,Organisatieontdekker
AOK-ORG: samenvatting tentamenstof
1.1 een organisatie: wat is dat eigenlijk?
1.1.1 verschillende soorten organisaties
Tegenwoordig zijn we niet alleen met meer organisaties, maar ook met
omvangrijkere organisaties te maken, die dieper in zijn leven ingrijpen. Met de
omvang nam het volgende ook toe:
complexiteit
verscheidenheid
onderlinge vervlechting van organisaties
Organisaties zijn te beschrijven als doelrealiserende samenwerkingsverbanden
tussen mensen.
Een organisatie is eigenlijk niet meer dan een afspraak hoe het samenwerkings-
verband georganiseerd is. Die afspraak voor de gekozen vorm wordt soms herzien:
reorganisatie of organisatieverandering.
1.1.3 de organisatie en haar omgeving
Iedere organisatie maakt deel uit van de samenleving en heeft daarin te maken met
zeer veel verschillende andere organisaties. De omgeving vraagt iets aan de
organisatie (bv. vergunningen aanvragen of aangifte doen) en de organisatie vraagt
iets aan de omgeving (bv. materialen om in te kopen, arbeidskrachten of geldlening).
Je kunt zeggen dat de organisatie in een netwerk met andere organisaties zit. In de
relatie met die andere organisaties in het netwerk speelt afhankelijkheid een rol. De
andere organisaties hebben ‘jouw’ organisatie namelijk nodig voor hun voortbestaan.
Die relatie en afhankelijkheid zijn de redenen voor communicatieprofessionals om te
willen weten welke organisaties er in dat netwerk zijn, hoe de relatie is en wat waarin
verbeterd kan worden.
Een actorenanalyse is een werkvorm waarin je een groep(je) mensen uitnodigt om
zelf actief aan de slag te gaan met een vraag.
1.2 wat gebeurt er nou werkelijk in een organisatie?
Je kunt op vele manieren naar organisaties kijken. Eigenlijk is elke manier waarop je
kijkt te vergelijken met het opzetten van een bepaalde bril. Door elke bril kijk je naar
hetzelfde maar per bril neem je de situatie anders waar. In deze paragraaf worden er
twee brillen aangereikt:
1. de bril voor de zichtbare en onzichtbare organisatie
2. de bril voor het partijenmodel en het systeemmodel
,1.2.1 de eerste bril: de zichtbare en onzichtbare organisatie
Wanneer je een willekeurige manager of medewerker vraagt een tekening te maken
van zijn organisatie, zal hij doorgaans geneigd zijn het organigram te tekenen: de
formele verdeling van functies ten opzichte van elkaar en hun onderlinge
hiërarchische verhouding, ook wel het ‘harkje’ genoemd.
We kunnen ook de expliciete kant van de organisaties voorzien van een minder of
onzichtbare maar wel merkbare, impliciete kant. Hieronder staat een tabel die het
verschil weergeeft tussen de expliciete en impliciete kant van een organisatie.
, Aanvullend materiaal over Mintzberg
Basisonderdelen van een organisatie
Een organisatie is een groep mensen die een gezamenlijk doel nastreven. Om een
ordening in deze groep mensen aan te brengen onderscheidt Mintzberg 5
organisatiedelen waaruit een organisatie is opgebouwd. Later is hier een zesde
onderdeel aan toegevoegd: de ideologie van de organisatie.
1. topmanagement
De strategische top bestaat uit de eigenaar of directie van de organisatie. Het
topmanagement is verantwoordelijk voor de continuïteit van de organisatie.
Dit doen zij door doelen te stellen en een strategie te
ontwikkelen. Om vervolgens richting te geven aan de
activiteiten die de strategie moeten realiseren.
De belangrijkste taken van het topmanagement zijn:
organiseren
coördineren
plannen
instrueren
controleren
2. middenkader
Het middenmanagement vertaalt de strategische doelstellingen in concrete doelen
voor de verschillende afdelingen. Het middenkader geeft leiding aan de uitvoerende
kern. In de taakopvatting van het middenmanagement staan plannen, instrueren en
controleren centraal. Het middenkader is verantwoording verschuldigd aan het
topmanagement.
3. de uitvoerende kern
Op de zogenaamde werkvloer wordt het eigenlijke werk gedaan. Mintzberg stelt de
werkvloer dan ook centraal is zijn theorie. Alleen als de uitvoerende kern de
werkzaamheden efficiënt en effectief uitvoert zullen de resultaten, zoals
geformuleerd door het topmanagement, gerealiseerd worden.
Voorbeelden van medewerkers in de uitvoerende kern zijn:
machine-operators
adviseurs
vergunningverleners
advocaten
verkopers
AOK-ORG: samenvatting tentamenstof
1.1 een organisatie: wat is dat eigenlijk?
1.1.1 verschillende soorten organisaties
Tegenwoordig zijn we niet alleen met meer organisaties, maar ook met
omvangrijkere organisaties te maken, die dieper in zijn leven ingrijpen. Met de
omvang nam het volgende ook toe:
complexiteit
verscheidenheid
onderlinge vervlechting van organisaties
Organisaties zijn te beschrijven als doelrealiserende samenwerkingsverbanden
tussen mensen.
Een organisatie is eigenlijk niet meer dan een afspraak hoe het samenwerkings-
verband georganiseerd is. Die afspraak voor de gekozen vorm wordt soms herzien:
reorganisatie of organisatieverandering.
1.1.3 de organisatie en haar omgeving
Iedere organisatie maakt deel uit van de samenleving en heeft daarin te maken met
zeer veel verschillende andere organisaties. De omgeving vraagt iets aan de
organisatie (bv. vergunningen aanvragen of aangifte doen) en de organisatie vraagt
iets aan de omgeving (bv. materialen om in te kopen, arbeidskrachten of geldlening).
Je kunt zeggen dat de organisatie in een netwerk met andere organisaties zit. In de
relatie met die andere organisaties in het netwerk speelt afhankelijkheid een rol. De
andere organisaties hebben ‘jouw’ organisatie namelijk nodig voor hun voortbestaan.
Die relatie en afhankelijkheid zijn de redenen voor communicatieprofessionals om te
willen weten welke organisaties er in dat netwerk zijn, hoe de relatie is en wat waarin
verbeterd kan worden.
Een actorenanalyse is een werkvorm waarin je een groep(je) mensen uitnodigt om
zelf actief aan de slag te gaan met een vraag.
1.2 wat gebeurt er nou werkelijk in een organisatie?
Je kunt op vele manieren naar organisaties kijken. Eigenlijk is elke manier waarop je
kijkt te vergelijken met het opzetten van een bepaalde bril. Door elke bril kijk je naar
hetzelfde maar per bril neem je de situatie anders waar. In deze paragraaf worden er
twee brillen aangereikt:
1. de bril voor de zichtbare en onzichtbare organisatie
2. de bril voor het partijenmodel en het systeemmodel
,1.2.1 de eerste bril: de zichtbare en onzichtbare organisatie
Wanneer je een willekeurige manager of medewerker vraagt een tekening te maken
van zijn organisatie, zal hij doorgaans geneigd zijn het organigram te tekenen: de
formele verdeling van functies ten opzichte van elkaar en hun onderlinge
hiërarchische verhouding, ook wel het ‘harkje’ genoemd.
We kunnen ook de expliciete kant van de organisaties voorzien van een minder of
onzichtbare maar wel merkbare, impliciete kant. Hieronder staat een tabel die het
verschil weergeeft tussen de expliciete en impliciete kant van een organisatie.
, Aanvullend materiaal over Mintzberg
Basisonderdelen van een organisatie
Een organisatie is een groep mensen die een gezamenlijk doel nastreven. Om een
ordening in deze groep mensen aan te brengen onderscheidt Mintzberg 5
organisatiedelen waaruit een organisatie is opgebouwd. Later is hier een zesde
onderdeel aan toegevoegd: de ideologie van de organisatie.
1. topmanagement
De strategische top bestaat uit de eigenaar of directie van de organisatie. Het
topmanagement is verantwoordelijk voor de continuïteit van de organisatie.
Dit doen zij door doelen te stellen en een strategie te
ontwikkelen. Om vervolgens richting te geven aan de
activiteiten die de strategie moeten realiseren.
De belangrijkste taken van het topmanagement zijn:
organiseren
coördineren
plannen
instrueren
controleren
2. middenkader
Het middenmanagement vertaalt de strategische doelstellingen in concrete doelen
voor de verschillende afdelingen. Het middenkader geeft leiding aan de uitvoerende
kern. In de taakopvatting van het middenmanagement staan plannen, instrueren en
controleren centraal. Het middenkader is verantwoording verschuldigd aan het
topmanagement.
3. de uitvoerende kern
Op de zogenaamde werkvloer wordt het eigenlijke werk gedaan. Mintzberg stelt de
werkvloer dan ook centraal is zijn theorie. Alleen als de uitvoerende kern de
werkzaamheden efficiënt en effectief uitvoert zullen de resultaten, zoals
geformuleerd door het topmanagement, gerealiseerd worden.
Voorbeelden van medewerkers in de uitvoerende kern zijn:
machine-operators
adviseurs
vergunningverleners
advocaten
verkopers
