Strafrechtelijke Aansprakelijkheid (SRA)
Uitwerkingen alle werkcolleges 2018/2019
Tilburg University
Inhoud
Week 1 Legaliteitsbeginsel & toepassing overgangsrecht en rechtsmacht............................................1
Week 2 Causaliteit & Wederrechtelijkheid.............................................................................................8
Week 3 Opzet.......................................................................................................................................17
Week 4 Schuld......................................................................................................................................29
Week 5 Strafuitsluitngsgronden..........................................................................................................37
Week 6 Poging en voorbereiding..........................................................................................................46
Week 7 Fysiek daderschap & Functoneel daderschap & Daderschap van de rechtspersoon en de
aansprakelijkheid van feitelijk leidinggevers/opdrachtgevers..............................................................58
Week 8 Deelneming (met name het medeplegen)...............................................................................68
Week 9 Samenloop & ne bis in idem-beginsel......................................................................................77
Week 1 Legaliteitsbeginsel & toepassing
overgangsrecht en rechtsmacht
Jurisprudentie:
1. Het legaliteitsbeginsel in Straatsburgs perspectieef EHRM 22 nov. 1995f NJ 1997f 1
,2. Incestf HR 11 oktober 1988f NJ 1989f 455
3. Linquendaf HR 17 maart 1987f NJ 1987f 887
4. Lex Mitiorf HR 12 juli 2011f ECLI:NL:HR:2011:P68878 en ECLI:NL:6HR:2011:P68878
Leerdoelen:
- de volgende materieelrechtelijke onderwerpen grondig beschrijven en uitleggen:
(1) het legaliteitsbeginself
(2) het verbod van terugwerkende kracht en de uitzonderlingen daarop van art. 1 lid 2 Sr en
(3) de nationale jurisdictie;
- relevante rechtsbronnen toepassen op die onderwerpen;
- theoretische vraagstukken oplossen die betrekking hebben op de hiervoor vermelde
onderwerpen;
- de verworven kennis toepassen op materieelrechtelijke casusposities;
- materieelrechtelijke juridische problemen die betrekking hebben op de hiervoor vermelde
materieelrechtelijke onderwerpen analyseren;
- de betrefende beschrijvingenf toepassingen en analyses in de vorm van een helder en
gestructureerd betoog weergeven.
Presentate (sheets die niet op blackboard komen):
art. 161quater Sr: DO bestanddelen: * Hij * Opzetelijk
* Mensen/dieren/planten/goederen/bodem/water/lucht
-sub 1: indien daarvan gevaar voor de openbare gezondheid of levensgevaar voor een ander te
duchten is OF sub 2: levensgevaar en iemand die erdoor sterf
Verandering in DO: Als besmetng gebeurt op ruimtewezens wordt het uitgebreid, wordt de defnite
enger, want kleinere groep
Verandering sanctonering: van 15 jaar naar 20 jaar
Is er wetgeving? Materiële uitleg
Eerst vaststellen of sprake is van verandering van wetgeving:
- Wijziging huishoudelijke reglement tennisclub: nee
- Het moet voor alle burgers gelden. Naar alle rechtsgebieden kijken
Niet alleen wetgeving die strafepalingen & strafedreigingen betref, dus de strafwet (formele leer)
- Maar ook wetgeving uit andere rechtsgebieden, zoals bijvoorbeeld wijzigingen in het civiele recht
die voor de aansprakelijkheid in het strafrecht van belang kunnen zijn is wetgeving (materiële leer)
Is er verandering? (beperkte uitleg)
- Vereist is een gewijzigd inzicht van de wetgever omtrent de strafwaardigheid van de
onderwerpelijke gedraging
Indien antwoord ja is, dan vaststellen of toepassing van de nieuwe wet gunstger is voor de
verdachte
- Niet strafaarheid is gunstger dan strafaarheid
- Ruimere delictsomschrijving is ongunstger dan een engere (want er zijn meer bestanddelen waar
aan voldaan moet worden)
Indien antwoord wederom ja isf dan wordt de nieuwe wet toegepastf dus terugwerkende kracht
Situatie 2: verandering in sanctionering
,Is toepassing nieuwe wet gunstger voor de verdachte?
[HR Lex Mitorr: Niet meer toetsen aan de maatstaf van gewijzigd inzicht omtrent de
strafwaardigheid van het gedrag maar meteen kijken of toepassing van de nieuwe wet gunstger is
voor de verdachte.
Art. 348-350SV (beslissingsschema)
1. Kan het ten laste gelegde bewezen worden? (bewijs tenlastegelegde delictsbestanddelen en
feiten)
2. Is het bewezenverklaarde strafaar? (kwalifcate, hier speelt 1 lid 2 mee als de wet aangepast is)
3. Is het gekwalifceerde en bewezenverklaarde aan de schuld van de verdachte te wijten?
(strafuitsluitngsgronden)
4. Welke sancte moet worden opgelegd?
I.c. TLL opzetelijk een dier aan ioniserende stralen blootstellen met gevaar voor de gezondheid.
Ook is er nu een buitenaards wezen aan blootgesteld. Op zitng zegt raadsman dat de wet veranderd
is (enger, ruimer geworden).
Materiële vraag 1: In TLL staat alleen dier en geen buitenaards wezen. Wat zal advocaat doen van de
verdachte? OVAR bepleiten
HR in 1922: als je aan bestanddelen van verouderde wet voldoet, de nieuwe bestanddelen inlezen in
het dossier.
Materiële vraag 2: Is het bewezenverklaarde strafaar? VD is in nieuwe en oude wet strafaar maar
je gebruikt de oude wet (ten tjde van het strafaar feit)
Kwalifcateperikelen:
- Indien het gepleegde feit niet tot strafaarheid onder de nieuwe wet leidt: dan OVAR wegens niet
kwalifceerbaarheid (gunstger voor verdachte)
- Indien ook de nieuwe wet is overtreden, dan moet worden gekwalifceerd naar de oude wet
(nieuwe wet is niet gunstger voor de verdachte)
- Resultaat is dus ofwel kwalifceren wegens overtreding van de oude wet, ofwel OVAR
(overgangsrecht speelt niet mee)
- Kwalifcate onder de nieuwe wet is dan dus per defnite uitgesloten
- Indien er gekwalifceerd is naar de oude wetgeving, zal nogmaals een keuze moeten worden
gemaakt tussen de oude en nieuwe wetgeving. Ook t.a.v. de sancte moet immers de voor de
verdachte gunstgste wet worden gekozen
- V.w.b. de sanctonering geldt, indien de nieuwe gunstger is, dan wordt die toegepast (dus twk),
indien de oude gunstger is, dan wordt die toegepast (dan geen terugwerkende kracht).
Vb. 287 Sr Doodslag: Hij die opzetelijk een ander van het leven beroof, wordt, als schuldig aan
doodslag, gestraf met gevangenisstraf van ten hoogste vijfien jaren of geldboete van de vijfde
categorie.
Iemand heef met vuisten iemand geslagen totdat slachtofer dood is. Drakenscenario bij verandering
van wetgeving: OVAR.
Gedachte achter gunstge bepaling: Iemand zo mild mogelijk bestrafen (beschaving).
Rechtsmacht: jurisdicte
‘’Een staat drukt met het vestgen van rechtsmacht zijn band met een gepleegd SF uit of met de
daarbij betrokken personen’’
(MvT bij wetsvoorstel 33572, vergaderjaar 2012-2013, dat leidde tot de aanpassing van de
, rechtsmacht regeling in juli 2014)
Territoriale rechtsmacht
2 Sr: territorialiteitsbeginsel
3 Sr: Vlagbeginsel
-De plaats van het begane delict Nederland is: Op Nederlands grondgebied twee Nederlandse boeren
die elkaar de hersenen inslaan.
-Duitser die paard aan een touw de Nederlandse grens overtrekt naar Duitsland want het instrument
had zijn werking in Nederland (vergroot de rechtsmacht enorm).
-Singapore Polen: boefes beramen plannen die uitwerking in Nederland hebben
-Op verschillende plekken uitvoeringshandelingen zoals België en Duitsland maar ook in Nederland,
dan heef NL rechtsmacht (maar ook Duitsland en België).
Extraterritoriale rechtsmacht
Natonaliteit/status VD (o.a. 7 en 8 Sr): Tilburger die in Ruid-Afrika iemand in elkaar rost
Natonaliteit/status SO (o.a. 5 Sr)
Aard delict (o.a. 4, 6 Sr): - Beschermingsbeginsel, 4 Sr
- Passief natonaliteits beginsel, 5 Sr
- Actef natonaliteitsbeginsel, 7 Sr ( 5 lid 1 sub 2 Sr)
- Universaliteitsbeginsel zoals terrorisme/genocide (niemand wil het)
Losse vraag 1
Volgens De Hullu richt de harde kern van het legaliteitsbeginsel zich wat het verbod van
terugwerkende kracht betref op de straaepalingen en de sanctienormen (Materieel Straerechtf p.
92f zevende druk).
- Leg uit waarom de rechtspraak die wordt aangeduid als de beperkt materiële leer niet van
toepassing is bij wijzigingen in de sanctienormen.
Beperkte materiële leer gaat over een gewijzigd inzicht van de wetgever omtrent de strafwaardigheid
van de onderwerpelijke gedraging. Het is in het bijzonder gericht op de strafwaardigheid van reeds
voor de wijziging begane feiten. Het heef dus alleen betrekking op de specifeke situate.
Losse vraag 2
- Straaare eeiten kunnen worden begaan door natuurlijke personen en rechtspersonenf aldus art.
51 Sr (dat later in deze cursus aan bod komt). Hoe moet volgens De Hullu de eis van dubbele
straaaarheid uit art. 7 lid 1 Sr worden beoordeeld indien het te vergelijken land de rechtspersoon
niet als rechtssubject in straerechtelijke zin erkent?
De Hoge Raad ziet geen probleem, het gaat om ‘’de aan verdachte verweten gedraging’’ die strafvaar
moet zijn in beide landen, er is geen eis dat de gedraging op dezelfde wijze strafaar moet zijn
gesteld als in het Nederlandse recht.
Losse vraag 3
- Geee gemotiveerd aan oe artikel 157 Sr een omissiedelict oe een commissiedelict isf een
gevaarzettingsdelict oe een krenkingsdelict en oe het delict materieel oe eormeel is geeormuleerd.
Uitwerkingen alle werkcolleges 2018/2019
Tilburg University
Inhoud
Week 1 Legaliteitsbeginsel & toepassing overgangsrecht en rechtsmacht............................................1
Week 2 Causaliteit & Wederrechtelijkheid.............................................................................................8
Week 3 Opzet.......................................................................................................................................17
Week 4 Schuld......................................................................................................................................29
Week 5 Strafuitsluitngsgronden..........................................................................................................37
Week 6 Poging en voorbereiding..........................................................................................................46
Week 7 Fysiek daderschap & Functoneel daderschap & Daderschap van de rechtspersoon en de
aansprakelijkheid van feitelijk leidinggevers/opdrachtgevers..............................................................58
Week 8 Deelneming (met name het medeplegen)...............................................................................68
Week 9 Samenloop & ne bis in idem-beginsel......................................................................................77
Week 1 Legaliteitsbeginsel & toepassing
overgangsrecht en rechtsmacht
Jurisprudentie:
1. Het legaliteitsbeginsel in Straatsburgs perspectieef EHRM 22 nov. 1995f NJ 1997f 1
,2. Incestf HR 11 oktober 1988f NJ 1989f 455
3. Linquendaf HR 17 maart 1987f NJ 1987f 887
4. Lex Mitiorf HR 12 juli 2011f ECLI:NL:HR:2011:P68878 en ECLI:NL:6HR:2011:P68878
Leerdoelen:
- de volgende materieelrechtelijke onderwerpen grondig beschrijven en uitleggen:
(1) het legaliteitsbeginself
(2) het verbod van terugwerkende kracht en de uitzonderlingen daarop van art. 1 lid 2 Sr en
(3) de nationale jurisdictie;
- relevante rechtsbronnen toepassen op die onderwerpen;
- theoretische vraagstukken oplossen die betrekking hebben op de hiervoor vermelde
onderwerpen;
- de verworven kennis toepassen op materieelrechtelijke casusposities;
- materieelrechtelijke juridische problemen die betrekking hebben op de hiervoor vermelde
materieelrechtelijke onderwerpen analyseren;
- de betrefende beschrijvingenf toepassingen en analyses in de vorm van een helder en
gestructureerd betoog weergeven.
Presentate (sheets die niet op blackboard komen):
art. 161quater Sr: DO bestanddelen: * Hij * Opzetelijk
* Mensen/dieren/planten/goederen/bodem/water/lucht
-sub 1: indien daarvan gevaar voor de openbare gezondheid of levensgevaar voor een ander te
duchten is OF sub 2: levensgevaar en iemand die erdoor sterf
Verandering in DO: Als besmetng gebeurt op ruimtewezens wordt het uitgebreid, wordt de defnite
enger, want kleinere groep
Verandering sanctonering: van 15 jaar naar 20 jaar
Is er wetgeving? Materiële uitleg
Eerst vaststellen of sprake is van verandering van wetgeving:
- Wijziging huishoudelijke reglement tennisclub: nee
- Het moet voor alle burgers gelden. Naar alle rechtsgebieden kijken
Niet alleen wetgeving die strafepalingen & strafedreigingen betref, dus de strafwet (formele leer)
- Maar ook wetgeving uit andere rechtsgebieden, zoals bijvoorbeeld wijzigingen in het civiele recht
die voor de aansprakelijkheid in het strafrecht van belang kunnen zijn is wetgeving (materiële leer)
Is er verandering? (beperkte uitleg)
- Vereist is een gewijzigd inzicht van de wetgever omtrent de strafwaardigheid van de
onderwerpelijke gedraging
Indien antwoord ja is, dan vaststellen of toepassing van de nieuwe wet gunstger is voor de
verdachte
- Niet strafaarheid is gunstger dan strafaarheid
- Ruimere delictsomschrijving is ongunstger dan een engere (want er zijn meer bestanddelen waar
aan voldaan moet worden)
Indien antwoord wederom ja isf dan wordt de nieuwe wet toegepastf dus terugwerkende kracht
Situatie 2: verandering in sanctionering
,Is toepassing nieuwe wet gunstger voor de verdachte?
[HR Lex Mitorr: Niet meer toetsen aan de maatstaf van gewijzigd inzicht omtrent de
strafwaardigheid van het gedrag maar meteen kijken of toepassing van de nieuwe wet gunstger is
voor de verdachte.
Art. 348-350SV (beslissingsschema)
1. Kan het ten laste gelegde bewezen worden? (bewijs tenlastegelegde delictsbestanddelen en
feiten)
2. Is het bewezenverklaarde strafaar? (kwalifcate, hier speelt 1 lid 2 mee als de wet aangepast is)
3. Is het gekwalifceerde en bewezenverklaarde aan de schuld van de verdachte te wijten?
(strafuitsluitngsgronden)
4. Welke sancte moet worden opgelegd?
I.c. TLL opzetelijk een dier aan ioniserende stralen blootstellen met gevaar voor de gezondheid.
Ook is er nu een buitenaards wezen aan blootgesteld. Op zitng zegt raadsman dat de wet veranderd
is (enger, ruimer geworden).
Materiële vraag 1: In TLL staat alleen dier en geen buitenaards wezen. Wat zal advocaat doen van de
verdachte? OVAR bepleiten
HR in 1922: als je aan bestanddelen van verouderde wet voldoet, de nieuwe bestanddelen inlezen in
het dossier.
Materiële vraag 2: Is het bewezenverklaarde strafaar? VD is in nieuwe en oude wet strafaar maar
je gebruikt de oude wet (ten tjde van het strafaar feit)
Kwalifcateperikelen:
- Indien het gepleegde feit niet tot strafaarheid onder de nieuwe wet leidt: dan OVAR wegens niet
kwalifceerbaarheid (gunstger voor verdachte)
- Indien ook de nieuwe wet is overtreden, dan moet worden gekwalifceerd naar de oude wet
(nieuwe wet is niet gunstger voor de verdachte)
- Resultaat is dus ofwel kwalifceren wegens overtreding van de oude wet, ofwel OVAR
(overgangsrecht speelt niet mee)
- Kwalifcate onder de nieuwe wet is dan dus per defnite uitgesloten
- Indien er gekwalifceerd is naar de oude wetgeving, zal nogmaals een keuze moeten worden
gemaakt tussen de oude en nieuwe wetgeving. Ook t.a.v. de sancte moet immers de voor de
verdachte gunstgste wet worden gekozen
- V.w.b. de sanctonering geldt, indien de nieuwe gunstger is, dan wordt die toegepast (dus twk),
indien de oude gunstger is, dan wordt die toegepast (dan geen terugwerkende kracht).
Vb. 287 Sr Doodslag: Hij die opzetelijk een ander van het leven beroof, wordt, als schuldig aan
doodslag, gestraf met gevangenisstraf van ten hoogste vijfien jaren of geldboete van de vijfde
categorie.
Iemand heef met vuisten iemand geslagen totdat slachtofer dood is. Drakenscenario bij verandering
van wetgeving: OVAR.
Gedachte achter gunstge bepaling: Iemand zo mild mogelijk bestrafen (beschaving).
Rechtsmacht: jurisdicte
‘’Een staat drukt met het vestgen van rechtsmacht zijn band met een gepleegd SF uit of met de
daarbij betrokken personen’’
(MvT bij wetsvoorstel 33572, vergaderjaar 2012-2013, dat leidde tot de aanpassing van de
, rechtsmacht regeling in juli 2014)
Territoriale rechtsmacht
2 Sr: territorialiteitsbeginsel
3 Sr: Vlagbeginsel
-De plaats van het begane delict Nederland is: Op Nederlands grondgebied twee Nederlandse boeren
die elkaar de hersenen inslaan.
-Duitser die paard aan een touw de Nederlandse grens overtrekt naar Duitsland want het instrument
had zijn werking in Nederland (vergroot de rechtsmacht enorm).
-Singapore Polen: boefes beramen plannen die uitwerking in Nederland hebben
-Op verschillende plekken uitvoeringshandelingen zoals België en Duitsland maar ook in Nederland,
dan heef NL rechtsmacht (maar ook Duitsland en België).
Extraterritoriale rechtsmacht
Natonaliteit/status VD (o.a. 7 en 8 Sr): Tilburger die in Ruid-Afrika iemand in elkaar rost
Natonaliteit/status SO (o.a. 5 Sr)
Aard delict (o.a. 4, 6 Sr): - Beschermingsbeginsel, 4 Sr
- Passief natonaliteits beginsel, 5 Sr
- Actef natonaliteitsbeginsel, 7 Sr ( 5 lid 1 sub 2 Sr)
- Universaliteitsbeginsel zoals terrorisme/genocide (niemand wil het)
Losse vraag 1
Volgens De Hullu richt de harde kern van het legaliteitsbeginsel zich wat het verbod van
terugwerkende kracht betref op de straaepalingen en de sanctienormen (Materieel Straerechtf p.
92f zevende druk).
- Leg uit waarom de rechtspraak die wordt aangeduid als de beperkt materiële leer niet van
toepassing is bij wijzigingen in de sanctienormen.
Beperkte materiële leer gaat over een gewijzigd inzicht van de wetgever omtrent de strafwaardigheid
van de onderwerpelijke gedraging. Het is in het bijzonder gericht op de strafwaardigheid van reeds
voor de wijziging begane feiten. Het heef dus alleen betrekking op de specifeke situate.
Losse vraag 2
- Straaare eeiten kunnen worden begaan door natuurlijke personen en rechtspersonenf aldus art.
51 Sr (dat later in deze cursus aan bod komt). Hoe moet volgens De Hullu de eis van dubbele
straaaarheid uit art. 7 lid 1 Sr worden beoordeeld indien het te vergelijken land de rechtspersoon
niet als rechtssubject in straerechtelijke zin erkent?
De Hoge Raad ziet geen probleem, het gaat om ‘’de aan verdachte verweten gedraging’’ die strafvaar
moet zijn in beide landen, er is geen eis dat de gedraging op dezelfde wijze strafaar moet zijn
gesteld als in het Nederlandse recht.
Losse vraag 3
- Geee gemotiveerd aan oe artikel 157 Sr een omissiedelict oe een commissiedelict isf een
gevaarzettingsdelict oe een krenkingsdelict en oe het delict materieel oe eormeel is geeormuleerd.
