Lesvoorbereiding: Dialyseapparatuur en kunstnieren
Gebruikte literatuur: Leerboek dialyseverpleegkunde
• Hoofdstuk 2 vanaf paragraaf 2.4 ‘Hemodialyseapparatuur’;
Leg uit welke kunstnieren er zijn en wat de onderlinge verschillen/ eigenschappen zijn.
Kunstnier: bloed en
dialysaat moeten in
tegenstroom aan-
-gesloten worden; het
concentratie- -verschil
van de te dialyseren af-
-valsto en is dan over
het gehele membraan
het grootst, waardoor
de klaring optimaal is.
De dialysaatdruk moet
men altijd lager houden
dan de bloeddruk om
te voorkomen dat
dialysaat naar de
bloedkant van het
membraan stroomt.
Dialysaat niet steriel en
pyrogeenvrij.
Capillairnieren:
bestaan uit holle
vezels, bers met een
diameter van ongeveer
200 μm waar het bloed
doorheen stroomt en
het dialysaat buitenom
gaat. Een capillairnier
van 1 m2 bestaat uit
ongeveer 11.000 bers
van 13 cm lengte. Door
de ronde bers is het
ronde membraan-
-oppervlak groot, het
Schematische weergave werking KN
bloedvolume klein en
de weerstand gering.
Fibers geven minder
kans op grote lekkage van bloed dan platen. Als gevolg van het grote aantal bers vervoert elke
ber verhoudingsgewijs weinig bloed. Lekkage van enkele bers veroorzaakt een bijna te
verwaarlozen bloedverlies. Vroeger waren er ook nog platennieren, maar die worden
tegenwoordig niet meer gebruikt.
Wat is het verschil tussen een high ux- en een low uxnier?
Bij hemodialysebehandeling wordt gebruikgemaakt van het di usieprincipe voor het verwijderen
van opgeloste afvalsto en uit het bloed door een semipermeabele membraan. Door deze
semipermeabele membraan kunnen kleine deeltjes als ureum, met een molecuulgewicht van 6o
dalton, en creatinine, met 113 dalton, bijna net zo gemakkelijk di underen als wanneer er geen
membraan aanwezig zou zijn.
fi fffi fi fi ff fl fl fi ff ff fi
, Een low uxmembraan: heeft een doorlaatbaarheid voor moleculen tot maximaal ongeveer 4000
dalton. Willen de middelmoleculen ook goed di underen, dan zal een andere membraan moeten
worden gebruikt, een zogeheten high uxmembraan.
Een high uxmembraan: heeft een doorlaatbaarheid van maximaal 30.000 dalton. Door deze
grote doorlaatbaarheid kan ongecontroleerd heel snel vocht verwijderd worden. Dit houdt in dat
bij gebruik van een high uxkunstnier de ultra ltratie gegarandeerd beheerst moet worden
gehouden door de machine.
Het verschil in permeabiliteit voor water bij deze twee typen membranen wordt uitgedrukt in de
ultra ltratiecoë ciënt in ml/uur/mmHg. Een duidelijke grens is hierbij niet aangegeven, maar
wanneer deze coë ciënt de 20 ml/uur/mmHg overschrijdt, spreekt men doorgaans van een
high uxkunstnier.
• Het spreekt voor zich dat bij behandeltechnieken waarbij grote hoeveelheden vocht onttrokken
dienen te worden, zoals hemo ltratie (HF) of hemodia ltratie (HDF) een high uxkunstnier de
voorkeur geniet.
Beschrijf verschillende kunstniermembraansoorten.
Een gemiddelde hemodialysemembraan heeft een maximale doorlaatbaarheid van ongeveer
10.000 dalton molecuulgewicht. Gezien de structuur van de membraan zullen de moleculen deze
sneller kunnen passeren naarmate ze kleiner zijn. Tegenwoordig worden membranen toegepast
van onder andere:
• Celluloseacetaat
• Polysulfon-geregenereerde cellulose
• Cuproammonium.
Hoogdoorlaatbare kunstnieren (high uxkunstnieren) bestaan uit polyacrylonitril (PAN), met een
doorlaatbaarheid van ongeveer 30.000 dalton molecuulgewicht. Ook van polysulfon en
cellulosetriacetaat en diverse andere materialen – die hier niet allemaal genoemd worden – zijn
hoogdoorlaatbare kunstnieren gemaakt.
Vezels van het membraan zwellen op als ze nat worden en vormen een gekronkeld netwerk. De
poriën zijn geen eenvoudige gaten maar bochtige, onregelmatige kanalen, waardoor een molecuul
van een stof een afstand moet a eggen die verscheidene keren groter is dan de dikte van de
membraan. De doorlaatbaarheid kan verbeterd worden door de membraan dunner te maken, door
het aantal poriën te vergroten, of door poriën te maken met een eenvoudiger structuur.
Hoe ontstaat de druk in het bloedcompartiment van de kunstnier?
Arteriële druk: De arteriële drukmeting is een meting van de druk in het systeem tussen de
aanvoerende naald en de roller-pomp. Soms wordt vacuümbewaking toegepast. De druk in dit
deel van het extracorporele circuit is tijdens de dialysebehandeling altijd negatief. Een te lage
arteriële druk ontstaat wanneer de naald verstopt is of tegen de wand van het vat ligt en ook als
de bloedslang is afgekneld, de shunt onvoldoende aanvoer biedt of de bloedpompsnelheid te
hoog is.
Veneuze druk: de veneuze druk kan mechanisch of elektronisch gemeten worden. Elektronisch
meten geschiedt met een druktransducer die de bloeddruk omzet in een elektrisch signaal dat
wordt weergegeven op een meter. Op de meter kan men een onder- en bovenalarmgrens instellen
waartussen de druk mag variëren. Wordt de druk nu zo hoog of laag dat een alarmgrens wordt
overschreden, dan stopt de bloedpomp en wordt een alarm gegeven. De druk die gemeten wordt,
is een maat voor de weerstand die het bloed ondervindt bij het terugvloeien. Deze druk is
afhankelijk van de doorsnede van de naald en de grootte van het vat.
Hoe ontstaat de druk in het dialysaatcompartiment van de kunstnier?
Het dialysaatdeel zorgt voor de bereiding en de bewaking van het dialysaat. Het dialysaat wordt
bereid uit gezuiverd water en concentraat, die de machine in een juiste verhouding mengt. Er zijn
machines met een open en machines met een gesloten systeem.
flfi flfl ffi ffi fl fi fl fl fl fi ff fi fl
Gebruikte literatuur: Leerboek dialyseverpleegkunde
• Hoofdstuk 2 vanaf paragraaf 2.4 ‘Hemodialyseapparatuur’;
Leg uit welke kunstnieren er zijn en wat de onderlinge verschillen/ eigenschappen zijn.
Kunstnier: bloed en
dialysaat moeten in
tegenstroom aan-
-gesloten worden; het
concentratie- -verschil
van de te dialyseren af-
-valsto en is dan over
het gehele membraan
het grootst, waardoor
de klaring optimaal is.
De dialysaatdruk moet
men altijd lager houden
dan de bloeddruk om
te voorkomen dat
dialysaat naar de
bloedkant van het
membraan stroomt.
Dialysaat niet steriel en
pyrogeenvrij.
Capillairnieren:
bestaan uit holle
vezels, bers met een
diameter van ongeveer
200 μm waar het bloed
doorheen stroomt en
het dialysaat buitenom
gaat. Een capillairnier
van 1 m2 bestaat uit
ongeveer 11.000 bers
van 13 cm lengte. Door
de ronde bers is het
ronde membraan-
-oppervlak groot, het
Schematische weergave werking KN
bloedvolume klein en
de weerstand gering.
Fibers geven minder
kans op grote lekkage van bloed dan platen. Als gevolg van het grote aantal bers vervoert elke
ber verhoudingsgewijs weinig bloed. Lekkage van enkele bers veroorzaakt een bijna te
verwaarlozen bloedverlies. Vroeger waren er ook nog platennieren, maar die worden
tegenwoordig niet meer gebruikt.
Wat is het verschil tussen een high ux- en een low uxnier?
Bij hemodialysebehandeling wordt gebruikgemaakt van het di usieprincipe voor het verwijderen
van opgeloste afvalsto en uit het bloed door een semipermeabele membraan. Door deze
semipermeabele membraan kunnen kleine deeltjes als ureum, met een molecuulgewicht van 6o
dalton, en creatinine, met 113 dalton, bijna net zo gemakkelijk di underen als wanneer er geen
membraan aanwezig zou zijn.
fi fffi fi fi ff fl fl fi ff ff fi
, Een low uxmembraan: heeft een doorlaatbaarheid voor moleculen tot maximaal ongeveer 4000
dalton. Willen de middelmoleculen ook goed di underen, dan zal een andere membraan moeten
worden gebruikt, een zogeheten high uxmembraan.
Een high uxmembraan: heeft een doorlaatbaarheid van maximaal 30.000 dalton. Door deze
grote doorlaatbaarheid kan ongecontroleerd heel snel vocht verwijderd worden. Dit houdt in dat
bij gebruik van een high uxkunstnier de ultra ltratie gegarandeerd beheerst moet worden
gehouden door de machine.
Het verschil in permeabiliteit voor water bij deze twee typen membranen wordt uitgedrukt in de
ultra ltratiecoë ciënt in ml/uur/mmHg. Een duidelijke grens is hierbij niet aangegeven, maar
wanneer deze coë ciënt de 20 ml/uur/mmHg overschrijdt, spreekt men doorgaans van een
high uxkunstnier.
• Het spreekt voor zich dat bij behandeltechnieken waarbij grote hoeveelheden vocht onttrokken
dienen te worden, zoals hemo ltratie (HF) of hemodia ltratie (HDF) een high uxkunstnier de
voorkeur geniet.
Beschrijf verschillende kunstniermembraansoorten.
Een gemiddelde hemodialysemembraan heeft een maximale doorlaatbaarheid van ongeveer
10.000 dalton molecuulgewicht. Gezien de structuur van de membraan zullen de moleculen deze
sneller kunnen passeren naarmate ze kleiner zijn. Tegenwoordig worden membranen toegepast
van onder andere:
• Celluloseacetaat
• Polysulfon-geregenereerde cellulose
• Cuproammonium.
Hoogdoorlaatbare kunstnieren (high uxkunstnieren) bestaan uit polyacrylonitril (PAN), met een
doorlaatbaarheid van ongeveer 30.000 dalton molecuulgewicht. Ook van polysulfon en
cellulosetriacetaat en diverse andere materialen – die hier niet allemaal genoemd worden – zijn
hoogdoorlaatbare kunstnieren gemaakt.
Vezels van het membraan zwellen op als ze nat worden en vormen een gekronkeld netwerk. De
poriën zijn geen eenvoudige gaten maar bochtige, onregelmatige kanalen, waardoor een molecuul
van een stof een afstand moet a eggen die verscheidene keren groter is dan de dikte van de
membraan. De doorlaatbaarheid kan verbeterd worden door de membraan dunner te maken, door
het aantal poriën te vergroten, of door poriën te maken met een eenvoudiger structuur.
Hoe ontstaat de druk in het bloedcompartiment van de kunstnier?
Arteriële druk: De arteriële drukmeting is een meting van de druk in het systeem tussen de
aanvoerende naald en de roller-pomp. Soms wordt vacuümbewaking toegepast. De druk in dit
deel van het extracorporele circuit is tijdens de dialysebehandeling altijd negatief. Een te lage
arteriële druk ontstaat wanneer de naald verstopt is of tegen de wand van het vat ligt en ook als
de bloedslang is afgekneld, de shunt onvoldoende aanvoer biedt of de bloedpompsnelheid te
hoog is.
Veneuze druk: de veneuze druk kan mechanisch of elektronisch gemeten worden. Elektronisch
meten geschiedt met een druktransducer die de bloeddruk omzet in een elektrisch signaal dat
wordt weergegeven op een meter. Op de meter kan men een onder- en bovenalarmgrens instellen
waartussen de druk mag variëren. Wordt de druk nu zo hoog of laag dat een alarmgrens wordt
overschreden, dan stopt de bloedpomp en wordt een alarm gegeven. De druk die gemeten wordt,
is een maat voor de weerstand die het bloed ondervindt bij het terugvloeien. Deze druk is
afhankelijk van de doorsnede van de naald en de grootte van het vat.
Hoe ontstaat de druk in het dialysaatcompartiment van de kunstnier?
Het dialysaatdeel zorgt voor de bereiding en de bewaking van het dialysaat. Het dialysaat wordt
bereid uit gezuiverd water en concentraat, die de machine in een juiste verhouding mengt. Er zijn
machines met een open en machines met een gesloten systeem.
flfi flfl ffi ffi fl fi fl fl fl fi ff fi fl
