SAMENVATTING
Onderwijseenheid 1
Hogeschool van Arnhem en Nijmegen
Verpleegkunde
,Inhoudsopgave
Het verpleegkundig beroep.......................................................................................................................................2
Introducte op het werkveld..................................................................................................................................2
Methodisch werken in de verpleegkunde.............................................................................................................4
Klinisch redeneren en Evidence-Based.................................................................................................................8
Veranderend zorglandschap van zorgen VOOR naar zorgen DAT......................................................................10
Financiële en wetelijke regelingen.....................................................................................................................11
Zelfmanagement en ethische dilemma’s............................................................................................................14
De vitale bedreigde opgenomen (oudere) patënt.............................................................................................15
Complexe zorg thuis; Ketenzorg; Zorgtechnologie (domotca)..........................................................................17
Geschiedenis van de verpleegkundige................................................................................................................18
Communicate vaardigheden..................................................................................................................................19
Verpleegtechnische vaardigheden..........................................................................................................................24
Infecteprevente.................................................................................................................................................24
Handen wassen en desinfecteren...................................................................................................................25
Aseptsch handelen.........................................................................................................................................26
Observatetechnieken.........................................................................................................................................27
Temperatuur meten........................................................................................................................................27
Bloeddruk meten.............................................................................................................................................27
Hartslag meten................................................................................................................................................27
Zuurstofopname..............................................................................................................................................28
Bewegingsondersteuning....................................................................................................................................29
Basistechnieken...............................................................................................................................................29
Medicate.............................................................................................................................................................31
Verstrekken van medicate..............................................................................................................................34
Anatomie & fysiologie.............................................................................................................................................35
Topografe...........................................................................................................................................................35
Cellen, weefsels, orgaanstelsels, homeostase en regulate................................................................................38
Orgaanstelsels.....................................................................................................................................................41
Hart en circulate.................................................................................................................................................42
Ademhalingsstelsel..............................................................................................................................................43
Wondgenezing en fractuurleer...........................................................................................................................46
Pagina 1 van 50
,Het verpleegkundig beroep
Introductie op het werkveld
De gezondheidszorg in Nederland
- Alle lichamelijke en psychologische zorg die mensen nodig hebben als ze ziek zijn of hulpbehoevend.
Hieronder valt ook het voorkomen van ziekten, zoals inentngen tegen kinderziekten (kinderziekten =
ziektes die je als kind krijgt, waar je resistent tegen wordt)
Werkvelden in de gezondheidszorg
- AGZ (Algemene gezondheidszorg): Curateve zorg (gericht op het herstel)
- GGZ (Geestelijke gezondheidszorg): Zorg en begeleiding bij psychische problemen en stoornissen.
Zorg aan mensen met een verstandelijke beperking.
- MGZ (Maatschappelijke gezondheidszorg): Zorgt ervoor dat mensen die gezondheidsproblemen
hebben, zolang mogelijk zelfstandig kunnen functoneren (bijv. thuiszorg).
- JGZ (Jeugdgezondheidszorg): Richt zich op kinderen van 0-18 jaar.
De gezondheidszorg in 3 lijnen verdeeld;
- Eerstelijns gezondheidszorg: Zorg waar je zonder verwijzing en op eigen initatef naartoe kunt gaan.
Bijvoorbeeld; huisarts, tandarts of fysiotherapeut.
- Tweedelijns gezondheidszorg: Hieronder valt alle zorg waarvoor je een verwijzing of een indicate
nodig hebt. Bijvoorbeeld; afspraak bij een specialist of therapeut.
- Derdelijns gezondheidszorg: hiervan is sprake als de hulpverleners uit de eerste en tweede lijn extra
expertse willen inschakelen. Bijvoorbeeld; een specialist in een academisch ziekenhuis raadplegen.
Verschillende disciplines in de gezondheidszorg
- Logopedist - Verpleegkundige
- Diëtst - Verzorgende
- Psycholoog - Maatschappelijk werk
- Ergotherapeut - Arts
- Fysiotherapeut - etc.
Ketenzorg
Zorg verleend door verschillende zorgverleners afgestemd op één patint met een bepaalde (chronische)
aandoening. In de ketenzorg worden er verschillende MDO’s (Multdisciplinair overleg) gehouden.
- Verschillende disciplines bundelen de krachten.
- Afstemming op de behoefe van de patënt.
- Samenwerking in de uitvoering van de zorg.
- Eén zorgverleningsproces.
Waarom ketenzorg?
Mensen hebben complexe zorgvragen. Eén integraal, kwalitatef passend aanbod. Geen last van “Muren” en
belangen tussen organisates. Niet alleen binnen één organisate maar ook tussen verschillende organisates.
Verhogen van de efecteve door gerichtere inzet van mensen en middelen (uitilteren van dubbele en/of
overbodige schakels). Je moet durven samen werken en refecteren op eigen zorg.
Zelfredzaamheid
Zelfredzaamheid betekend leterlijk; jezelf kunnen redden. Zelfredzaamheid is het vermogen van mensen om
zichzelf te redden op alle levensterreinen met zo min mogelijk professionele ondersteuning en zorg. Door
behoud en/of versterking van zelfredzaamheid kan zorg of intensivering van zorg worden voorkomen of
uitgesteld.
Bij zelfredzaamheid kan een onderscheid gemaakt worden in:
- ‘Grote’ zelfredzaamheid: de eigen regie over gezondheid en ziekte. Centraal staat; wat heef iemand
nodig om zo gelukkig mogelijk te zijn?
Pagina 2 van 50
, - ‘Kleine’ zelfredzaamheid: het kunnen uitvoeren van praktsche handelingen om zelfstandig te kunnen
functoneren.
Bij zelfredzaamheid gaat het om de volgende levensterreinen:
- ADL (Algemene Dagelijkse Levensverrichtngen) waaronder zelfzorg.
- Dagbesteding vrije tjd, zinvolle actviteiten.
- Lichamelijk, psychisch en cognitef functoneren.
- Woonsituate.
- Huishouden.
- Sociaal netwerk.
- Mobiliteit.
- Financiën.
Samenredzaamheid
Samenredzaamheid is zelfredzaamheid met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers.
Vrijwilligerszorg
Vrijwilligers kiezen ervoor om te zorgen. Als zij met vrijwilligerswerk starten, is er (nog) geen emotonele band.
Zij verlenen hun zorg voor een beperkt aantal uren en kunnen hier op eigen initatef mee stoppen.
Zorgvrijwilligers werken in georganiseerd verband en verrichten nooit verpleegkundige handelingen.
Mantelzorg
Mantelzorg overkomt je. Mantelzorgers kiezen er niet voor om te gaan zorgen. Het overkomt hen, omdat ze
een emotonele band hebben met degene die zorg nodig heef. Soms zorgen zij 24 uur per dag, kunnen hier
niet zomaar mee stoppen en verrichten soms verpleegkundige handelingen.
Dit is ook zorg voor mensen die onbetaald is. Het gaat om zorg die meer is dan in persoonlijke relate gebruik.
Betaling van mantelzorg is mogelijk vanuit een persoonsgebonden budget (PGB). Dit is ongeveer €200, - per
jaar.
Mantelzorgers hebben snel de kans om overbelast te worden. Dit komt door;
- Onkunde en onwetendheid
- Overbelastng en onmacht
- Compassiemoeheid
CanMedsrollen
De verpleegkundige 2020 heef 7 verschillende competentes waaraan voldoen moeten worden:
1. De zorgverlener vakinhoudelijk handelen.
2. De communicator Communicate.
3. De samenwerkingspartner Samenwerking
4. De refecteve ‘EBP’-professional Kennis en wetenschap
5. De gezondheidsbevorderaar Maatschappelijk handelen
6. De organisator Organisate
7. De professional en kwaliteitsbevorderaar Professionaliteit en kwaliteit
Pagina 3 van 50
, Methodisch werken in de verpleegkunde
Hoe pak je een probleem aan?
- Intuïtef: Bij intuïtef werken doe je wat het eerste te binnenschiet. Je doet dat op basis van je gevoel
ofwel intuïte. Het is vervolgens een kweste van afwachten of die aanpak ook de juiste blijkt te zijn en
of die aanpak de gewenste resultaten oplevert.
- Methodisch: Bij Methodisch werken gaat het om een bewuste, systematsche aanpak. De meeste
mensen gebruiken af en toe een methodische aanpak. Verpleegkundigen gebruiken deze altjdd
Methodisch werken
Een weldoordachte manier van handelen, gericht op een bepaald doel.
Om methodische te werken, heb je 4 fases:
- Oriinteren: Je verzamelt gegevens om de bestaande situate in kaart te brengen en te weten te
komen wat er moet gebeuren.
- Plannen: Bij het je stelt, op basis van de oriëntate, vast welk resultaat je wilt bereiken, hoe je het aan
zult pakken, wanneer en eventueel met wie.
- Uitvoeren: Je voet de stappen uit op basis van de planning.
- Evalueren: Je gaat na of het gewenste resultaat is bereikt en hoe het geheel verlopen is.
Methodische werken is dus een proces, stap-voor-stap. In de verpleegkunde wordt dit het verpleegkundig
proces genoemd.
Casusanalyse
Om het verpleegkundig proces stapsgewijs te kunnen doorlopen, gebruik je als methode “de casusanalyse”.
Deze werkwijze helpt je bij het systematsch en kritsch nadenken over de gepresenteerde patëntsituate,
zodat je uiteindelijk komt tot een onderbouwde prioritering van problemen, keuze van doelen, interventes,
planning, monitoring van de uitvoering en tenslote de wijze van evaluate van het zorgproces en de
zorgresultaten.
Klinisch redeneren en evidence based werken
In de directe patëntenzorg wordt dit redeneer- en besluitvormingsproces aangeduid als klinisch redeneren. De
bevindingen en beredeneerde uitkomsten moet je kunnen beargumenteren en onderbouwen, op basis van
geraadpleegde betrouwbare informatebronnen. Dit wordt aangeduid als Evidence Based.
Belangrijke vragen in het verpleegkundig proces;
- Wat is er aan de hand?
- Wat zijn de zorgvragen van een patënt?
- Wat zijn de verpleegproblemen?
- Op welke wijze kunnen we hier de nodige informate over verzamelen?
- Hoe brengen we dat op een verpleegkundige wijze in kaart?
- Wat wil je bereiken?
- Hoe gaan we dat doen?
- Hoe weten we dat dit de juiste interventes zijn?
- Hoe weten we of we ons doel bereikt hebben?
- En zo niet, wat dan?
- Was dit nou de beste aanpak?
Het verpleegkundig proces in 6 stappen
1. Verpleegkundige anamnese/verzamelen en ordenen van gegevens.
2. Het stellen van de verpleegkundige diagnose.
3. Planning van resultaten.
4. Planning van interventes.
5. Uitvoering van de verpleegkundige zorg.
6. Evaluate.
Pagina 4 van 50
Onderwijseenheid 1
Hogeschool van Arnhem en Nijmegen
Verpleegkunde
,Inhoudsopgave
Het verpleegkundig beroep.......................................................................................................................................2
Introducte op het werkveld..................................................................................................................................2
Methodisch werken in de verpleegkunde.............................................................................................................4
Klinisch redeneren en Evidence-Based.................................................................................................................8
Veranderend zorglandschap van zorgen VOOR naar zorgen DAT......................................................................10
Financiële en wetelijke regelingen.....................................................................................................................11
Zelfmanagement en ethische dilemma’s............................................................................................................14
De vitale bedreigde opgenomen (oudere) patënt.............................................................................................15
Complexe zorg thuis; Ketenzorg; Zorgtechnologie (domotca)..........................................................................17
Geschiedenis van de verpleegkundige................................................................................................................18
Communicate vaardigheden..................................................................................................................................19
Verpleegtechnische vaardigheden..........................................................................................................................24
Infecteprevente.................................................................................................................................................24
Handen wassen en desinfecteren...................................................................................................................25
Aseptsch handelen.........................................................................................................................................26
Observatetechnieken.........................................................................................................................................27
Temperatuur meten........................................................................................................................................27
Bloeddruk meten.............................................................................................................................................27
Hartslag meten................................................................................................................................................27
Zuurstofopname..............................................................................................................................................28
Bewegingsondersteuning....................................................................................................................................29
Basistechnieken...............................................................................................................................................29
Medicate.............................................................................................................................................................31
Verstrekken van medicate..............................................................................................................................34
Anatomie & fysiologie.............................................................................................................................................35
Topografe...........................................................................................................................................................35
Cellen, weefsels, orgaanstelsels, homeostase en regulate................................................................................38
Orgaanstelsels.....................................................................................................................................................41
Hart en circulate.................................................................................................................................................42
Ademhalingsstelsel..............................................................................................................................................43
Wondgenezing en fractuurleer...........................................................................................................................46
Pagina 1 van 50
,Het verpleegkundig beroep
Introductie op het werkveld
De gezondheidszorg in Nederland
- Alle lichamelijke en psychologische zorg die mensen nodig hebben als ze ziek zijn of hulpbehoevend.
Hieronder valt ook het voorkomen van ziekten, zoals inentngen tegen kinderziekten (kinderziekten =
ziektes die je als kind krijgt, waar je resistent tegen wordt)
Werkvelden in de gezondheidszorg
- AGZ (Algemene gezondheidszorg): Curateve zorg (gericht op het herstel)
- GGZ (Geestelijke gezondheidszorg): Zorg en begeleiding bij psychische problemen en stoornissen.
Zorg aan mensen met een verstandelijke beperking.
- MGZ (Maatschappelijke gezondheidszorg): Zorgt ervoor dat mensen die gezondheidsproblemen
hebben, zolang mogelijk zelfstandig kunnen functoneren (bijv. thuiszorg).
- JGZ (Jeugdgezondheidszorg): Richt zich op kinderen van 0-18 jaar.
De gezondheidszorg in 3 lijnen verdeeld;
- Eerstelijns gezondheidszorg: Zorg waar je zonder verwijzing en op eigen initatef naartoe kunt gaan.
Bijvoorbeeld; huisarts, tandarts of fysiotherapeut.
- Tweedelijns gezondheidszorg: Hieronder valt alle zorg waarvoor je een verwijzing of een indicate
nodig hebt. Bijvoorbeeld; afspraak bij een specialist of therapeut.
- Derdelijns gezondheidszorg: hiervan is sprake als de hulpverleners uit de eerste en tweede lijn extra
expertse willen inschakelen. Bijvoorbeeld; een specialist in een academisch ziekenhuis raadplegen.
Verschillende disciplines in de gezondheidszorg
- Logopedist - Verpleegkundige
- Diëtst - Verzorgende
- Psycholoog - Maatschappelijk werk
- Ergotherapeut - Arts
- Fysiotherapeut - etc.
Ketenzorg
Zorg verleend door verschillende zorgverleners afgestemd op één patint met een bepaalde (chronische)
aandoening. In de ketenzorg worden er verschillende MDO’s (Multdisciplinair overleg) gehouden.
- Verschillende disciplines bundelen de krachten.
- Afstemming op de behoefe van de patënt.
- Samenwerking in de uitvoering van de zorg.
- Eén zorgverleningsproces.
Waarom ketenzorg?
Mensen hebben complexe zorgvragen. Eén integraal, kwalitatef passend aanbod. Geen last van “Muren” en
belangen tussen organisates. Niet alleen binnen één organisate maar ook tussen verschillende organisates.
Verhogen van de efecteve door gerichtere inzet van mensen en middelen (uitilteren van dubbele en/of
overbodige schakels). Je moet durven samen werken en refecteren op eigen zorg.
Zelfredzaamheid
Zelfredzaamheid betekend leterlijk; jezelf kunnen redden. Zelfredzaamheid is het vermogen van mensen om
zichzelf te redden op alle levensterreinen met zo min mogelijk professionele ondersteuning en zorg. Door
behoud en/of versterking van zelfredzaamheid kan zorg of intensivering van zorg worden voorkomen of
uitgesteld.
Bij zelfredzaamheid kan een onderscheid gemaakt worden in:
- ‘Grote’ zelfredzaamheid: de eigen regie over gezondheid en ziekte. Centraal staat; wat heef iemand
nodig om zo gelukkig mogelijk te zijn?
Pagina 2 van 50
, - ‘Kleine’ zelfredzaamheid: het kunnen uitvoeren van praktsche handelingen om zelfstandig te kunnen
functoneren.
Bij zelfredzaamheid gaat het om de volgende levensterreinen:
- ADL (Algemene Dagelijkse Levensverrichtngen) waaronder zelfzorg.
- Dagbesteding vrije tjd, zinvolle actviteiten.
- Lichamelijk, psychisch en cognitef functoneren.
- Woonsituate.
- Huishouden.
- Sociaal netwerk.
- Mobiliteit.
- Financiën.
Samenredzaamheid
Samenredzaamheid is zelfredzaamheid met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers.
Vrijwilligerszorg
Vrijwilligers kiezen ervoor om te zorgen. Als zij met vrijwilligerswerk starten, is er (nog) geen emotonele band.
Zij verlenen hun zorg voor een beperkt aantal uren en kunnen hier op eigen initatef mee stoppen.
Zorgvrijwilligers werken in georganiseerd verband en verrichten nooit verpleegkundige handelingen.
Mantelzorg
Mantelzorg overkomt je. Mantelzorgers kiezen er niet voor om te gaan zorgen. Het overkomt hen, omdat ze
een emotonele band hebben met degene die zorg nodig heef. Soms zorgen zij 24 uur per dag, kunnen hier
niet zomaar mee stoppen en verrichten soms verpleegkundige handelingen.
Dit is ook zorg voor mensen die onbetaald is. Het gaat om zorg die meer is dan in persoonlijke relate gebruik.
Betaling van mantelzorg is mogelijk vanuit een persoonsgebonden budget (PGB). Dit is ongeveer €200, - per
jaar.
Mantelzorgers hebben snel de kans om overbelast te worden. Dit komt door;
- Onkunde en onwetendheid
- Overbelastng en onmacht
- Compassiemoeheid
CanMedsrollen
De verpleegkundige 2020 heef 7 verschillende competentes waaraan voldoen moeten worden:
1. De zorgverlener vakinhoudelijk handelen.
2. De communicator Communicate.
3. De samenwerkingspartner Samenwerking
4. De refecteve ‘EBP’-professional Kennis en wetenschap
5. De gezondheidsbevorderaar Maatschappelijk handelen
6. De organisator Organisate
7. De professional en kwaliteitsbevorderaar Professionaliteit en kwaliteit
Pagina 3 van 50
, Methodisch werken in de verpleegkunde
Hoe pak je een probleem aan?
- Intuïtef: Bij intuïtef werken doe je wat het eerste te binnenschiet. Je doet dat op basis van je gevoel
ofwel intuïte. Het is vervolgens een kweste van afwachten of die aanpak ook de juiste blijkt te zijn en
of die aanpak de gewenste resultaten oplevert.
- Methodisch: Bij Methodisch werken gaat het om een bewuste, systematsche aanpak. De meeste
mensen gebruiken af en toe een methodische aanpak. Verpleegkundigen gebruiken deze altjdd
Methodisch werken
Een weldoordachte manier van handelen, gericht op een bepaald doel.
Om methodische te werken, heb je 4 fases:
- Oriinteren: Je verzamelt gegevens om de bestaande situate in kaart te brengen en te weten te
komen wat er moet gebeuren.
- Plannen: Bij het je stelt, op basis van de oriëntate, vast welk resultaat je wilt bereiken, hoe je het aan
zult pakken, wanneer en eventueel met wie.
- Uitvoeren: Je voet de stappen uit op basis van de planning.
- Evalueren: Je gaat na of het gewenste resultaat is bereikt en hoe het geheel verlopen is.
Methodische werken is dus een proces, stap-voor-stap. In de verpleegkunde wordt dit het verpleegkundig
proces genoemd.
Casusanalyse
Om het verpleegkundig proces stapsgewijs te kunnen doorlopen, gebruik je als methode “de casusanalyse”.
Deze werkwijze helpt je bij het systematsch en kritsch nadenken over de gepresenteerde patëntsituate,
zodat je uiteindelijk komt tot een onderbouwde prioritering van problemen, keuze van doelen, interventes,
planning, monitoring van de uitvoering en tenslote de wijze van evaluate van het zorgproces en de
zorgresultaten.
Klinisch redeneren en evidence based werken
In de directe patëntenzorg wordt dit redeneer- en besluitvormingsproces aangeduid als klinisch redeneren. De
bevindingen en beredeneerde uitkomsten moet je kunnen beargumenteren en onderbouwen, op basis van
geraadpleegde betrouwbare informatebronnen. Dit wordt aangeduid als Evidence Based.
Belangrijke vragen in het verpleegkundig proces;
- Wat is er aan de hand?
- Wat zijn de zorgvragen van een patënt?
- Wat zijn de verpleegproblemen?
- Op welke wijze kunnen we hier de nodige informate over verzamelen?
- Hoe brengen we dat op een verpleegkundige wijze in kaart?
- Wat wil je bereiken?
- Hoe gaan we dat doen?
- Hoe weten we dat dit de juiste interventes zijn?
- Hoe weten we of we ons doel bereikt hebben?
- En zo niet, wat dan?
- Was dit nou de beste aanpak?
Het verpleegkundig proces in 6 stappen
1. Verpleegkundige anamnese/verzamelen en ordenen van gegevens.
2. Het stellen van de verpleegkundige diagnose.
3. Planning van resultaten.
4. Planning van interventes.
5. Uitvoering van de verpleegkundige zorg.
6. Evaluate.
Pagina 4 van 50
