Lesvoorbereiding: Dialysaatcompositie
Gebruikte literatuur: Leerboek dialyseverpleegkunde
• hoofdstuk 2.3 ‘Dialysaatsamenstelling’;
Onderscheid de verschillende dialysaatcomposities en geef aan wat voor invloed deze
hebben op de bloedwaarden van de dialysepatient en benoem welke variaties er in
behandeling, met betrekking tot de dialysaatcomposities, mogelijk zijn.
Dialysaatsamenstelling: De dialysaatsamenstelling is een medisch voorschrift en zal dus door de
verantwoordelijke nefroloog bepaald worden. In deze voorbereiding worden mogelijke
elektrolytenconcentraties en hun werking weergegeven.
Vanuit de installatie voor de waterzuivering wordt het water via een daarvoor bestemd leidingnet
getransporteerd naar de diverse dialyseplaatsen op de afdeling. Op deze plaatsen zijn de
aansluitingen aanwezig voor de dialysemachine. Wanneer de aan- en afvoerslangen van de
machine aangesloten zijn en de stekker in het stopcontact is gestoken, kan de machine in
werking worden gesteld. Na indrukken van de hoofdschakelaar gaat een elektromagnetische
waterklep open en stroomt het water de verwarmingstank in. Tevens wordt het water met behulp
van een verwarmingselement tot 37 °C verwarmd. Een pomp zorgt voor de ingestelde ow. Deze
of een andere pomp zorgt ook voor het aanzuigen van het concentraat. Dit continue proces kan
geleidbaarheidsgestuurd of volumetrisch verlopen. De juiste hoeveelheid concentraat wordt
geregeld of gedoseerd door een regelklep die door de geleidbaarheidsmeting wordt aangestuurd.
• De pomp mengt het water met concentraat tot dialysaat. Deze pomp kan ook als
ontluchtingspomp en als positievedrukpomp fungeren, maar voor deze functies kunnen ook
aparte pompen zijn ingebouwd.
Eén deel concentraat wordt gemengd met ongeveer 34-44 delen water (afhankelijk van type
machine, instelling en soort concentraat). Pas na een periode van mengen wordt het dialysaat
verder verwerkt. Na het mengen vindt controle plaats. Het dialysaat stroomt daartoe door een
meetcel of ‘conductivity’-cel die de elektrische geleidbaarheid van de oplossing in mS/cm
(millisiemens/cm) meet. Door deze meetcel worden de mengverhouding water/concentraat en de
temperatuur van het dialysaat geregeld, gemeten en bewaakt. Zijn samenstelling en temperatuur
van het dialysaat nog niet goed, dan gaat er één klep open en een andere klep dicht en stroomt
het dialysaat naar de afvoer. Zijn samenstelling en temperatuur van het dialysaat in orde, dan
wisselen de beide kleppen hun open-en-dichtstand en stroomt het dialysaat via de owmeter
naar de kunstnier. Het dialysaat stroomt met afvalsto en uit de kunstnier via de bloedlekdetector
en de negatievedrukpomp naar de afvoer.
Natrium: Tijdens een hemodialyse daalt de osmolariteit van het plasma door di usie van ureum
naar het dialysaat. Het intracellulaire milieu kan hypertoon worden ten opzichte van het
extracellulaire compartiment, waardoor water naar intracellulair gaat en het intracellulaire volume
zal toenemen, terwijl het extracellulaire volume zal afnemen. Dit kan leiden tot een verminderd
plasma-volume met kans op hypotensie en in ernstige gevallen een disequilibriumsyndroom.
Lager natriumgehalte dialysaat: Dit mechanisme wordt versterkt bij een lage
natriumconcentratie van het dialysaat (130 tot 135 mmol/l). Een laag natriumgehalte kan
bovendien leiden tot dilatatie van venen door een stijging van prostaglandine E2 en door het
optreden van een acute autonome insu ciëntie.
• Er zijn geen argumenten voor het gebruik van een laag natriumgehalte tijdens hemodialyse. Een
uitzondering vormen patiënten met een ernstige hyponatriëmie, lager dan 124 mmol/l, bij wie
een te snelle correctie van het natrium kan leiden tot pontiene demyelinisatie (degeneratie van
het zenuwweefsel, wat leidt tot een gestoorde zenuwprikkel). Bij deze patiënten is een
natriumconcentratie van het dialysaat tussen 128 en 132 mmol/l aangewezen.
Hoger natriumgehalte dialysaat: Bij een hoger natriumgehalte van het dialysaat, boven 140
mmol/l, zal natrium di underen vanuit het dialysaat naar extracellulair, waardoor de osmolariteit
van het plasma minder zal dalen. Hierdoor wordt het plasmavolume stabieler en neemt de kans
ff ffi ff ff fl fl
Gebruikte literatuur: Leerboek dialyseverpleegkunde
• hoofdstuk 2.3 ‘Dialysaatsamenstelling’;
Onderscheid de verschillende dialysaatcomposities en geef aan wat voor invloed deze
hebben op de bloedwaarden van de dialysepatient en benoem welke variaties er in
behandeling, met betrekking tot de dialysaatcomposities, mogelijk zijn.
Dialysaatsamenstelling: De dialysaatsamenstelling is een medisch voorschrift en zal dus door de
verantwoordelijke nefroloog bepaald worden. In deze voorbereiding worden mogelijke
elektrolytenconcentraties en hun werking weergegeven.
Vanuit de installatie voor de waterzuivering wordt het water via een daarvoor bestemd leidingnet
getransporteerd naar de diverse dialyseplaatsen op de afdeling. Op deze plaatsen zijn de
aansluitingen aanwezig voor de dialysemachine. Wanneer de aan- en afvoerslangen van de
machine aangesloten zijn en de stekker in het stopcontact is gestoken, kan de machine in
werking worden gesteld. Na indrukken van de hoofdschakelaar gaat een elektromagnetische
waterklep open en stroomt het water de verwarmingstank in. Tevens wordt het water met behulp
van een verwarmingselement tot 37 °C verwarmd. Een pomp zorgt voor de ingestelde ow. Deze
of een andere pomp zorgt ook voor het aanzuigen van het concentraat. Dit continue proces kan
geleidbaarheidsgestuurd of volumetrisch verlopen. De juiste hoeveelheid concentraat wordt
geregeld of gedoseerd door een regelklep die door de geleidbaarheidsmeting wordt aangestuurd.
• De pomp mengt het water met concentraat tot dialysaat. Deze pomp kan ook als
ontluchtingspomp en als positievedrukpomp fungeren, maar voor deze functies kunnen ook
aparte pompen zijn ingebouwd.
Eén deel concentraat wordt gemengd met ongeveer 34-44 delen water (afhankelijk van type
machine, instelling en soort concentraat). Pas na een periode van mengen wordt het dialysaat
verder verwerkt. Na het mengen vindt controle plaats. Het dialysaat stroomt daartoe door een
meetcel of ‘conductivity’-cel die de elektrische geleidbaarheid van de oplossing in mS/cm
(millisiemens/cm) meet. Door deze meetcel worden de mengverhouding water/concentraat en de
temperatuur van het dialysaat geregeld, gemeten en bewaakt. Zijn samenstelling en temperatuur
van het dialysaat nog niet goed, dan gaat er één klep open en een andere klep dicht en stroomt
het dialysaat naar de afvoer. Zijn samenstelling en temperatuur van het dialysaat in orde, dan
wisselen de beide kleppen hun open-en-dichtstand en stroomt het dialysaat via de owmeter
naar de kunstnier. Het dialysaat stroomt met afvalsto en uit de kunstnier via de bloedlekdetector
en de negatievedrukpomp naar de afvoer.
Natrium: Tijdens een hemodialyse daalt de osmolariteit van het plasma door di usie van ureum
naar het dialysaat. Het intracellulaire milieu kan hypertoon worden ten opzichte van het
extracellulaire compartiment, waardoor water naar intracellulair gaat en het intracellulaire volume
zal toenemen, terwijl het extracellulaire volume zal afnemen. Dit kan leiden tot een verminderd
plasma-volume met kans op hypotensie en in ernstige gevallen een disequilibriumsyndroom.
Lager natriumgehalte dialysaat: Dit mechanisme wordt versterkt bij een lage
natriumconcentratie van het dialysaat (130 tot 135 mmol/l). Een laag natriumgehalte kan
bovendien leiden tot dilatatie van venen door een stijging van prostaglandine E2 en door het
optreden van een acute autonome insu ciëntie.
• Er zijn geen argumenten voor het gebruik van een laag natriumgehalte tijdens hemodialyse. Een
uitzondering vormen patiënten met een ernstige hyponatriëmie, lager dan 124 mmol/l, bij wie
een te snelle correctie van het natrium kan leiden tot pontiene demyelinisatie (degeneratie van
het zenuwweefsel, wat leidt tot een gestoorde zenuwprikkel). Bij deze patiënten is een
natriumconcentratie van het dialysaat tussen 128 en 132 mmol/l aangewezen.
Hoger natriumgehalte dialysaat: Bij een hoger natriumgehalte van het dialysaat, boven 140
mmol/l, zal natrium di underen vanuit het dialysaat naar extracellulair, waardoor de osmolariteit
van het plasma minder zal dalen. Hierdoor wordt het plasmavolume stabieler en neemt de kans
ff ffi ff ff fl fl
