Ethiek
à Wat is het goede en hoe moet ik handelen?
Ethische waarden
à De waarden waarvan we denken dat ze het goede leven realiseren. Ethische waarden zijn zaken
waar we dus belang aan hechten en naar streven in ons handelen.
Ethische normen
à Normen zijn regels waarvan we denken dat ze het goede leven realiseren. Ethische normen volgen
uit de ethische waarden.
Formeel (geschreven regels):
à Wetboek van strafrecht, staat vol met regels om het goede na te streven
Informeel (ongeschreven regels):
à Achteraan in de rij aansluiten. Doe je dit niet, dan krijg je dit te horen zonder dat er een wet voor is.
Submoraal
à Een moraal binnen een moraal.
Immoreel
à Gedrag/handeling die niet binnen het systeem van normen en waarden past, dus binnen de
gangbare moraal.
- Waarde: respect
- Norm: taalgebruik in de 2e kamer
Moraal
Systeem van waarden en normen:
à Wat is het goede en hoe moet ik handelen?
(conflict tussen verschillende normen)
Aristoteles (Christendom)
àDeugdenethiek
- Juiste handeling tussen twee uitersten
I. Kant (Jodendom)
à Deontologie – plichentethiek
- Motivatie van de handling
J.S. Mill (Islam)
à Utilisme – gevolgenethiek
- Resultaat van de handeling staat
centraal
, Morele dilemma’s
à Bij een dilemma bestaat er twijfel over wat het beste is om te doen, omdat de respectievelijke
handlingsopties in gelijkwaardige mate problematisch of niet verkiesbaar zijn. Dilemma’s zijn berucht
in het bestuur (veiligheidskunde) omdat er vaak geen juiste maar alleen een andersoortige oplossing
lijkt te bestaan. Bestuurders (veiligheidskundige) kunnen dus ongeacht welke keuze ze maken rekenen
op forse tegenwind.
Oplossen dilemma:
à Om een dilemma op te lossen kun je gebruik maken van ethische handelingsopties die een
argumentatie geven die verantwoord waarom het goede (het beste) hebt gekozen uit twee slechte
mogelijkheden. Echter, iedere handelingsoptie kent ook zijn tegenargumenten.
- Het is belangrijk om van je van de tegenargumenten bewust te zijn indien je de keuze in een
moreel dilemma moet verantwoorden.
Morele dilemma’s voor de veiligheidskundige
à Je komt in een situatie terrecht waarin waarden met elkaar botsen en je gedwongen wordt om je
handelen te richten op een van die waarden
- Vrijheid VS veiligheid
- Gehoorzaamheid/ trouw VS waarheid
Gevolgenethiek (utilisme)
à Centraal staat het resultaat van de handeling en dus niet de bedoeling (intentie) van de handeling
Hoofdregel utilisme
à Handel zo dat je het grootste geluk voor het grootste aantal behaald! (Resultaat)
Utilisme:
1. Is een ethische theorie die er van uit gaat dat de handeling juist is (dus het resultaat van de
handeling) als die het meeste nut oplevert.
2. Stelt dat de grootste mate van nuttigheid (als resultaat van een handeling) uiteindelijk het
grootse geluk van het grootste aantal mensen bevordert.
Periode 1700-1800
à Tijd van de industriële revolutie. Nutmaximalisatie invouwen in ethische handelen.
à Wat is het goede en hoe moet ik handelen?
Ethische waarden
à De waarden waarvan we denken dat ze het goede leven realiseren. Ethische waarden zijn zaken
waar we dus belang aan hechten en naar streven in ons handelen.
Ethische normen
à Normen zijn regels waarvan we denken dat ze het goede leven realiseren. Ethische normen volgen
uit de ethische waarden.
Formeel (geschreven regels):
à Wetboek van strafrecht, staat vol met regels om het goede na te streven
Informeel (ongeschreven regels):
à Achteraan in de rij aansluiten. Doe je dit niet, dan krijg je dit te horen zonder dat er een wet voor is.
Submoraal
à Een moraal binnen een moraal.
Immoreel
à Gedrag/handeling die niet binnen het systeem van normen en waarden past, dus binnen de
gangbare moraal.
- Waarde: respect
- Norm: taalgebruik in de 2e kamer
Moraal
Systeem van waarden en normen:
à Wat is het goede en hoe moet ik handelen?
(conflict tussen verschillende normen)
Aristoteles (Christendom)
àDeugdenethiek
- Juiste handeling tussen twee uitersten
I. Kant (Jodendom)
à Deontologie – plichentethiek
- Motivatie van de handling
J.S. Mill (Islam)
à Utilisme – gevolgenethiek
- Resultaat van de handeling staat
centraal
, Morele dilemma’s
à Bij een dilemma bestaat er twijfel over wat het beste is om te doen, omdat de respectievelijke
handlingsopties in gelijkwaardige mate problematisch of niet verkiesbaar zijn. Dilemma’s zijn berucht
in het bestuur (veiligheidskunde) omdat er vaak geen juiste maar alleen een andersoortige oplossing
lijkt te bestaan. Bestuurders (veiligheidskundige) kunnen dus ongeacht welke keuze ze maken rekenen
op forse tegenwind.
Oplossen dilemma:
à Om een dilemma op te lossen kun je gebruik maken van ethische handelingsopties die een
argumentatie geven die verantwoord waarom het goede (het beste) hebt gekozen uit twee slechte
mogelijkheden. Echter, iedere handelingsoptie kent ook zijn tegenargumenten.
- Het is belangrijk om van je van de tegenargumenten bewust te zijn indien je de keuze in een
moreel dilemma moet verantwoorden.
Morele dilemma’s voor de veiligheidskundige
à Je komt in een situatie terrecht waarin waarden met elkaar botsen en je gedwongen wordt om je
handelen te richten op een van die waarden
- Vrijheid VS veiligheid
- Gehoorzaamheid/ trouw VS waarheid
Gevolgenethiek (utilisme)
à Centraal staat het resultaat van de handeling en dus niet de bedoeling (intentie) van de handeling
Hoofdregel utilisme
à Handel zo dat je het grootste geluk voor het grootste aantal behaald! (Resultaat)
Utilisme:
1. Is een ethische theorie die er van uit gaat dat de handeling juist is (dus het resultaat van de
handeling) als die het meeste nut oplevert.
2. Stelt dat de grootste mate van nuttigheid (als resultaat van een handeling) uiteindelijk het
grootse geluk van het grootste aantal mensen bevordert.
Periode 1700-1800
à Tijd van de industriële revolutie. Nutmaximalisatie invouwen in ethische handelen.
