spraaktaalstoornissen blok 5

Colleges spraaktaalstoornissen
HC 1: inleiding spraaktaalstoornissen

Opvangmogelijkheden
 Voorschoolse begeleiding / VVE (bijv. Taaltrein)
 Regulier basisonderwijs
- Passend onderwijs / extra begeleiding
- Speciaal basisonderwijs (SBO)
 Speciaal onderwijs (basis / voortgezet):
- Cluster 1 (visueel gehandicapte kinderen)
- Cluster 2 (slechthorend / doof / spraaktaal (o.a., TOS)
- Cluster 3 (ZMLK, lichamelijk of verstandelijk gehandicapt, langdurig ziek)
- Cluster 4 (Z.M.O.K., kinderen met gedragsproblemen)

Passend onderwijs
 Sinds augustus 2014: zorgplicht voor scholen
 Doelen passend onderwijs (bron: Rijksoverheid.nl):
- Alle kinderen krijgen een passende plek in het onderwijs.
- Als het kan gaat het kind naar een reguliere school. Als dat niet kan, in het speciaal
onderwijs.
- Scholen krijgen meer mogelijkheden voor ondersteuning op maat.
- De mogelijkheden en de onderwijsbehoefe van kind zijn bepalend, niet de beperkingen.
- Kinderen komen niet meer langdurig thuis te ziten
- Geen leerlinggebonden fnanciering (lgf of rugzak) meer. Geld gaat nu naar het
samenwerkingsverband waarin de scholen samenwerken.
- Wet Passend Onderwijs: de Commissie van Onderzoek (CvO) van de instelling bepaalt of de
leerling recht heef op ondersteuning.
- Passend onderwijs is geen schooltype; kinderen ziten niet 'op' passend onderwijs.

Taken van de logopedist in het SO:
 Observeren, onderzoeken en diagnostceren
 Directe en indirecte behandeling
 Ouderbegeleiding
 Groepslogopedie / samenwerking leerkracht
 Verwijzende en adviserende rol
 Multdisciplinaire aanpak

 Maar ook: Kritsch denken, Evidence-based handelen en beargumenteren!!

Diagnostek en multdisciplinair handelen
Multdisciplinair handelen is een centraal thema binnen het speciaal onderwijs.
Je plaatst de spraaktaalontwikkeling van een kind altjd in het licht van de algemene ontwikkeling,
om de aard, mate en ernst van de problematek ((diagnose) te kunnen bepalen. Hiervoor heb je
nagenoeg altjd de informate van andere disciplines nodig.
Integrate kennis & vaardigheden

Waarom een spraaktaalstoornis opsporen?
 totale ontwikkeling
 kritsche leefijd
 communicateve ontwikkeling
 opvoeding

,  lees- en leerontwikkeling
Spraakstoornissen
• Probleem / vertraging / stoornis
- Fonetsche artculateproblemen (blok 2 & blok 5))
- Fonologische problemen (blok 2 & blok 5))
- Verbale dyspraxie (blok 8)
- Dysartrie (jaar 3  Saakje DaCosta)

SINDS 2014 = ESM  TOS

Defnite TOS Geerrits v van Niiel2 翯&1翯)i
 Een neurobiologische ontwikkelingsstoornis van genetsche oorsprong die gekenmerkt wordt
door een taalontwikkeling die beduidend achterblijf bij die van leefijdgenoten.
 Kan voorkomen in zowel het taalbegrip als de taalproducte en in alle aspecten (fonologie,
semantek, (morfo)syntaxis, pragmatek) en modaliteiten (gesproken taal, geschreven taal,
gebarentaal).

DSM-V GAmerican Psychiatric Associaton)i
Communicatestoornissen:
 Taalstoornis (Language disorder)
 Spraakstoornis (Speech sound disorder)
 Stoornis in de spraakvloeiendheid ontstaan in de kindertjd (childhood-onset fuency
disorder; stutering)
 Sociale (pragmatsche) communicatestoornis (social (pragmatc) communicaton disorder)
 Ongespecifceerde communicatestoornis (unspecifed communicaton disorder)

Taalstoornis (Language disorder)
 Persisterende moeite met het verwerven en gebruiken van taal in alle modaliteiten door
defciëntes in het begrijpen of produceren van taal.
 Kenmerken:
1) verminderde woordenschat
2) beperkte zinsstructuur
3) beperkingen in het voeren van gesprekken
 Het taalniveau ligt substanteel en kwantfceerbaar onder dat wat gezien de leefijd
verwacht mag worden.
 Begin ligt in de vroege ontwikkelingsperiode.
 Problemen kunnen niet verklaard worden door overige ontwikkelingsachterstanden (gehoor,
motoriek etc.).

Vertraagd vs. gestoord
Vertraagde spraaktaalontwikkeling
Er is sprake van een langzamer ontwikkeling;
het taalgebruik van een kind vertoont kenmerken van het taalgebruik van een jonger kind
Bijvoorbeeld: een kind van 4 jaar met een taalbegrip en taalproducte van 2 jaar
Meestal een harmonisch profel

Gestoorde taalontwikkeling
Andersoortge of gestoorde ontwikkeling; het taalgebruik van een kind vertoont kenmerken die niet
in een bepaalde fase van het normale taalverwervingsproces thuishoren. De taalkenmerken vertonen
geen samenhangend beeld

,Bijvoorbeeld: kind van 5) jaar met een voldoende taalbegrip. Productef: zinsbouw kort (maximaal 3
woorduitngen) met weinig grammatcale structuren
Vaak dysharmonisch profel

Blootstellingsachterstand
 Onvoldoende taalaanbod omgeving
 Taalverwerving ( robuust proces: meeste kinderen leren praten, zelfs wanneer ze een ‘arm’
taalaanbod krijgen

Primair vs. secundair
specifek vs. niet-specifek
Secundair / niet-specifek:
Aan het taalprobleem ligt een ‘ander’ probleem ten grondslag, nl.:
- slechthorendheid/doofeid (gehoor)
- mentale retardate (cognite)
- emotonele ontwikkelingsstoornis (soc. emotoneel)
- neurologische stoornis
- afwijking in spraakorganen of spraakmotoriek
- ziekte

Primair / Specifek:
 Opzichzelfstaande taalstoornis; zonder duidelijk aanwijsbare oorzaak
 Specifc Language Impairment (SLI) of specifeke taalontwikkelingsstoornis (S-TOS)
 stoornis in de spraak-taalproducte (soms ook begrip) → uitsluitngshypothese

Differentaaldiagnose
• Primair/secundair – stoornis/vertraging
• Stoteren
• (verworven) Afasie
• Artculate- / fonologische stoornis (dyslalie, dyspraxie, dysglossie, verworven dysarthrie)

Dus….
Niiet alle kinderen met spraaktaalproblemen hebben een TOS…………




HC 2: vervolg inleiding spraaktaalstoornissen

Risicofactoren hardnekkige TOS
 Leefijd >4 jaar;
 Mannelijk geslacht;
 Familiegeschiedenis met TOS en/of dyslexie;
 Zwakke nonsenswoordenrepette van ouder;
 Zwak taalbegrip (naast zwakke taalproducte);
 Achterstand in verschillende taalaspecten;
 Ernstge taalachterstand

, HC 3: Testleer

Diagnostekproces


Klacht Screening




Diagnostek Slagboomdiagnostek

Handelingsgerichte diagnostek



Intervente




Effectevaluate




Diagnostek
• Diagnostek
bekijken of het probleem echt bestaat, welk probleem het precies is, waarom het probleem is
ontstaan en in hoeverre dit probleem te vergelijken is met problemen die andere kinderen hebben.

 wordt uitgevoerd m.b.v. gestandaardiseerde en genormeerde testen.
• Slagboomdiagnostek: welk probleem is het (aard) en hoe ernstgg
• Handelingsgerichte diagnostek: mate van de problematek (t.b.v. De behandeling)

Taaltesten
Logopedisch onderzoek
 Schlichtngtest voor taalbegrip
 Schlichtngtest voor taalproducte
 TAK
 CELF-4-NL
 CELF-Preschool-2-NL
 Peabody Picture VocabularyTest (PPVT-III-NL)
 Testnstrumentarium Taalontwikkelingsstoornissen (T-TOS)
 Nederlandstalige Non-speech test (NNST)
 Communicate Intente Onderzoek (CIO)