
binnenbekledininbestaatnuitntrilhaarepitheeln functe:nreiniiende nzoritnvoornverplaatsininvannslijmn
richtninkeelholtenwaardoornvuil nennstofdeeltjesnwordennopiehoestnofndoorieslikt)nmetn
slijmproducerendencellenndaarbijnbevindtnzichninndenwandnookniladnspierweefsel.n
>ndenbronchinvertakkennzichnverderninnnoinkleinerentakken:nbronchioli.nDezenbevatenngeen kraakbeen
meer nmaarnbezitennvooralnveelniladnspierweefselninnhunnwand.nBijninademininontspantnhetniladden
spierweefselnennkunnenndenbronchiolinverwijden.nBijnuitademininvernauwenndezenbronchioli.nZen
mondennuitninndenlonitrechtertjes.nElknlonitrechtertjenheefneennaantalnuitstulpinien:ndenalveolin
loniblaasjes)
>ndenwandnvanndenloniblaasjesnisndun nomhuldndoorndunnenbloedvaatjesnennveerkrachti nwaardoorn
denluchtntjdensnuitademininiemakkelijkndenloniblaasjesnkannverlaten.nInndenloniblaasjesnbevindtnzichn
lucht nwaaruitndoorndifusienzuurstofnnaarndencapillairennkannwordennvervoerd.nKoolzuuriasnverplaatstn
zichnomiekeerdnnaarndenloniblaasjesntoe.n
>nviandenademhalininwordtndenluchtnververst nhetnzuurstofrijkenennkoolzuuriasarmenbloednwordtnvian
denloniadersnafievoerdnnaarndenlinkerkantnvannhetnhart.nHetnwordtnvervoliensnnaarndenorianenn
iepompt.nHetnzuurstofarmenennhetnkoolzuuriasrijkenbloedndatnuitndenorianennafomstinis niaatnviande
hollenadernnaarndenrechterkantnvannhetnhart.nHetnwordtnviandenlonislaiadersnnaarndenloniblaasjesn
vervoerd.n >ndenloniblaasjesnzijnndusndenplaatsnwaarniaswisselininoptreedt.n
>ndenloniennzijnnd.m.v.ndenlonivliezenn‘vastieplakt’naanndenwandnvanndenborstkas.nVerirotninvannhetn
volumenvanndenthoraxholtenisnmoielijkndoor:n
nhetnaanspannennvanndenbuitenstentussenribspieren nwaardoorndenribbennomhooinwordennietrokken.
nhetnaanspannennvannhetnmiddenrif nwaardoorndenbuikwandnnaarnvorennbeweeit.n
zie figuur 5.1 blz. 55 laatje e5 mi5i ame5vat5g
Hetniladnspierweefselninndenwandnvanndenbronchiolinstaatnonderninvloednvannhetnautonomen
zenuwstelsel.nHetnzenuwstelselnmaaktnhierbijniebruiknvannboodschapperstofenn neurotransmiters) n
zoalsnadrealinenennacetylcholine.nDencellennvannhetnweefselninndenluchtweiennbezitenn‘ontvanier’ndien
ievoeliinzijnnvoorndezenstofen.ndensympathicus maaktn bijnactviteit)niebruiknvannadrealinenalsn
neurotransmiternennveroorzaaktnverwijdininvanndenluchtweien.nParasympathicus maaktn innrust)n
iebruiknvannacetylcholinenennzoritnvoornvernauwininvanndenluchtweien.nDaarnaastnwordtnden
, frequentenenndieptenvanndenademhalininiereiuleerdnvianzenuwenndienvanuitnhetnademcentrumninnden
hersenstamnnaarndenademhalinisspierenntonelopen.nHetnademcentrumnwordtnieactveerdnalsnhetn
bloednveelnzuurnbevat.nBijndentoenamenvannhoeveelheidnCO2nwordtnernmeernH nionennievormd ndusn
wordtnhetnbloednzuurdernenditnbetekentndatndenademhalininzalntoenemen.nEennconstantenPHnwaarden
hoeveelheidnzuur)ninnhetnbloednisnbelanirijk nomdatnallerleinchemischenreactesninnhetnlichaamn
afankelijknzijnnvanndezenconstantenzuuriraad.ndenloniennhebbennhierneennbelanirijkenrolnbij.n
Behalvenhetnademcentrumnbezitennookndenaortabooinenndenhalsslaiadersnchemosensorenndien
ievoeliinzijnnvoorndenhoeveelheidnH ionen.n >nalsndezenerntenveelnzijnniaarnernviandenzenuwennprikkelsn
naarnhetnademcentrum.nHierdoornneemtndenademhalinintoenennkannernmeernCO2nvianenloniennhetn
bloednverlaten.nDaardoornwordtnhetnzuurnverwijderdnuitnhetnbloed.n
Alsndenhoeveelheidnzuurstofninnhetnbloedndaalt nwordtnditnooknwaarienomenndoornchemosensoren.n
Hetnademcentrumnwordtndanniestmuleerd.n
Hetnademcentrumnwordnieremdnals:
specifekensensorenninndenbronchiënnwordennopierekt.nDitniebeurtninntoenemendenmatentjdensn
inademini nwaardoorndezenstoptnennernuitieademdnkannworden.
nalsndenPHnwaardenvannhetnbloedntenhooinis
Normaalniesprokennisndenademfrequenteninnrustnoni.n12nan20npernmin.nDenhoeveelheidnluchtndieninn
rustnwordtnin nennuitieademdnisnoni.neennhalvenliter.n teuivolume)n >npernminnonin7.5nliter
Denhoeveelheidnluchtndiennaneennmaximaleninademinininndenloniennaanweziinisnnoemennwendentotalen
lonicapaciteit.nWatnuitieademdnkannwordennnoemennwendenvitalencapaciteit.n
5.3npatholoiien
Oorzakennvannennafwijkinienninnhetnlichamelijknfunctonerennbij:
nchronische bronchitisn
>ndoorndenontstekininverkramptnhetniladdenspierweefselninndenwandnvanndenkleinenluchtweiennenn
neemtndenproductenvannslijmnsterkntoe nwaardoorndenpatëntnlastnheefnvannkortademiiheid nhoestenn
ennopievennvannslijmn sputum).nnLaternkannhetnloniweefselnzonerinbeschadiidnzijnndatndenlonifuncten
afneemt.n
>nbijnchronischenbronchitsnisndeninvloednvannderielijkenoverievoeliiheidnmindernduidelijk nhoeweln
blootstellininaannbepaaldenprikkelsndenobstructenwelnkannveriereien:nrook nbaklucht nkoudenluchtnofn
parfum nhuisstofmijtnofniraspollen.n
Longemfyseem:
>nnormaalniesprokennhoudenndenuitmondiniennvanndenloniblaasjesndenbronchiolinopen nmaarndoorn
beschadiiininvanndenloniblaasjesnluktnditnnietnmeer.nDenbronchioliniaatndichtnenndenluchtnkannnietn
meernwordennuitieademd.nHierdoornneemtndenveerkrachtnafnennwordennhetnn‘slappenzakjes’nwaarbijn
denluchtninndenloniblaasjesnblijf.n
>ndenwandnvanndenloniblaasjesnraaktnbeschadiidnenndatnbetekentndatnernooknloniweefselnmetndaarinn
bloedvatennverlorenniaat.nHierdoornneemtndeniaswisselininafnennneemtninnernstierenievallennden
bloeddrukninndenlonienntoen pulmonalenhypertensie).nInndezensituatenkannuiteindelijknhetnievolinzijnn
datndenrechterkantnvannhetnhartnhetnnietnmeernaannkann >nrechtscompensaten cornpulmonale).
BijnCOPDnstaatneennchronischenobstructenvanndenkleinenluchtweienncentraal:ndezenleidtntotn
eennbeperkinininndenluchtstroomntjdensndenuitademini.nErnblijfndusnmeernluchtninndenlonien.n
COPDnleidtnuiteindelijkntotneennafwijkendeniaswisselini:ndenhoeveelheidnzuurstofninnhetnbloedn
neemtnafnennalsndenziektenernstiernwordt nneemtndaarbijndenkoolzuuriasntoe.n