Vander’s Human Physiology The Mechanisms of Body Function
Hoofdstuk 12 Het Cardiovasculaire Systeem
Sectie A De bloedsomloop
12.1 Onderdelen van de bloedsomloop
Bloed is gemaakt uit gevormde elementen (cellen en cel fragmenten) opgelost in het
vloeibare plasma. Deze elementen zijn erythrocyten (rode bloedcellen), leukocyten (witte
bloedcellen) en de cel fragmenten zijn de bloedplaatjes. De leukocyten beschermen ons
tegen infecties en kanker en de bloedplaatjes zorgen voor de bloedstolling.
Het hematocrit is de percentage bloed dat bestaat uit rode bloedcellen. Een normale
percentage is 45% voor mannen en 42% voor vrouwen. Het volume van de leukocyten en
bloedplaten is meestal verwaarloosbaar hierdoor is het volume bloedplasma = volume bloed
– volume erythrocyten.
De snelle bloedstroming door het hele lichaam wordt veroorzaakt door pompen van het hart.
Dit wordt bulk flow genoemd, omdat alle bestanddelen van het bloed samen bewegen.
Voedingsstoffen en metabolische eindproducten bewegen tussen de haarvaten en de
interstitiële vloeistof d.m.v. diffusie. Bewegingen tussen het interstitiële vloeistof en de
binnenkant van een cel gebeuren door diffusie en passief transport in het celmembraan. 5%
van het stromende bloed zit in de haarvaten, echter deze 5% zorgen voor alle functies van
het bloedsomloop. Alle andere onderdelen van het bloedsomloop zorgen voor het goed
verlopen van de bloedstroming door de haarvaten.
Er zijn twee bloedsomlopen in het lichaam: de grote en de kleine.
De kleine bloedsomloop: zuurstofarm bloed, afkomstig uit alle delen van je lichaam, komt via
de bovenste en onderste holle ader binnen in de rechterboezem. Vervolgens stroomt het
bloed naar de rechterkamer die het daarna in de longslagader pompt. In de longen neemt
het bloed zuurstof op en geeft het CO2 af, waardoor je deze afvalstof vervolgens kunt
uitademen. Daarna gaat het zuurstofrijke bloed via de longader terug naar het hart, naar de
linkerboezem.
Rechterkamer > (longslagader) > long (zuurstof wordt opgenomen in bloed) > (longader) >
linkerboezem
Grote bloedsomloop: vanuit de linkerboezem stroomt het zuurstofrijke bloed naar de
linkerkamer en vervolgens via de aorta (grote lichaamsslagader) naar de rest van je lichaam.
Naarmate dit bloed stroomt door de haarvaten van organen en weefsels, verlaat het zuurstof
het bloed om naar de cellen te gaan en te worden gebruikt. Via de aderen komt het
zuurstofarme bloed weer in de onderste en bovenste holle ader terug in de rechterboezem.
Linkerkamer > aorta > lichaamsslagaders > organen en weefsels > holle ader >
rechterboezem
Arteries (=slagaders) brengen het bloed weg vanuit de hart, en de veins (=aders) brengen
het bloed van de organen en weefsels naar het hart.
12.2 Druk, stroming en weerstand (=hemodynamics)
, De druk uitgeoefend door elke vloeistof wordt hydrostatische druk genoemd. Bij het
cardiovasculaire systeem wordt deze druk uitgeoefend door het bloed. In de bloedsomloop
van een mens stroomt het bloed altijd van hoge naar lage druk.
F=∆ P/ R
F bloedstroming (mmHg/mL/min)
∆P drukverschil tussen twee punten (mmHg)
R weerstand (mL/min)
Uit deze formule blijkt dat de bloedstroming evenredig is met het drukverschil tussen twee
punten, en omgekeerd evenredig met de weerstand.
8 Lη
R=
π r4
η viscositeit vloeistof
L lengte tube
r straal tube
8
een wiskundige constante
π
Uit deze formule blijft dat de weerstand evenredig is met de viscositeit van een vloeistof en
met de lengte van de tube. Verder is de weerstand omgekeerd evenredig met de r 4.
De viscositeit van bloed is niet vast, maar neemt toe naarmate het hematocrit toeneemt.
Veranderingen in het hematocrit kan dus grote gevolgen hebben op de weerstand in
bepaalde situaties.
1
De weerstand van het bloed is het meest afhankelijk van de straal van onze bloedvaten is
r4
dus de belangrijkste bepalende factor voor verandering van de weerstand in bloedvaten.
Deze formules gelden niet alleen voor de stroming door de bloedvaten, maar ook voor de
stromingen in en uit de verschillende kamers van het hart.
De belangrijkste functie van de bloedsomloop is het garanderen van een passende
bloedstroom door de bloedvaten van verschillende organen in ons lichaam.
Sectie B Het hart
12.4 Coördinatie hartslag
Contractie van hartspierweefsel wordt getriggerd door de depolarisatie van het
plasmamembraan. De cellen zijn met elkaar verbonden door gap junctions en dragen zo de
actiepotentialen aan elkaar over. In de sinusknoop begint de elektrische prikkel. De
sinusknoop is een groep langgerekte cellen die bovenin de rechterboezem liggen.
1. Depolarisatie begint in de atria, dit gaat zo snel dat de linker- en de rechteratrium
nagenoeg tegelijk depolariseren.
2. De overgang tussen de depolarisatie van de atria en de ventrikels is de AV-knoop.
Bijzondere eigenschap van de cellen in de AV-knoop is dat ze de elektrische prikkel
afremmen. AV-knoop zorgt er dus voor dat de kamers net iets later samentrekken
dan de boezem.
3. De elektrische prikkel gaat dan langs de bundel van His naar door de wand van de
hartkamers.
Hoofdstuk 12 Het Cardiovasculaire Systeem
Sectie A De bloedsomloop
12.1 Onderdelen van de bloedsomloop
Bloed is gemaakt uit gevormde elementen (cellen en cel fragmenten) opgelost in het
vloeibare plasma. Deze elementen zijn erythrocyten (rode bloedcellen), leukocyten (witte
bloedcellen) en de cel fragmenten zijn de bloedplaatjes. De leukocyten beschermen ons
tegen infecties en kanker en de bloedplaatjes zorgen voor de bloedstolling.
Het hematocrit is de percentage bloed dat bestaat uit rode bloedcellen. Een normale
percentage is 45% voor mannen en 42% voor vrouwen. Het volume van de leukocyten en
bloedplaten is meestal verwaarloosbaar hierdoor is het volume bloedplasma = volume bloed
– volume erythrocyten.
De snelle bloedstroming door het hele lichaam wordt veroorzaakt door pompen van het hart.
Dit wordt bulk flow genoemd, omdat alle bestanddelen van het bloed samen bewegen.
Voedingsstoffen en metabolische eindproducten bewegen tussen de haarvaten en de
interstitiële vloeistof d.m.v. diffusie. Bewegingen tussen het interstitiële vloeistof en de
binnenkant van een cel gebeuren door diffusie en passief transport in het celmembraan. 5%
van het stromende bloed zit in de haarvaten, echter deze 5% zorgen voor alle functies van
het bloedsomloop. Alle andere onderdelen van het bloedsomloop zorgen voor het goed
verlopen van de bloedstroming door de haarvaten.
Er zijn twee bloedsomlopen in het lichaam: de grote en de kleine.
De kleine bloedsomloop: zuurstofarm bloed, afkomstig uit alle delen van je lichaam, komt via
de bovenste en onderste holle ader binnen in de rechterboezem. Vervolgens stroomt het
bloed naar de rechterkamer die het daarna in de longslagader pompt. In de longen neemt
het bloed zuurstof op en geeft het CO2 af, waardoor je deze afvalstof vervolgens kunt
uitademen. Daarna gaat het zuurstofrijke bloed via de longader terug naar het hart, naar de
linkerboezem.
Rechterkamer > (longslagader) > long (zuurstof wordt opgenomen in bloed) > (longader) >
linkerboezem
Grote bloedsomloop: vanuit de linkerboezem stroomt het zuurstofrijke bloed naar de
linkerkamer en vervolgens via de aorta (grote lichaamsslagader) naar de rest van je lichaam.
Naarmate dit bloed stroomt door de haarvaten van organen en weefsels, verlaat het zuurstof
het bloed om naar de cellen te gaan en te worden gebruikt. Via de aderen komt het
zuurstofarme bloed weer in de onderste en bovenste holle ader terug in de rechterboezem.
Linkerkamer > aorta > lichaamsslagaders > organen en weefsels > holle ader >
rechterboezem
Arteries (=slagaders) brengen het bloed weg vanuit de hart, en de veins (=aders) brengen
het bloed van de organen en weefsels naar het hart.
12.2 Druk, stroming en weerstand (=hemodynamics)
, De druk uitgeoefend door elke vloeistof wordt hydrostatische druk genoemd. Bij het
cardiovasculaire systeem wordt deze druk uitgeoefend door het bloed. In de bloedsomloop
van een mens stroomt het bloed altijd van hoge naar lage druk.
F=∆ P/ R
F bloedstroming (mmHg/mL/min)
∆P drukverschil tussen twee punten (mmHg)
R weerstand (mL/min)
Uit deze formule blijkt dat de bloedstroming evenredig is met het drukverschil tussen twee
punten, en omgekeerd evenredig met de weerstand.
8 Lη
R=
π r4
η viscositeit vloeistof
L lengte tube
r straal tube
8
een wiskundige constante
π
Uit deze formule blijft dat de weerstand evenredig is met de viscositeit van een vloeistof en
met de lengte van de tube. Verder is de weerstand omgekeerd evenredig met de r 4.
De viscositeit van bloed is niet vast, maar neemt toe naarmate het hematocrit toeneemt.
Veranderingen in het hematocrit kan dus grote gevolgen hebben op de weerstand in
bepaalde situaties.
1
De weerstand van het bloed is het meest afhankelijk van de straal van onze bloedvaten is
r4
dus de belangrijkste bepalende factor voor verandering van de weerstand in bloedvaten.
Deze formules gelden niet alleen voor de stroming door de bloedvaten, maar ook voor de
stromingen in en uit de verschillende kamers van het hart.
De belangrijkste functie van de bloedsomloop is het garanderen van een passende
bloedstroom door de bloedvaten van verschillende organen in ons lichaam.
Sectie B Het hart
12.4 Coördinatie hartslag
Contractie van hartspierweefsel wordt getriggerd door de depolarisatie van het
plasmamembraan. De cellen zijn met elkaar verbonden door gap junctions en dragen zo de
actiepotentialen aan elkaar over. In de sinusknoop begint de elektrische prikkel. De
sinusknoop is een groep langgerekte cellen die bovenin de rechterboezem liggen.
1. Depolarisatie begint in de atria, dit gaat zo snel dat de linker- en de rechteratrium
nagenoeg tegelijk depolariseren.
2. De overgang tussen de depolarisatie van de atria en de ventrikels is de AV-knoop.
Bijzondere eigenschap van de cellen in de AV-knoop is dat ze de elektrische prikkel
afremmen. AV-knoop zorgt er dus voor dat de kamers net iets later samentrekken
dan de boezem.
3. De elektrische prikkel gaat dan langs de bundel van His naar door de wand van de
hartkamers.
