Thema 5 planten VWO
Basisstof 1 bouw, groei en ontwikkeling
Bouw
De wortel, de stengel en het blad zijn de organen van een zaadplant. Ze bestaan uit 3
verschillende weefsels: dekweefsel, vaatweefsel en vulweefsel (zie afbeelding 1).
Afbeelding 1: de bouw van een plant.
- Het dekweefsel:
o Vormt buitenzijde van de plant,
o Beschermt tegen waterverlies,
o Beschermt tegen infecties.
- Het vaatweefsel:
o Komt in alle organen voor,
o Bestaat uit transportvaten (bastvaten en houtvaten).
- Het vulweefsel:
o Zit tussen het dekweefsel en vaatweefsel in,
o Betrokken bij fotosynthese en opslag,
o Zorgt voor stevigheid.
, Groei en ontwikkeling
Planten groeien hun hele leven door, zolang de omstandigheden gunstig zijn. Voor optimale groei
van en plant zijn de volgende factoren nodig:
- Voldoende water en mineralen,
- Zuurstof, koolstofdioxide en licht,
- Een geschikte temperatuur.
In aanwezigheid van al deze factoren, zal de plant zich optimaal kunnen ontwikkelen en in staat zijn
om te groeien.
Meristemen= de plek waar bij planten delingen plaatsvinden. In de meristemen komen stamcellen
voor die nog niet zijn gedifferentieerd. Meristemen komen voor in de toppen van wortels en stengels
(zie afbeelding 2).
Bij de deling van een cel in het meristeem ontstaan twee dochtercellen.
Één daarvan blijft een meristeemcel en zal na verloop van tijd opnieuw delen.
De ander ondergaat celstrekking, waarbij de cel groeit door opname van water (zie
afbeelding 3).
Afbeelding 2: meristeemcel.
.
Afbeelding 3: celstrekking.
Lengte- en diktegroei
In houtachtige planten komen twee soorten van groeien voor: de lengtegroei en de diktegroei.
- Lengtegroei, vindt plaats in de stengeltop en worteltop.
o Deze soort groei zorgt voor verlenging van de plant en haar wortels.
- Diktegroei, vindt plaats in het cambium (zie afbeelding 4).
o Na elke deling blijft één van de cellen in het cambium liggen, de ander komt er
buiten te liggen.
o Naar binnen toe vormt het cambium houtcellen.
o Naar buiten toe vormt het cambium bastcellen.
Hoe ontstaat een houtvat? (zie afbeelding 5):
1. Houtcellen die boven elkaar gelegen liggen, zetten tegen de verticale primaire celwanden
dikke secundaire celwanden af van cellulose en houtstof.
2. De dwarswanden tussen de cellen verdwijnen onder invloed van enzymen.
3. Tenslotte verdwijnen de cellen zelf ook.
Basisstof 1 bouw, groei en ontwikkeling
Bouw
De wortel, de stengel en het blad zijn de organen van een zaadplant. Ze bestaan uit 3
verschillende weefsels: dekweefsel, vaatweefsel en vulweefsel (zie afbeelding 1).
Afbeelding 1: de bouw van een plant.
- Het dekweefsel:
o Vormt buitenzijde van de plant,
o Beschermt tegen waterverlies,
o Beschermt tegen infecties.
- Het vaatweefsel:
o Komt in alle organen voor,
o Bestaat uit transportvaten (bastvaten en houtvaten).
- Het vulweefsel:
o Zit tussen het dekweefsel en vaatweefsel in,
o Betrokken bij fotosynthese en opslag,
o Zorgt voor stevigheid.
, Groei en ontwikkeling
Planten groeien hun hele leven door, zolang de omstandigheden gunstig zijn. Voor optimale groei
van en plant zijn de volgende factoren nodig:
- Voldoende water en mineralen,
- Zuurstof, koolstofdioxide en licht,
- Een geschikte temperatuur.
In aanwezigheid van al deze factoren, zal de plant zich optimaal kunnen ontwikkelen en in staat zijn
om te groeien.
Meristemen= de plek waar bij planten delingen plaatsvinden. In de meristemen komen stamcellen
voor die nog niet zijn gedifferentieerd. Meristemen komen voor in de toppen van wortels en stengels
(zie afbeelding 2).
Bij de deling van een cel in het meristeem ontstaan twee dochtercellen.
Één daarvan blijft een meristeemcel en zal na verloop van tijd opnieuw delen.
De ander ondergaat celstrekking, waarbij de cel groeit door opname van water (zie
afbeelding 3).
Afbeelding 2: meristeemcel.
.
Afbeelding 3: celstrekking.
Lengte- en diktegroei
In houtachtige planten komen twee soorten van groeien voor: de lengtegroei en de diktegroei.
- Lengtegroei, vindt plaats in de stengeltop en worteltop.
o Deze soort groei zorgt voor verlenging van de plant en haar wortels.
- Diktegroei, vindt plaats in het cambium (zie afbeelding 4).
o Na elke deling blijft één van de cellen in het cambium liggen, de ander komt er
buiten te liggen.
o Naar binnen toe vormt het cambium houtcellen.
o Naar buiten toe vormt het cambium bastcellen.
Hoe ontstaat een houtvat? (zie afbeelding 5):
1. Houtcellen die boven elkaar gelegen liggen, zetten tegen de verticale primaire celwanden
dikke secundaire celwanden af van cellulose en houtstof.
2. De dwarswanden tussen de cellen verdwijnen onder invloed van enzymen.
3. Tenslotte verdwijnen de cellen zelf ook.
