Sociale vakken, periode 3 leerjaar 1, verpleegkunde
Gezondheidsbevordering
Uitleggen welke dimensies van ziekte er zijn, welke verschillende vormen en niveaus van preventie er
zijn, wat de begrippen gezondheidsbevordering, gezondheidsvoorlichting en zelfmanagement
inhouden en wat deze begrippen betekenen voor de verpleegkundige beroepsuitoefening.
Dimensies van ziekten
1. Lichamelijk (objectief, op feiten gericht)
2. Psychisch (subjectief, vanuit iemand persoonlijk oogpunt, mening)
3. Sociaal (maatschappelijk)
Preventie
Het voorkomen van gezondheidsproblemen door (1) het optimaliseren van de voorwaarden voor
gezondheid (2) en het voorkomen dat ongunstige factoren invloed hebben op de gezondheid. (3)
1. Ziektepreventie voorkomt ziekten of signaleert vroegtijdig
2. Gezondheidsbescherming beschermt de bevolking tegen gezondheidsrisico’s
3. Gezondheidsbevordering bevordert de gezonde leefstijl
Niveaus van preventie
1. Primaire preventie (doelgroep is de gezonde bevolking)
- Voorkomen van ziekten door wegnemen van de oorzaak
2. Secundaire preventie (richt zich op mensen met ziekte in vroeg stadium)
- Opsporen van ziekte in vroeg stadium
- Doel om de ziekte vroegtijdig te behandelen
3. Tertiaire preventie (richt zich op mensen die al ziek zijn)
- Doel om de verergering te voorkomen
- Mensen een helpende hand te bieden om zo zorgonafhankelijk te worden of te blijven.
Vormen van preventie
1. Universele preventie
- Richt zich op algemene bevolking
2. Selectieve preventie
- Richt zich op bevolkingsgroepen met vergroot risico op ziekten
3. Geïndiceerde preventie
- Richt zich op individuen met nog geen gediagnosticeerde ziekte, maar wel
klachten/symptomen
4. Zorg gerelateerde preventie
- Richt zich op het ondersteunen van individuen met een ziekte of gezondheidsprobleem
Gezondheidsbevordering
- Maatregelen die gericht zijn op de fysieke en maatschappelijke omgeving en de
leefwijzen van individuen en groepen
- Bevorderen dat mensen zich gezonder gedragen en/of om ziekten te voorkomen
Gezondheidsvoorlichting
Voorlichting gericht op de zorgvrager met het verpleegkundig doel de zorgvrager te motiveren zich
anders/gezonder te gaan gedragen
,Zelfmanagement
Het zodanig omgaan met een chronische ziekte (symptomen behandeling lichamelijk sociale
consequenties en bijbehorende aanpassingen) in leefstijl dat de aandoening optimaal wordt ingepast
in het leven
- Mensen met chronische ziekten
- Niet ziekte, maar leven staat centraal
- Gaat om bereiken/behouden van de kwaliteit van leven
Doel: het ondersteunen, zodat mensen eigen regie kunnen houden
Verpleegkundige richtten zich op:
- Ondersteunen van zelfmanagement bij mensen
- Ondersteunen naasten en sociale netwerken.
Verpleegkundige beroepsuitoefening
1. Analyseert het gedrag en de omgeving van de zorgvrager wat leidt tot gezondheidsproblemen
van zorgvragers
2. Past preventie interventies toe, die ook gericht zijn op het bevorderen van zelfmanagement
van de zorgvrager en naasten
3. Biedt ondersteuning bij realiseren van een gezonde leefstijl, in relatie tot
gezondheidsproblematiek.
Uitleggen wat gezondheidsdeterminanten en gedragsdeterminanten zijn, de
gezondheidsdeterminanten leefstijl en gedrag uitleggen in relatie tot het ontstaan van
gezondheidsproblemen en uitleggen wat het nut van de stappenreeks is, welke factoren er spelen in
de afzonderlijke stappen en hoe je de zorgvrager per stap kunt ondersteunen bij gedragsverandering
door middel van gezondheidsvoorlichting.
Gezondheidsdeterminanten
Factoren die van invloed zijn op de gezondheid:
- Biologische factoren
- Voorzieningen gezondheidszorg
- Leefstijl
- Omgeving
Opdelen in:
- Interne milieu
- Leefstijl en gedrag
- Extern milieu – fysieke omgeving
- Extern milieu – sociale omgeving
- Medische zorg en preventie
Gedragsdeterminanten
1. Attitude hoe kijkt de patiënt tegen probleem aan?
Functies:
- Kennis
- Aanpassing
- Ego beschermend
- Waarde uiting
2. Sociale invloed waarde van patiënt aan opvattingen van anderen
3. Eigen effectiviteit vertrouwen in eigen kunnen
, Stappenreeks gedragsverandering
1. Openstaan
- Bereid zijn om gedrag te veranderen
- Informeren en bewustmaken van risico van gedrag
- Aandacht voor contact, behoeften, emoties en omgevingsfactoren
2. Begrijpen
- Mate van begrijpen informatie, wat weet iemand al
- Belangrijk, bruikbaar, begrijpelijk, boeiend, beklijvend
3. Willen
- Wat is de motivatie, waarom wil je gezond blijven
4. Kunnen
- Is het mogelijk om handeling uit te voeren
- Handelingsvaardigheden
5. Doen
- Concrete afspraken, haalbare afspraken
- Doelen stellen
6. Volhouden
- Feedback geven, inpassen in adl, doelen stellen
Uitleggen hoe je de zorgvragen binnen de stap ‘openstaan’ en ‘begrijpen’ kunt ondersteunen bij
gedragsverandering, binnen de stap ‘willen’ uit de stap reeks een gedragsanalyse uitgevoerd worden,
aan de hand van het ASE model gedrags-en verander doelen geformuleerd worden, passende
beïnvloedingsmethode/interventies toegepast worden, de stappen ‘kunnen’ en ‘doen’ uitleggen en
uitleggen hoe er geëvalueerd wordt.
ASE-model
Attitude: de verwachting t.a.v. gedrag en de evaluatie van de voor- en nadelen. De houding van
mensen t.a.v. een onderwerp, object, gedrag of individu
Sociale invloed: het waargenomen gedrag van anderen en de ervaren sociale norm, sociale steun
Eigen effectiviteit:
De inschatting van het eigen vermogen om een gewenst gedrag te stellen, het vertrouwen in eigen
kunnen, om het gedrag in kwestie te kunnen uitvoeren.
Deze inschatting hangt af van:
- Vroegere ervaringen
- Observatie van anderen
- Eigen overtuiging
- Eigen gezondheidssituatie
Gezondheidsbevordering
Uitleggen welke dimensies van ziekte er zijn, welke verschillende vormen en niveaus van preventie er
zijn, wat de begrippen gezondheidsbevordering, gezondheidsvoorlichting en zelfmanagement
inhouden en wat deze begrippen betekenen voor de verpleegkundige beroepsuitoefening.
Dimensies van ziekten
1. Lichamelijk (objectief, op feiten gericht)
2. Psychisch (subjectief, vanuit iemand persoonlijk oogpunt, mening)
3. Sociaal (maatschappelijk)
Preventie
Het voorkomen van gezondheidsproblemen door (1) het optimaliseren van de voorwaarden voor
gezondheid (2) en het voorkomen dat ongunstige factoren invloed hebben op de gezondheid. (3)
1. Ziektepreventie voorkomt ziekten of signaleert vroegtijdig
2. Gezondheidsbescherming beschermt de bevolking tegen gezondheidsrisico’s
3. Gezondheidsbevordering bevordert de gezonde leefstijl
Niveaus van preventie
1. Primaire preventie (doelgroep is de gezonde bevolking)
- Voorkomen van ziekten door wegnemen van de oorzaak
2. Secundaire preventie (richt zich op mensen met ziekte in vroeg stadium)
- Opsporen van ziekte in vroeg stadium
- Doel om de ziekte vroegtijdig te behandelen
3. Tertiaire preventie (richt zich op mensen die al ziek zijn)
- Doel om de verergering te voorkomen
- Mensen een helpende hand te bieden om zo zorgonafhankelijk te worden of te blijven.
Vormen van preventie
1. Universele preventie
- Richt zich op algemene bevolking
2. Selectieve preventie
- Richt zich op bevolkingsgroepen met vergroot risico op ziekten
3. Geïndiceerde preventie
- Richt zich op individuen met nog geen gediagnosticeerde ziekte, maar wel
klachten/symptomen
4. Zorg gerelateerde preventie
- Richt zich op het ondersteunen van individuen met een ziekte of gezondheidsprobleem
Gezondheidsbevordering
- Maatregelen die gericht zijn op de fysieke en maatschappelijke omgeving en de
leefwijzen van individuen en groepen
- Bevorderen dat mensen zich gezonder gedragen en/of om ziekten te voorkomen
Gezondheidsvoorlichting
Voorlichting gericht op de zorgvrager met het verpleegkundig doel de zorgvrager te motiveren zich
anders/gezonder te gaan gedragen
,Zelfmanagement
Het zodanig omgaan met een chronische ziekte (symptomen behandeling lichamelijk sociale
consequenties en bijbehorende aanpassingen) in leefstijl dat de aandoening optimaal wordt ingepast
in het leven
- Mensen met chronische ziekten
- Niet ziekte, maar leven staat centraal
- Gaat om bereiken/behouden van de kwaliteit van leven
Doel: het ondersteunen, zodat mensen eigen regie kunnen houden
Verpleegkundige richtten zich op:
- Ondersteunen van zelfmanagement bij mensen
- Ondersteunen naasten en sociale netwerken.
Verpleegkundige beroepsuitoefening
1. Analyseert het gedrag en de omgeving van de zorgvrager wat leidt tot gezondheidsproblemen
van zorgvragers
2. Past preventie interventies toe, die ook gericht zijn op het bevorderen van zelfmanagement
van de zorgvrager en naasten
3. Biedt ondersteuning bij realiseren van een gezonde leefstijl, in relatie tot
gezondheidsproblematiek.
Uitleggen wat gezondheidsdeterminanten en gedragsdeterminanten zijn, de
gezondheidsdeterminanten leefstijl en gedrag uitleggen in relatie tot het ontstaan van
gezondheidsproblemen en uitleggen wat het nut van de stappenreeks is, welke factoren er spelen in
de afzonderlijke stappen en hoe je de zorgvrager per stap kunt ondersteunen bij gedragsverandering
door middel van gezondheidsvoorlichting.
Gezondheidsdeterminanten
Factoren die van invloed zijn op de gezondheid:
- Biologische factoren
- Voorzieningen gezondheidszorg
- Leefstijl
- Omgeving
Opdelen in:
- Interne milieu
- Leefstijl en gedrag
- Extern milieu – fysieke omgeving
- Extern milieu – sociale omgeving
- Medische zorg en preventie
Gedragsdeterminanten
1. Attitude hoe kijkt de patiënt tegen probleem aan?
Functies:
- Kennis
- Aanpassing
- Ego beschermend
- Waarde uiting
2. Sociale invloed waarde van patiënt aan opvattingen van anderen
3. Eigen effectiviteit vertrouwen in eigen kunnen
, Stappenreeks gedragsverandering
1. Openstaan
- Bereid zijn om gedrag te veranderen
- Informeren en bewustmaken van risico van gedrag
- Aandacht voor contact, behoeften, emoties en omgevingsfactoren
2. Begrijpen
- Mate van begrijpen informatie, wat weet iemand al
- Belangrijk, bruikbaar, begrijpelijk, boeiend, beklijvend
3. Willen
- Wat is de motivatie, waarom wil je gezond blijven
4. Kunnen
- Is het mogelijk om handeling uit te voeren
- Handelingsvaardigheden
5. Doen
- Concrete afspraken, haalbare afspraken
- Doelen stellen
6. Volhouden
- Feedback geven, inpassen in adl, doelen stellen
Uitleggen hoe je de zorgvragen binnen de stap ‘openstaan’ en ‘begrijpen’ kunt ondersteunen bij
gedragsverandering, binnen de stap ‘willen’ uit de stap reeks een gedragsanalyse uitgevoerd worden,
aan de hand van het ASE model gedrags-en verander doelen geformuleerd worden, passende
beïnvloedingsmethode/interventies toegepast worden, de stappen ‘kunnen’ en ‘doen’ uitleggen en
uitleggen hoe er geëvalueerd wordt.
ASE-model
Attitude: de verwachting t.a.v. gedrag en de evaluatie van de voor- en nadelen. De houding van
mensen t.a.v. een onderwerp, object, gedrag of individu
Sociale invloed: het waargenomen gedrag van anderen en de ervaren sociale norm, sociale steun
Eigen effectiviteit:
De inschatting van het eigen vermogen om een gewenst gedrag te stellen, het vertrouwen in eigen
kunnen, om het gedrag in kwestie te kunnen uitvoeren.
Deze inschatting hangt af van:
- Vroegere ervaringen
- Observatie van anderen
- Eigen overtuiging
- Eigen gezondheidssituatie
