Hoofdstuk 9 Staatsrecht
Kenmerken van de staat
- Aanwezigheid van een volksgemeenschap
- Een afgebakend gebied
- Een persoon met de hoogste macht
Montesquieu: horizontale machtenscheiding: wetgevende macht, uitvoerende macht/
bestuursmacht & rechterlijke macht (Trias Politia)
Decentralisatee spreiding van de staatsmacht.
- Territoriale spreidinge lagere overheden worden bevoegdheden toegekend in een
afgebakend gebied. (Gemeente/provincie)
- Functonele spreiding: openbare lichamen specifeke bevoegdheden om een bepaald doel te
bereiken, geen bepaalde grenzen. (Product- en bedrijfschap)
- Functonele- & Territoriale spreidinge Waterschap, waterstand en alles wat daarmee
samenhangt in stand houden en daartoe de nodige maatregelen trefen (functonele
decentralisate), maar uitsluitend gekoppeld aan een bepaalde regio (territoriale
decentralisate)
Eenheidsstaat: hogere overheid controleert de lagere overheid en kan de macht altjd overnemen
(gemeente mag geen belastng hefenn
- Preventeve toetsing: controle door een hogere op lagere overheid
- Spontane vernietgingsbeleide besluit gemeente/ provincie kan door regering vernietgd
worden.
Organen centrale overheide
- Statengeneraal het parlement (de eerste & tweede kamern
o Tweede kamere 150 leden, voor vier jaar gekozen via algemene verkiezingen
o Eerste kamere 75 leden, voor vier jaar gekozen via trapsgewijze verkiezingen
- Regeringe Koning + minister(s)
o Monarchie: koning via vererving aangewezen.
o De koning heef een symbolische functe: Nederland wordt als land gepresenteerd.
- Kabinet (alle ministers + staatsecretarissen)
o Wetvoorstellen
o Stelt zelf weten op (AMvBn op basis van formele weten.
o Demissionair kabinet: noodkabinet, na val van de regering
Informateur: onderzoekt welke samenwerkingsverbanden tot stand kunnen
worden gebracht binnen de partjen
Formateur: opvolger van informateur, stellen samen met fracteleiders een
regeerakkoord op.
- Minister-presidente geef antwoord op de vragen, n.a.v. de onderwerpen die de ministerraad
die dag besproken heef.
, - Premier/Ministere
o Geef leiding departement
o Ministeriele verantwoordelijkheid: bevoegdheid S-G regering weg te sturen
o Buitenlandse zaken, binnenlandse zaken & koninkrijkrelates
o Economische en sociale zaken: werkgelegenheid, fnanciën & defensie
o Gerechtgheid weten uit te vaardigen naast regering en staten generaal.
o Alleen via delegate krijgt de minister de mogelijkheid regelend op te treden. Deze
overgedragen bevoegdheid is meestal afomstg van formele wetgever.
o Sub delegate: egering en statengeneraal delegeren aan regering en regering
delegeert aan de individuele minister.
- Staatssecretarise
o Evenals minister aan departement verbonden
o Ondergeschikt aan minister
o Politeke verantwoordelijkheid
o De staatssecretaris moet opstappen als de minister gedwongen is zijn ontslag te
nemen.
o Maakt geen deel uit van de ministerraad, slechts een adviserende stem.
o Onder minister van landbouw, natuur en voedsel staat geen staatssecretaris.
Wetgevende macht bij centrale overheid
- Regering en statengeneraal (Formele wetgever)
o Bevoegdheid weten op natonaal niveau uitvaardigen.
o Kunnen niet zonder elkaar een wet uitvaardigen (weten in formele zinn
Bv. De grondwet kan alleen door de regering en staten generaal worden
aangepast, sprake van atribute van wetgevende macht.
- Regering alleen
o Is bevoegd weten alléén uit te vaardigen (AMvBn
- Minister
o is bevoegd een ministeriële regeling uit te vaardigen.
o Deze bevoegdheid trefen we niet in de grondwet aan, daaruit kun je de conclusie
trekken dat de minister nooit krachtens atribute tot wetgevende actviteiten over
kan gaan. Alleen via delegate krijgt de minister de mogelijkheid aangereikt,
regelende op te treden. (afomstg van de formele wetgevern
o Sub delegatee Er ontstaat een drietrapsraket: regering en Staten-Generaal delegeren
een bepaalde bevoegdheid via een wet in formele zin aan de regering, terwijl deze in
een AMvB die bevoegdheid als het ware doorschuif naar een individuele minister.
Deze constructe wordt alleen toelaatbaar geacht, wanneer uit de wet (in formele
zinn kan worden opgemaakt dat de formele wetgever geen bezwaar heef tegen sub
delegate.
- Attribute: dankzij atribute kan de regering wel AMvB tot stand brengen, alleen bestemt
voor ambtenaren (Internn
, - Delegate: Voorschrifen door strafen te handhaven worden daarin alleen gegeven
krachtens de wet. De wet bepaalt de op te leggen strafen
- De regering krijgt de bevoegdheid om nadere regels te maken die in de eerste instante voor
regering en staten generaal waren (DELEGATIEn
- Parlementaire democrate: de bron van staatsmacht ligt in handen van het volk.
- Democratee bron van staatsmacht ligt in de handen van het volk (Voorbeeld: manier waarop
het parlement wordt gekozen)
- Districtenstelsel: kandidaten voor parlement district gekozen, land verdeelt in aantal
districten als zetels zijn, per district wordt één persoon afgevaardigd.
o Partj die de meeste stemmen heet behaald krijgt de eetel (één stemronde)
o Partj met absolute meerderheid, meer dan e0% krijgt eetel (twee stemrondes)
- Evenredige vertegenwoordiginge kandidaten landelijk gekozen, men gaat uit van een
kiesdeler (aantal uitgebrachte stemmen: aantal te verdelen zetelsn Minimaal kiesdeler nodig
om zetel te bemachtgen in de tweede kamer.
Voorkeurstemmen: ook door middel van voorkeurstemmen kun je in de tweede kamer komen. Er
moet dan wel een minimum mensen op je gestemd hebben.
Fracte: groep personen die voor een bepaalde politeke partj in de eerste of tweede kamer is
gekomen. (Fractevoorziter: meestal de lijstrekkern
Actef kiesrechte mogelijkheid om op anderen te stemmen
Passief kiesrechte mogelijkheid zelf gekozen te worden.
Wetgeving: algemeen besluit, dat gericht is tot een onbepaalde niet met name genoemde groep
burgers. (Nooit gericht op een persoon!n
Attribute: rechtstreeks toekennen van wetgevende bevoegdheden aan staatsorganen.
Delegate: overdracht van (wetgevenden bevoegdheid door een staatsorgaan. (Andere orgaan oefent
de bevoegdheid uit op zijn eigen naam onder eigen verantwoordelijkheid.n overdrager kan de
bevoegdheid niet meer terugnemen, eens gegeven blijf gegeven.
Kenmerken van de staat
- Aanwezigheid van een volksgemeenschap
- Een afgebakend gebied
- Een persoon met de hoogste macht
Montesquieu: horizontale machtenscheiding: wetgevende macht, uitvoerende macht/
bestuursmacht & rechterlijke macht (Trias Politia)
Decentralisatee spreiding van de staatsmacht.
- Territoriale spreidinge lagere overheden worden bevoegdheden toegekend in een
afgebakend gebied. (Gemeente/provincie)
- Functonele spreiding: openbare lichamen specifeke bevoegdheden om een bepaald doel te
bereiken, geen bepaalde grenzen. (Product- en bedrijfschap)
- Functonele- & Territoriale spreidinge Waterschap, waterstand en alles wat daarmee
samenhangt in stand houden en daartoe de nodige maatregelen trefen (functonele
decentralisate), maar uitsluitend gekoppeld aan een bepaalde regio (territoriale
decentralisate)
Eenheidsstaat: hogere overheid controleert de lagere overheid en kan de macht altjd overnemen
(gemeente mag geen belastng hefenn
- Preventeve toetsing: controle door een hogere op lagere overheid
- Spontane vernietgingsbeleide besluit gemeente/ provincie kan door regering vernietgd
worden.
Organen centrale overheide
- Statengeneraal het parlement (de eerste & tweede kamern
o Tweede kamere 150 leden, voor vier jaar gekozen via algemene verkiezingen
o Eerste kamere 75 leden, voor vier jaar gekozen via trapsgewijze verkiezingen
- Regeringe Koning + minister(s)
o Monarchie: koning via vererving aangewezen.
o De koning heef een symbolische functe: Nederland wordt als land gepresenteerd.
- Kabinet (alle ministers + staatsecretarissen)
o Wetvoorstellen
o Stelt zelf weten op (AMvBn op basis van formele weten.
o Demissionair kabinet: noodkabinet, na val van de regering
Informateur: onderzoekt welke samenwerkingsverbanden tot stand kunnen
worden gebracht binnen de partjen
Formateur: opvolger van informateur, stellen samen met fracteleiders een
regeerakkoord op.
- Minister-presidente geef antwoord op de vragen, n.a.v. de onderwerpen die de ministerraad
die dag besproken heef.
, - Premier/Ministere
o Geef leiding departement
o Ministeriele verantwoordelijkheid: bevoegdheid S-G regering weg te sturen
o Buitenlandse zaken, binnenlandse zaken & koninkrijkrelates
o Economische en sociale zaken: werkgelegenheid, fnanciën & defensie
o Gerechtgheid weten uit te vaardigen naast regering en staten generaal.
o Alleen via delegate krijgt de minister de mogelijkheid regelend op te treden. Deze
overgedragen bevoegdheid is meestal afomstg van formele wetgever.
o Sub delegate: egering en statengeneraal delegeren aan regering en regering
delegeert aan de individuele minister.
- Staatssecretarise
o Evenals minister aan departement verbonden
o Ondergeschikt aan minister
o Politeke verantwoordelijkheid
o De staatssecretaris moet opstappen als de minister gedwongen is zijn ontslag te
nemen.
o Maakt geen deel uit van de ministerraad, slechts een adviserende stem.
o Onder minister van landbouw, natuur en voedsel staat geen staatssecretaris.
Wetgevende macht bij centrale overheid
- Regering en statengeneraal (Formele wetgever)
o Bevoegdheid weten op natonaal niveau uitvaardigen.
o Kunnen niet zonder elkaar een wet uitvaardigen (weten in formele zinn
Bv. De grondwet kan alleen door de regering en staten generaal worden
aangepast, sprake van atribute van wetgevende macht.
- Regering alleen
o Is bevoegd weten alléén uit te vaardigen (AMvBn
- Minister
o is bevoegd een ministeriële regeling uit te vaardigen.
o Deze bevoegdheid trefen we niet in de grondwet aan, daaruit kun je de conclusie
trekken dat de minister nooit krachtens atribute tot wetgevende actviteiten over
kan gaan. Alleen via delegate krijgt de minister de mogelijkheid aangereikt,
regelende op te treden. (afomstg van de formele wetgevern
o Sub delegatee Er ontstaat een drietrapsraket: regering en Staten-Generaal delegeren
een bepaalde bevoegdheid via een wet in formele zin aan de regering, terwijl deze in
een AMvB die bevoegdheid als het ware doorschuif naar een individuele minister.
Deze constructe wordt alleen toelaatbaar geacht, wanneer uit de wet (in formele
zinn kan worden opgemaakt dat de formele wetgever geen bezwaar heef tegen sub
delegate.
- Attribute: dankzij atribute kan de regering wel AMvB tot stand brengen, alleen bestemt
voor ambtenaren (Internn
, - Delegate: Voorschrifen door strafen te handhaven worden daarin alleen gegeven
krachtens de wet. De wet bepaalt de op te leggen strafen
- De regering krijgt de bevoegdheid om nadere regels te maken die in de eerste instante voor
regering en staten generaal waren (DELEGATIEn
- Parlementaire democrate: de bron van staatsmacht ligt in handen van het volk.
- Democratee bron van staatsmacht ligt in de handen van het volk (Voorbeeld: manier waarop
het parlement wordt gekozen)
- Districtenstelsel: kandidaten voor parlement district gekozen, land verdeelt in aantal
districten als zetels zijn, per district wordt één persoon afgevaardigd.
o Partj die de meeste stemmen heet behaald krijgt de eetel (één stemronde)
o Partj met absolute meerderheid, meer dan e0% krijgt eetel (twee stemrondes)
- Evenredige vertegenwoordiginge kandidaten landelijk gekozen, men gaat uit van een
kiesdeler (aantal uitgebrachte stemmen: aantal te verdelen zetelsn Minimaal kiesdeler nodig
om zetel te bemachtgen in de tweede kamer.
Voorkeurstemmen: ook door middel van voorkeurstemmen kun je in de tweede kamer komen. Er
moet dan wel een minimum mensen op je gestemd hebben.
Fracte: groep personen die voor een bepaalde politeke partj in de eerste of tweede kamer is
gekomen. (Fractevoorziter: meestal de lijstrekkern
Actef kiesrechte mogelijkheid om op anderen te stemmen
Passief kiesrechte mogelijkheid zelf gekozen te worden.
Wetgeving: algemeen besluit, dat gericht is tot een onbepaalde niet met name genoemde groep
burgers. (Nooit gericht op een persoon!n
Attribute: rechtstreeks toekennen van wetgevende bevoegdheden aan staatsorganen.
Delegate: overdracht van (wetgevenden bevoegdheid door een staatsorgaan. (Andere orgaan oefent
de bevoegdheid uit op zijn eigen naam onder eigen verantwoordelijkheid.n overdrager kan de
bevoegdheid niet meer terugnemen, eens gegeven blijf gegeven.
