Sociale ongelijkheid
College 1: Inleiding
Stratificatie = hoe deel je de maatschappij in, in verschillende groepen/laagjes?
Aantal hoofdvragen van de stratificatiesociologie:
- Hoe kunnen we de samenleving indelen in groepen van laag naar hoog? (Wat is sociale
ongelijkheid?)
- Hoe groot is sociale ongelijkheid?
- Wat zijn de consequenties van sociale ongelijkheid?
- Wat bepaald wie hoog en wie laag komt?
Er zijn 8 groepen van waardevolle goederen (systematische benadering):
Kremer, Went & Boven (2014)
Wat zijn waardevolle goederen?
- Inkomen, loon, vermogen
Sociale stratificatie = de ongelijke verdeling van waardevolle goederen in de samenleving
Componenten stratificatiesystemen =
- De manier waarop sommige goederen als waardevol/aantrekkelijk worden gedefinieerd
- De manier waarop deze goederen over functies (beroepen) in de maatschappij worden
verdeeld
- De manier waarop mensen over deze functies worden verdeeld
,Hoe wordt sociale ongelijkheid gemeten?
Drie tradities
1. Gefocust op inkomen (economie)
2. Gefocust op sociale klasse (sociologie)
3. Gefocust op sociaal-economische status (sociologie)
Hoe delen sociologen groepen in van laag naar hoog?
Klassen en sociaal-economische status = op basis van beroepen
Waarom?
- Historisch = Marx: arbeidsrelaties zijn bepalend voor de verhoudingen in de maatschappij
- Methodologisch = goed te meten, ook retrospectief. En zichtbaar in het sociale verkeer
Nadelen?
- Niet iedereen heeft een beroep
- Beroepen veranderen
- Beroep is niet automatisch gerangschikt
Hoe kom je van beroep naar status of klasse?
Wat is een sociale klassenschema?
= indeling van beroepen in een (klein) aantal groepen op basis van een aantal objectieve
kenmerken. Bijvoorbeeld:
- Eigenaar/zelfstandige versus loondienst
- Hand- versus hoofdarbeid
- Sector
- Moeilijkheid werk
- Leidinggevend versus ondergeschikt
Klassieke klassenschema’s: duidelijke dichotomie
- Kapitaalbezitter versus proletariaat
- White collar versus blue collar
Moderne klassenschema’s: meerdere groepen
- EGP klassenschema
- Ontwkkeld door Erikson, Goldthorpe & Portocarero
- Merdere indelingsprincipes/criteria
- Meest gebruikte schema
, Wat zijn de schaalkenmerken van sociale klasse?
- Discreet
- Meerdimensionaal
- Objectief
Idee: niet alleen rangordening, maar groepen met ‘’inhoudelijke’’ betekenis (leefstijl, consumptie,
etc.)
Voordelen van sociale klasse
- Herkenbare groepen
Nadelen van sociale klasse
- Geen volledige rangorde
- Intern heterogeen
- Veel verschillende indelingen mogelijk
Sociaaleconomische Status (SES)
Achterliggende idee = gericht op kennis en geld als de aantrekkelijke goederen die een beroep
met zich meebrengt
Methode = gemiddelde opleidingsniveau en inkomen van beoefenaren van een beroep wordt
gemeten
International Socio-Economic Index of Occupational Status (ISEI)
- Ontwikkeld door Ganzeboom, De Graaf en Treiman
- Internationaal vergelijkbaar
- Wordt in de meeste grote studies gebruikt
De schaalmerken van een sociaal-economische statusschaal
- Continu
- Eendimensionaal (gebaseerd op twee dimensies)
- Objectief
Voordelen van een sociaal-economische statusschaal
- Voorspelt goed voor veel te verklaren onderwerpen
Nadelen van een sociaal-economische statusschaal
- Interpretatie lastig:
- Eén score op basis van twee dimensies
- Geen inhoudelijke groepen
College 1: Inleiding
Stratificatie = hoe deel je de maatschappij in, in verschillende groepen/laagjes?
Aantal hoofdvragen van de stratificatiesociologie:
- Hoe kunnen we de samenleving indelen in groepen van laag naar hoog? (Wat is sociale
ongelijkheid?)
- Hoe groot is sociale ongelijkheid?
- Wat zijn de consequenties van sociale ongelijkheid?
- Wat bepaald wie hoog en wie laag komt?
Er zijn 8 groepen van waardevolle goederen (systematische benadering):
Kremer, Went & Boven (2014)
Wat zijn waardevolle goederen?
- Inkomen, loon, vermogen
Sociale stratificatie = de ongelijke verdeling van waardevolle goederen in de samenleving
Componenten stratificatiesystemen =
- De manier waarop sommige goederen als waardevol/aantrekkelijk worden gedefinieerd
- De manier waarop deze goederen over functies (beroepen) in de maatschappij worden
verdeeld
- De manier waarop mensen over deze functies worden verdeeld
,Hoe wordt sociale ongelijkheid gemeten?
Drie tradities
1. Gefocust op inkomen (economie)
2. Gefocust op sociale klasse (sociologie)
3. Gefocust op sociaal-economische status (sociologie)
Hoe delen sociologen groepen in van laag naar hoog?
Klassen en sociaal-economische status = op basis van beroepen
Waarom?
- Historisch = Marx: arbeidsrelaties zijn bepalend voor de verhoudingen in de maatschappij
- Methodologisch = goed te meten, ook retrospectief. En zichtbaar in het sociale verkeer
Nadelen?
- Niet iedereen heeft een beroep
- Beroepen veranderen
- Beroep is niet automatisch gerangschikt
Hoe kom je van beroep naar status of klasse?
Wat is een sociale klassenschema?
= indeling van beroepen in een (klein) aantal groepen op basis van een aantal objectieve
kenmerken. Bijvoorbeeld:
- Eigenaar/zelfstandige versus loondienst
- Hand- versus hoofdarbeid
- Sector
- Moeilijkheid werk
- Leidinggevend versus ondergeschikt
Klassieke klassenschema’s: duidelijke dichotomie
- Kapitaalbezitter versus proletariaat
- White collar versus blue collar
Moderne klassenschema’s: meerdere groepen
- EGP klassenschema
- Ontwkkeld door Erikson, Goldthorpe & Portocarero
- Merdere indelingsprincipes/criteria
- Meest gebruikte schema
, Wat zijn de schaalkenmerken van sociale klasse?
- Discreet
- Meerdimensionaal
- Objectief
Idee: niet alleen rangordening, maar groepen met ‘’inhoudelijke’’ betekenis (leefstijl, consumptie,
etc.)
Voordelen van sociale klasse
- Herkenbare groepen
Nadelen van sociale klasse
- Geen volledige rangorde
- Intern heterogeen
- Veel verschillende indelingen mogelijk
Sociaaleconomische Status (SES)
Achterliggende idee = gericht op kennis en geld als de aantrekkelijke goederen die een beroep
met zich meebrengt
Methode = gemiddelde opleidingsniveau en inkomen van beoefenaren van een beroep wordt
gemeten
International Socio-Economic Index of Occupational Status (ISEI)
- Ontwikkeld door Ganzeboom, De Graaf en Treiman
- Internationaal vergelijkbaar
- Wordt in de meeste grote studies gebruikt
De schaalmerken van een sociaal-economische statusschaal
- Continu
- Eendimensionaal (gebaseerd op twee dimensies)
- Objectief
Voordelen van een sociaal-economische statusschaal
- Voorspelt goed voor veel te verklaren onderwerpen
Nadelen van een sociaal-economische statusschaal
- Interpretatie lastig:
- Eén score op basis van twee dimensies
- Geen inhoudelijke groepen
