Woordenschatontwikkeling
06-03-2022
Het belang van woordenschat
Dagelijks krijgt men veel met taal te maken. Iets lezen, communiceren of schrijven: het is
voor mensen een gewoonte. Om effectief te kunnen communiceren, is woordenschat nodig.
Ook voor het kunnen begrijpen en reproduceren van informatie in een tekst, begrijpend
lezen, is een ontwikkelde woordenschat nodig (Van der Sluis, 2018).
De receptieve woordenschat is het geheel van woorden dat een persoon kent en waarvan
de betekenis begrepen wordt. Hiernaast bestaat ook een actieve woordenschat. Dit is het
geheel van woorden dat iemand in een context kan gebruiken.
Zonder een ontwikkelde woordenschat is het dus lastig om in een samenleving te
functioneren (Expertisecentrum Nederlands, 2013).
Woordenschatontwikkeling
In het basisonderwijs krijgen kinderen voor het eerst te maken met begrijpend lezen. Het
blijkt dat vaardigheden binnen begrijpend lezen en woordenschatontwikkeling in verband
met elkaar staan. Dit zit namelijk zo: door te lezen leer je nieuwe woorden en een tekst kun
je pas goed begrijpen, als je de betekenis van genoemde woorden weet. De vaardigheden
vullen elkaar dus aan en hebben elkaar nodig (De Jong, 2001).
De woordenschatontwikkeling van een kind wordt voor een groot deel bepaald door de
thuisomgeving. In een taalrijke omgeving, waar bijvoorbeeld veel (voor)gelezen en
gesproken wordt, zal een kind meer nieuwe woorden leren dan in een minder taalrijke
omgeving( Expertisecentrum Nederlands, 2013). Om de woordenschat verder te ontwikkelen
en een goede basis te leggen voor de toekomst van het kind, wordt hier op basisscholen
veel aandacht aan besteed op allerlei manieren. Verschillende leerstrategieën en
onderwijsmethoden ondersteunen kinderen bij het leren en begrijpen van nieuwe woorden.
Hierbij is het op lange termijn onthouden van de woorden ook belangrijk.
Er bestaan veel verschillende leermethoden met verschillende aanpakken.
De onderzoeksvraag bij dit belangrijke aspect bij woordenschatontwikkeling luidt:
Welke methode is het meest effectief bij het ontwikkelen van woordenschat? Om deze vraag
te kunnen beantwoorden, zullen verschillende onderwijsmethoden worden behandeld en
met elkaar afgewogen worden.
Onderwijsmethoden
Incidenteel of intentioneel leren
Het oppikken van woorden of informatie na loop van tijd heet incidenteel leren. Zonder dat
het een bewuste keuze was, leer je woorden, doordat ze bijvoorbeeld voorbij komen in een
tekst of televisieprogramma. De receptieve woordenschat bevat een groot aantal
basiswoorden van de Nederlandse taal. Deze woorden zijn voor een groot deel incidenteel
06-03-2022
Het belang van woordenschat
Dagelijks krijgt men veel met taal te maken. Iets lezen, communiceren of schrijven: het is
voor mensen een gewoonte. Om effectief te kunnen communiceren, is woordenschat nodig.
Ook voor het kunnen begrijpen en reproduceren van informatie in een tekst, begrijpend
lezen, is een ontwikkelde woordenschat nodig (Van der Sluis, 2018).
De receptieve woordenschat is het geheel van woorden dat een persoon kent en waarvan
de betekenis begrepen wordt. Hiernaast bestaat ook een actieve woordenschat. Dit is het
geheel van woorden dat iemand in een context kan gebruiken.
Zonder een ontwikkelde woordenschat is het dus lastig om in een samenleving te
functioneren (Expertisecentrum Nederlands, 2013).
Woordenschatontwikkeling
In het basisonderwijs krijgen kinderen voor het eerst te maken met begrijpend lezen. Het
blijkt dat vaardigheden binnen begrijpend lezen en woordenschatontwikkeling in verband
met elkaar staan. Dit zit namelijk zo: door te lezen leer je nieuwe woorden en een tekst kun
je pas goed begrijpen, als je de betekenis van genoemde woorden weet. De vaardigheden
vullen elkaar dus aan en hebben elkaar nodig (De Jong, 2001).
De woordenschatontwikkeling van een kind wordt voor een groot deel bepaald door de
thuisomgeving. In een taalrijke omgeving, waar bijvoorbeeld veel (voor)gelezen en
gesproken wordt, zal een kind meer nieuwe woorden leren dan in een minder taalrijke
omgeving( Expertisecentrum Nederlands, 2013). Om de woordenschat verder te ontwikkelen
en een goede basis te leggen voor de toekomst van het kind, wordt hier op basisscholen
veel aandacht aan besteed op allerlei manieren. Verschillende leerstrategieën en
onderwijsmethoden ondersteunen kinderen bij het leren en begrijpen van nieuwe woorden.
Hierbij is het op lange termijn onthouden van de woorden ook belangrijk.
Er bestaan veel verschillende leermethoden met verschillende aanpakken.
De onderzoeksvraag bij dit belangrijke aspect bij woordenschatontwikkeling luidt:
Welke methode is het meest effectief bij het ontwikkelen van woordenschat? Om deze vraag
te kunnen beantwoorden, zullen verschillende onderwijsmethoden worden behandeld en
met elkaar afgewogen worden.
Onderwijsmethoden
Incidenteel of intentioneel leren
Het oppikken van woorden of informatie na loop van tijd heet incidenteel leren. Zonder dat
het een bewuste keuze was, leer je woorden, doordat ze bijvoorbeeld voorbij komen in een
tekst of televisieprogramma. De receptieve woordenschat bevat een groot aantal
basiswoorden van de Nederlandse taal. Deze woorden zijn voor een groot deel incidenteel
