Leesbeesten en boekenfeesten
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Functies van kinder- en jeugdboeken .........................................................................................2
Hoofdstuk 2: Van volwassen auteur tot jonge lezer .........................................................................................5
Hoofdstuk 3: Humor en spanning: de verleiders ............................................................................................14
Hoofdstuk 6: Kinder- en jeugdboeken van vroeger tot nu..............................................................................18
1
,Een verhaal kent 3 verschillende levels (niveaus):
1. Verbal level
• Dit is het verhaal zelf
2. Behavioral level
• Gaat over het gedrag van de personages
3. Transcendent level
• Wat het verhaal met je doet, wat voor betekenis het verhaal heeft in jouw leven
Het verhaal zegt iets over je eigen wereld.
Hoofdstuk 1: Functies van kinder- en jeugdboeken
Er zijn zes basisfuncties die kunnen inspelen op de basisbehoeften van jonge lezers:
1. De ontspannende functie
• Behoefte aan (ont)spanning
2. De creatieve functie
• Behoefte aan verbeelding en fantasie
3. De emotieve functie
• Behoefte aan emotioneel welbevinden
4. De informatieve functie
• Behoefte aan kennis
5. De zingevende functie
• Behoefte aan zingeving en moreel houvast
6. De esthetische functie
• Behoefte aan schoonheid
1.1 De ontspannende functie
De ontspannende functie komt tegemoet aan de behoefte om te ontspannen. Dit is de belangrijkste
leesmotivatie bij kinderen en jongeren.
Spanning kan opgeroepen worden door:
- Onbeantwoorde vragen
- Door informatie te doseren
- De tijd te manipuleren
- Spannende, suggestieve beschrijvingen
Boeken ontspannen doordat ze de kans bieden eigen spanningen te ontladen;
Denk hierbij aan het verwerken van angsten of het ontladen van agressie. Hierdoor krijgt het boek
ook een emotionele functie.
2
, 1.2 De creatieve functie
De creatieve functie komt tegemoet aan de behoefte zich dingen te kunnen verbeelden en te
fantaseren. De functie kan de lezer ertoe zetten creatief met de wereld en de taal om te gaan.
Fantasieverhalen scheppen een nieuwe werkelijkheid en prikkelen daardoor extra de verbeelding.
Fantasieverhalen werken vaak wens vervullend; Kinderen willen net als Harry Potter ook kunnen
toveren. Door zich te verplaatsen in die wereld kunnen kinderen hun zorgen vergeten, waardoor de
verhalen ook een emotieve functie hebben.
Creatieve fantasieverhalen komen samen met originaliteit, het verrassende en onverwachte.
1.3 De emotieve functie
Boeken kunnen gevoelens aanspreken en oproepen. Ze spelen in op een behoefte aan emotioneel
welbevinden.
Lezers ervaren deze emoties doordat ze zich inleven in het verhaal.
Identificatie: Als de lezer de rol van een personage overneemt.
Het inlevingsvermogen is het grootst bij ik-verhalen. Daarbij heeft de lezer een ongestoorde inkijk in
de belevingswereld van het personage.
Indirect typeren: De gevoelens van een personage niet benoemen, maar de gevolgen van die
gevoelens omschrijven.
Voorbeeld: ‘Ze gaat in een hoekje zitten en maakt zich zo klein ze maar kan.’
Verhalen roepen niet alleen emoties op, maar helpen ook met het verrijken of verwerken van
gevoelens. Lezen dat anderen soortgelijke problemen hebben, kan leiden tot opluchting, helpen met
relativeren of troost bieden.
1.4 De informatieve functie
De informatieve functie komt tegemoet aan een behoefte aan kennis.
Boeken maken kinderen wijzer en dragen bij aan hun ontwikkeling.
3
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Functies van kinder- en jeugdboeken .........................................................................................2
Hoofdstuk 2: Van volwassen auteur tot jonge lezer .........................................................................................5
Hoofdstuk 3: Humor en spanning: de verleiders ............................................................................................14
Hoofdstuk 6: Kinder- en jeugdboeken van vroeger tot nu..............................................................................18
1
,Een verhaal kent 3 verschillende levels (niveaus):
1. Verbal level
• Dit is het verhaal zelf
2. Behavioral level
• Gaat over het gedrag van de personages
3. Transcendent level
• Wat het verhaal met je doet, wat voor betekenis het verhaal heeft in jouw leven
Het verhaal zegt iets over je eigen wereld.
Hoofdstuk 1: Functies van kinder- en jeugdboeken
Er zijn zes basisfuncties die kunnen inspelen op de basisbehoeften van jonge lezers:
1. De ontspannende functie
• Behoefte aan (ont)spanning
2. De creatieve functie
• Behoefte aan verbeelding en fantasie
3. De emotieve functie
• Behoefte aan emotioneel welbevinden
4. De informatieve functie
• Behoefte aan kennis
5. De zingevende functie
• Behoefte aan zingeving en moreel houvast
6. De esthetische functie
• Behoefte aan schoonheid
1.1 De ontspannende functie
De ontspannende functie komt tegemoet aan de behoefte om te ontspannen. Dit is de belangrijkste
leesmotivatie bij kinderen en jongeren.
Spanning kan opgeroepen worden door:
- Onbeantwoorde vragen
- Door informatie te doseren
- De tijd te manipuleren
- Spannende, suggestieve beschrijvingen
Boeken ontspannen doordat ze de kans bieden eigen spanningen te ontladen;
Denk hierbij aan het verwerken van angsten of het ontladen van agressie. Hierdoor krijgt het boek
ook een emotionele functie.
2
, 1.2 De creatieve functie
De creatieve functie komt tegemoet aan de behoefte zich dingen te kunnen verbeelden en te
fantaseren. De functie kan de lezer ertoe zetten creatief met de wereld en de taal om te gaan.
Fantasieverhalen scheppen een nieuwe werkelijkheid en prikkelen daardoor extra de verbeelding.
Fantasieverhalen werken vaak wens vervullend; Kinderen willen net als Harry Potter ook kunnen
toveren. Door zich te verplaatsen in die wereld kunnen kinderen hun zorgen vergeten, waardoor de
verhalen ook een emotieve functie hebben.
Creatieve fantasieverhalen komen samen met originaliteit, het verrassende en onverwachte.
1.3 De emotieve functie
Boeken kunnen gevoelens aanspreken en oproepen. Ze spelen in op een behoefte aan emotioneel
welbevinden.
Lezers ervaren deze emoties doordat ze zich inleven in het verhaal.
Identificatie: Als de lezer de rol van een personage overneemt.
Het inlevingsvermogen is het grootst bij ik-verhalen. Daarbij heeft de lezer een ongestoorde inkijk in
de belevingswereld van het personage.
Indirect typeren: De gevoelens van een personage niet benoemen, maar de gevolgen van die
gevoelens omschrijven.
Voorbeeld: ‘Ze gaat in een hoekje zitten en maakt zich zo klein ze maar kan.’
Verhalen roepen niet alleen emoties op, maar helpen ook met het verrijken of verwerken van
gevoelens. Lezen dat anderen soortgelijke problemen hebben, kan leiden tot opluchting, helpen met
relativeren of troost bieden.
1.4 De informatieve functie
De informatieve functie komt tegemoet aan een behoefte aan kennis.
Boeken maken kinderen wijzer en dragen bij aan hun ontwikkeling.
3
