Hoorcollege theorie mondgewoonten & structuren en functies
40 % in de praktijk is voor behandelingen van kinderen met spraakstoornissen
24 % van de mensen in de praktijk is voor behandelingen van kinderen met taalstoornissen
36% zijn mensen die last hebben van overige ‘’beperkingen’’, zoals bijvoorbeeld afasie
Wat doe je met je mond? → Mondgewoonten:
- Eten en drinken
- Spreken
- Faciale expressie
- Ademen
Structuren en functies van het mondgebied:
Structuren → alles wat zich in de mond bevindt
Functies → wat doe je met de structuren die zich in je mond bevinden
Verband met AFP
Een open beet houdt in dat de tanden niet recht op elkaar kunnen, en niet goed kunnen
doorgroeien, dit komt vaak door het zuigen op de duim.
Structuren articulatieorganen:
- Lippen (labia)
- Tong (lingua)
- Kaken (maxilla/ mandibula)
- Gebit (dentura)
- Gehemelte (palatum/ velum) bestaat uit een hard (palatum) en zacht gehemelte (velum)
- Huig (uvula)
- Neus (nasus)
Functies articulatieorganen:
- Zuigen → eten en drinken
- Slikken → eten en drinken
- Kauwen → eten en drinken
- Spreken
Primaire mondfuncties → zijn nodig om te overleven
Secundaire mondfuncties → niet belangrijk, je kunt overleven zonder deze functies
Verschil met baby’s en volwassenen:
- Als baby →
Heb je je tong naar voren liggen zodat je makkelijk een zuigende beweging kan maken bij bvb
het melk zuigen bij de moeder.
Het strottenklepje ligt hoger, naar mate e ouder wordt zakt hij.
- Als volwassene→
Heb je je tong naar achteren liggen
Het strottenklepje ligt lager
Strottenklepje → zorgt ervoor dat ons eten door de slokdarm gaat en niet richting de longen, zo kun
je een longontsteking voorkomen en kan er geen speeksel of voedsel in de longen komen.
Ontwikkeling mondfuncties:
- fylogenetisch:
verandering mond functies gedurende de evolutie
1
, - Ont genetisch:
ontwikkeling van de mondfuncties van de mens
• beginnen in de baarmoeder (duimzuigen, slikken, drinken)
• in de baby en peutertijd (verdere ontwikkeling van de geleerde mondfuncties in de
baarmoeder)
• naar volwassenheid (het juist gebruiken van de geleerde mondfuncties)
aangezichtsspieren:
- Musculus orbicularis oris → lip spier (mond sluiten, openen enz., loopt om je mond heen)
- Musculus mentalis → kinspier (je onderlip naar voren tillen, optrekken enz.) wanneer iemand
verkeerd slipt kun je bij je kin een bobbeltje zien.
- Musculus buccinator → de wangspier (duwen je wangen tegen je tanden)
- Musculus massester → de kaakspier (hiermee kun je je kaken heffen)
Uitleg van spieren in het boek → afwijkende mondgewoonten
http://www.artnatomia.net/index.html --> oefenen van de spieren
Afwijkend mondgedrag er zijn verschillende vormen namelijk:
1. afwijkend slikgedrag
2. afwijkend kauwen
3. duim- en vingerzuigen en overige zuiggewoonten
4. Habitueel mond ademen
5. Afwijkende tongplaatsing in rust
6. Foutieve lipgewoonten
7. Nagelbijten
Slikken:
- Bij een normale slik is er sprake van een krachtensysteem in de orale fase waarbij:
1. De tongpunt tegen de alveolairrand van de bovenkaak ligt
2. De mm. Masseter aangespannen zijn
3. De m. mentalis inactief blijft
4. De m. orbicularis oris aangespannen is waardoor de lippen aangezogen worden tegen de
boventandboog
- Bij een abnormale slik zien we, dat het klachten systeem afwijkend is:
1. De tongpunt ligt tegen of tussen de gebitselementen of tegen de lippen
2. De mm. Masseter spannen niet, onvoldoende of te sterk aan
3. De m. mentalis is aangespannen
4. Er is sprake van een hypo- of hyperfunctie van de m. orbicularis oris, waardoor de
bovenlip functieloos is of te sterk gespannen is.
Kauwen:
Afwijkend kauwgedrag:
1. De lippen sluiten zich onvoldoende of helemaal niet
2. Speekselvorming is verstoord, hierdoor kan voedsel achteraan in de mond terecht komen en
in zijn geheel worden doorgeslikt
3. Bij malocclusie worden de gebitselementen onvoldoende gebruikt, of aan een kant van de
mond gekauwd, zo ontstaat er over- of onderontwikkeling van de kaken. En een verstoring in
het evenwicht van de spieren ontstaan
Duim en vingerzuigen en andere zuiggewoonten:
Deze gewoonten zorgen er voor dat er verschillende problemen in de mond kunnen ontstaan.
2
, Habitueel mond ademen:
Dit is de gewoonte om in rust een gedeelte van de ademlucht door de mond in te ademen, terwijl de
neus voldoende toegankelijk is.
Gevolgen van mond ademen:
1. mond ademen vertraagt de toevoer van het bloed naar het hart
2. Het veroorzaakt een slappe lichaamshouding die vermoeidheid tot gevolg heeft
3. Het reukorgaan vermindert
4. Het gehoor gaat achteruit
5. Er kan heesheid ontstaan door droogte in de mond, wat schrapen als gevolg heeft
6. Kaak en tandenstand kunnen verkeerd gaan, en er kan een hoog smal gehemelte ontstaan
Afwijkende tongplaatsing in rust:
Hierbij ligt de tong als volgt:
1. Tegen of tussen de incisieve
2. Tegen het slijmvlies van de onderlip
3. Op de mondbodem
4. Tussen de molaren, unilateraal of bilateraal
Foutieve lipgewoonten
Hieronder vallen:
1. Liplikken
2. Lip zuigen
Nagelbijten:
Door veel nagel te bijten kan vooruitschuiven van de onderkaak en/of een hypertonie van de kaken
voorkomen.
structuuronderzoek
Oraal perifeer onderzoek
Kijk naar:
- Bouw en vorm van het mondgebied
Let op:
- Normale variatie
- Aanvullend medisch onderzoek
Checklist:
- Neus
- Lippen
- Tong
- Kaken en gebit
- Alveolairrand
- Palatum, velum
Wanneer is er nou medisch onderzoek nodig, en wanneer moet je iemand doorsturen naar een arts?
De logopedist is niet gerechtigd uitspraken te doen over afwijkende structuur (stelt hierin geen
diagnose)
Functieonderzoek slik
- Onbewuste slikmomenten
- Drinken
- Eten
3
40 % in de praktijk is voor behandelingen van kinderen met spraakstoornissen
24 % van de mensen in de praktijk is voor behandelingen van kinderen met taalstoornissen
36% zijn mensen die last hebben van overige ‘’beperkingen’’, zoals bijvoorbeeld afasie
Wat doe je met je mond? → Mondgewoonten:
- Eten en drinken
- Spreken
- Faciale expressie
- Ademen
Structuren en functies van het mondgebied:
Structuren → alles wat zich in de mond bevindt
Functies → wat doe je met de structuren die zich in je mond bevinden
Verband met AFP
Een open beet houdt in dat de tanden niet recht op elkaar kunnen, en niet goed kunnen
doorgroeien, dit komt vaak door het zuigen op de duim.
Structuren articulatieorganen:
- Lippen (labia)
- Tong (lingua)
- Kaken (maxilla/ mandibula)
- Gebit (dentura)
- Gehemelte (palatum/ velum) bestaat uit een hard (palatum) en zacht gehemelte (velum)
- Huig (uvula)
- Neus (nasus)
Functies articulatieorganen:
- Zuigen → eten en drinken
- Slikken → eten en drinken
- Kauwen → eten en drinken
- Spreken
Primaire mondfuncties → zijn nodig om te overleven
Secundaire mondfuncties → niet belangrijk, je kunt overleven zonder deze functies
Verschil met baby’s en volwassenen:
- Als baby →
Heb je je tong naar voren liggen zodat je makkelijk een zuigende beweging kan maken bij bvb
het melk zuigen bij de moeder.
Het strottenklepje ligt hoger, naar mate e ouder wordt zakt hij.
- Als volwassene→
Heb je je tong naar achteren liggen
Het strottenklepje ligt lager
Strottenklepje → zorgt ervoor dat ons eten door de slokdarm gaat en niet richting de longen, zo kun
je een longontsteking voorkomen en kan er geen speeksel of voedsel in de longen komen.
Ontwikkeling mondfuncties:
- fylogenetisch:
verandering mond functies gedurende de evolutie
1
, - Ont genetisch:
ontwikkeling van de mondfuncties van de mens
• beginnen in de baarmoeder (duimzuigen, slikken, drinken)
• in de baby en peutertijd (verdere ontwikkeling van de geleerde mondfuncties in de
baarmoeder)
• naar volwassenheid (het juist gebruiken van de geleerde mondfuncties)
aangezichtsspieren:
- Musculus orbicularis oris → lip spier (mond sluiten, openen enz., loopt om je mond heen)
- Musculus mentalis → kinspier (je onderlip naar voren tillen, optrekken enz.) wanneer iemand
verkeerd slipt kun je bij je kin een bobbeltje zien.
- Musculus buccinator → de wangspier (duwen je wangen tegen je tanden)
- Musculus massester → de kaakspier (hiermee kun je je kaken heffen)
Uitleg van spieren in het boek → afwijkende mondgewoonten
http://www.artnatomia.net/index.html --> oefenen van de spieren
Afwijkend mondgedrag er zijn verschillende vormen namelijk:
1. afwijkend slikgedrag
2. afwijkend kauwen
3. duim- en vingerzuigen en overige zuiggewoonten
4. Habitueel mond ademen
5. Afwijkende tongplaatsing in rust
6. Foutieve lipgewoonten
7. Nagelbijten
Slikken:
- Bij een normale slik is er sprake van een krachtensysteem in de orale fase waarbij:
1. De tongpunt tegen de alveolairrand van de bovenkaak ligt
2. De mm. Masseter aangespannen zijn
3. De m. mentalis inactief blijft
4. De m. orbicularis oris aangespannen is waardoor de lippen aangezogen worden tegen de
boventandboog
- Bij een abnormale slik zien we, dat het klachten systeem afwijkend is:
1. De tongpunt ligt tegen of tussen de gebitselementen of tegen de lippen
2. De mm. Masseter spannen niet, onvoldoende of te sterk aan
3. De m. mentalis is aangespannen
4. Er is sprake van een hypo- of hyperfunctie van de m. orbicularis oris, waardoor de
bovenlip functieloos is of te sterk gespannen is.
Kauwen:
Afwijkend kauwgedrag:
1. De lippen sluiten zich onvoldoende of helemaal niet
2. Speekselvorming is verstoord, hierdoor kan voedsel achteraan in de mond terecht komen en
in zijn geheel worden doorgeslikt
3. Bij malocclusie worden de gebitselementen onvoldoende gebruikt, of aan een kant van de
mond gekauwd, zo ontstaat er over- of onderontwikkeling van de kaken. En een verstoring in
het evenwicht van de spieren ontstaan
Duim en vingerzuigen en andere zuiggewoonten:
Deze gewoonten zorgen er voor dat er verschillende problemen in de mond kunnen ontstaan.
2
, Habitueel mond ademen:
Dit is de gewoonte om in rust een gedeelte van de ademlucht door de mond in te ademen, terwijl de
neus voldoende toegankelijk is.
Gevolgen van mond ademen:
1. mond ademen vertraagt de toevoer van het bloed naar het hart
2. Het veroorzaakt een slappe lichaamshouding die vermoeidheid tot gevolg heeft
3. Het reukorgaan vermindert
4. Het gehoor gaat achteruit
5. Er kan heesheid ontstaan door droogte in de mond, wat schrapen als gevolg heeft
6. Kaak en tandenstand kunnen verkeerd gaan, en er kan een hoog smal gehemelte ontstaan
Afwijkende tongplaatsing in rust:
Hierbij ligt de tong als volgt:
1. Tegen of tussen de incisieve
2. Tegen het slijmvlies van de onderlip
3. Op de mondbodem
4. Tussen de molaren, unilateraal of bilateraal
Foutieve lipgewoonten
Hieronder vallen:
1. Liplikken
2. Lip zuigen
Nagelbijten:
Door veel nagel te bijten kan vooruitschuiven van de onderkaak en/of een hypertonie van de kaken
voorkomen.
structuuronderzoek
Oraal perifeer onderzoek
Kijk naar:
- Bouw en vorm van het mondgebied
Let op:
- Normale variatie
- Aanvullend medisch onderzoek
Checklist:
- Neus
- Lippen
- Tong
- Kaken en gebit
- Alveolairrand
- Palatum, velum
Wanneer is er nou medisch onderzoek nodig, en wanneer moet je iemand doorsturen naar een arts?
De logopedist is niet gerechtigd uitspraken te doen over afwijkende structuur (stelt hierin geen
diagnose)
Functieonderzoek slik
- Onbewuste slikmomenten
- Drinken
- Eten
3
