Inleiding criminologie hoorcolleges 2018-2019 Rijksuniversiteit Groningen
Hoorcollege 1A: Inleiding Criminologie
Onderwerp: Wat is criminologie?
4 september 2018, Docent: Martina Althof
Wat is criminologie?
Criminologie is de wetenschap die criminaliteit onderzoekt. Het onderwerp/object van criminologie is
dus criminaliteit. Waarom is dit heel lastig? Criminaliteit in nauwe zin genomen zijn de
strafbepalingen. Dat zou betekenen dat criminologie alleen gaat over gedragingen die strafbaar zijn
gesteld. We weten vaak niet of het in het wetboek staat. Is het geweld of is het mogelijk eigenrichting?
Eigenrichting is geen criminaliteit, maar het plegen van geweld is wel hetzelfde. Dat is eigenlijk het
punt waarom criminologen zeggen; we moeten weg van die beperking. Niet alleen onderzoek naar
criminaliteit in strafrechtelijke zin. We vinden bepaald gedrag heel verwijtbaar, moreel
onaanvaardbaar. Criminaliteit gedrag wordt dan gebruikt om duidelijk te maken; dit kunnen we niet
tolereren. Maar dit staat los van wat de overheid vindt.
Als we kijken naar de ontwikkeling van jongeren, zien we dat de grens tussen baldadigheid en
crimineel gedrag niet scherp is. Een kenmerk van de ontwikkeling van jongeren is dat ze normen gaan
leren. Normen leren doen we niet door in een boek te kijken en te leren. Jongeren leren normen door
de grens op te zoeken en te ervaren; hier is de grens of ik ben de grens over gegaan. Een grote groep
zou helemaal buiten beschouwing blijven voor criminologen; alleen naar jongeren kijken die een
strafblad hebben. Dat kan niet, dan zou je je beperken als criminoloog.
Tussenconclusie
Criminologie is veel breder gericht dan op het onderwerp criminaliteit, want er zijn totaal
verschillende gedragingen die zich achter het ‘label’ criminaliteit verbergen (niet alleen wat in het
strafrecht geldt).
We hebben het niet alleen over gedragingen, maar over veel meer vragen; hoe ontstaat genocide? Kun
je aan een kind zien of het later crimineel wordt? Wordt er tegenwoordig meer of minder geweld
gepleegd? Wat doet de media op het ontstaan van geweld? Dat zijn allemaal criminologische vragen
waar criminologen zich mee bezig houden.
Politici presenteren vaak snelle oplossingen (met name bij verkiezingscampagnes). Later blijkt dat die
aangedragen oplossingen uit de lucht zijn gegrepen; onuitvoerbaar of volstrekt onzinnig.
Een criminoloog wil antwoorden bieden die gegrond zijn op kennis van feiten en diepgaande en
verdergaande inzichten, die het liefst lang mee gaan.
Over de vraag wat criminologie is, bestaan dus veel misverstanden.
Wat is nou dan criminologie?
Criminologie wil betrouwbare en precieze kennis leveren over criminaliteit, over mensen die misdaden
plegen en over hoe daarop gereageerd kan worden, drie dimensies:
1. Criminaliteit
2. Gedrag/mensen die gedrag vertonen
3. Reactie op het geheel
Er zijn ook misverstanden over wat criminologen gaan doen. Criminologie is geen woord voor
strafrechtwetenschappen. Dat is toch ook iets van criminologie? Ja en nee. Strafrecht gaat over hoe het
hoort en criminologie gaat over hoe het is.
1
Hoorcollege 1A: Inleiding Criminologie
Onderwerp: Wat is criminologie?
4 september 2018, Docent: Martina Althof
Wat is criminologie?
Criminologie is de wetenschap die criminaliteit onderzoekt. Het onderwerp/object van criminologie is
dus criminaliteit. Waarom is dit heel lastig? Criminaliteit in nauwe zin genomen zijn de
strafbepalingen. Dat zou betekenen dat criminologie alleen gaat over gedragingen die strafbaar zijn
gesteld. We weten vaak niet of het in het wetboek staat. Is het geweld of is het mogelijk eigenrichting?
Eigenrichting is geen criminaliteit, maar het plegen van geweld is wel hetzelfde. Dat is eigenlijk het
punt waarom criminologen zeggen; we moeten weg van die beperking. Niet alleen onderzoek naar
criminaliteit in strafrechtelijke zin. We vinden bepaald gedrag heel verwijtbaar, moreel
onaanvaardbaar. Criminaliteit gedrag wordt dan gebruikt om duidelijk te maken; dit kunnen we niet
tolereren. Maar dit staat los van wat de overheid vindt.
Als we kijken naar de ontwikkeling van jongeren, zien we dat de grens tussen baldadigheid en
crimineel gedrag niet scherp is. Een kenmerk van de ontwikkeling van jongeren is dat ze normen gaan
leren. Normen leren doen we niet door in een boek te kijken en te leren. Jongeren leren normen door
de grens op te zoeken en te ervaren; hier is de grens of ik ben de grens over gegaan. Een grote groep
zou helemaal buiten beschouwing blijven voor criminologen; alleen naar jongeren kijken die een
strafblad hebben. Dat kan niet, dan zou je je beperken als criminoloog.
Tussenconclusie
Criminologie is veel breder gericht dan op het onderwerp criminaliteit, want er zijn totaal
verschillende gedragingen die zich achter het ‘label’ criminaliteit verbergen (niet alleen wat in het
strafrecht geldt).
We hebben het niet alleen over gedragingen, maar over veel meer vragen; hoe ontstaat genocide? Kun
je aan een kind zien of het later crimineel wordt? Wordt er tegenwoordig meer of minder geweld
gepleegd? Wat doet de media op het ontstaan van geweld? Dat zijn allemaal criminologische vragen
waar criminologen zich mee bezig houden.
Politici presenteren vaak snelle oplossingen (met name bij verkiezingscampagnes). Later blijkt dat die
aangedragen oplossingen uit de lucht zijn gegrepen; onuitvoerbaar of volstrekt onzinnig.
Een criminoloog wil antwoorden bieden die gegrond zijn op kennis van feiten en diepgaande en
verdergaande inzichten, die het liefst lang mee gaan.
Over de vraag wat criminologie is, bestaan dus veel misverstanden.
Wat is nou dan criminologie?
Criminologie wil betrouwbare en precieze kennis leveren over criminaliteit, over mensen die misdaden
plegen en over hoe daarop gereageerd kan worden, drie dimensies:
1. Criminaliteit
2. Gedrag/mensen die gedrag vertonen
3. Reactie op het geheel
Er zijn ook misverstanden over wat criminologen gaan doen. Criminologie is geen woord voor
strafrechtwetenschappen. Dat is toch ook iets van criminologie? Ja en nee. Strafrecht gaat over hoe het
hoort en criminologie gaat over hoe het is.
1
