Leerdoelen Dwang en Verslaving
Deeltentamen 1
2018 - 2019
,Hoorcollege 1
1. De criteria voor middelenmisbruik in de DSM-V noemen [parafraseren]
A1: Grotere hoeveelheden of langduriger dan de bedoeling was
A2: Persistente wens om te minderen/stoppen of vergeefse pogingen
A3: Veel tid spenderen eraan
A4: Hunkering, sterk wens of drang tot gebruik middel
A5: Belangriikste rolverplichtngen niet nakomen
A6: Contnuering ondanks persisterende sociale of interpersoonliike problemen
A7: Belangriike actviteiten opgeven of verminderen
A8: Recidiverend gebruik in situates waar het fysiek gevaar oplevert
A9: Contnuering ondanks weten dat het fysieke of psychische problemen veroorzaakt
A10: Tolerante: (a) toename hoeveelheid gebruik voor gewenst efect, (b) verminderd efect bii
gebruik van zelfde hoeveelheid.
A11: Onthoudingsverschiinselen (NB indien van toepassing)
2. De belangrijkste veranderingen in de classifcaae van verslaving van DSM-IV naar DSM-V
benoemen [parafraseren]
- Gebruik van middelen & pathologische gokken werd een stoornis, nameliik ‘’Verslavingen en
stoornissen door het gebruik van middelen’’
o Dit omdat er grote overlap was, veel comorbiditeit tussen beide, ze een gedeelde
genetsche kwetsbaarheid hebben, vergeliikbare hersenfunctestoornissen en
dezelfde reacte op behandelingen.
o 5/10 4/9 (door verwiidering illegale actviteiten)
- Misbruik en afankeliikheid werd ‘’Stoornis in het gebruik van middelen’’ met drie
ernstniveaus
o Betrouwbaarheid en validitet misbruik was onvoldoende, had maar 1 criterium van
de 4 nodig (dit was ongewenst) en ze maakte deel uit van een onderliggend
verslavingsdimente.
3. Aan de hand van een casus beoordelen welke criteria voor de diagnose van een stoornis in
middelenmisbruik aan de orde zijn [evalueren]
4. Uitleggen wat een trans-diagnosasch perspecaee op compulsiviteit inhoudt en waarom het
zinvol is [zelfstandig denken]
Compulsiviteit = gedrag dat wordt voortgezet ondanks de persoon kennis heef dat het negateve
consequentes heef.
Er wordt aangenomen dat er een gemeenschappeliik onderliggend mechanisme (zowel
psychologische als neurobiologisch) is die een rol speelt in het ontstaan en in stand houden van
compulsieve stoornissen. Nameliik gewoonte, craving en cogniteve controlefunctes.
Het is zinvol om hier zo over na te denken, omdat er dan gekeken kan worden wat de onderliggende
oorzaak is. Als ie dit weet kun ie hier ie behandeling op afstemmen of preventef werken.
, 5. Kenmerken van de belangrijkste drugs (in 3 groepen onderverdeeld) kunnen
opnoemen [parafraseren]
1. Verdovende middelen: Minder alert, meer kalmering, mogeliik in slaperige roes komen
o Alcohol, Sederende-hypnotsche drugs.
2. Stimulerende middelen: Stmuleren sympathische zenuwstelsel voorbereiding in acte
komen snellere reactetid en alertheid.
o Cafeïne, Nicotne, Amfetamine, Cocaïne.
3. Psychedelica en aanverwante stofen: Geestverruimende middelen andere ervaringen en
cognites
o Cannabis, XTC, LSD
6. De rol van ontwenningsverschijnselen in middelenmisbruik uitleggen [analyseren]
Drugs worden eerst genomen omdat het plezierig is, dit is een positeve bekrachtging. Naar meer
gebruik ontstaat er een tolerante en worden drugs genomen om onaangename
ontwenningsverschiinselen te voorkomen, wat een negateve bekrachtging is.
Vraag 1.3. Van de voorbereidende opdracht: Terugval: beargumenteer oe terugval voornamelijk
veroorzaakt wordt door ontwenningsverschijnselen oe niet.
Terugval wordt niet veroorzaakt door ontwenningsverschiinselen. Uit onderzoek is nameliik gebleken
dat cues belangriiker ziin voor het terugvallen. Cues die geassocieerd ziin met het gebruik, roepen
nameliik wantng op, doordat dopamine afgife stigt en iemand gemotveerd wordt tot het
drugszoeken.
Terugval vindt vaak plaats wanneer iemand al is afgekickt en helemaal geen
ontwenningsverschiinselen meer heef.
Hoorcollege 2
1. De geschiedenis van het concept verslaving beschrijven [parafraseren]
Vroeger werd verslaafde mensen gezien als immoreel, hierna werd de schuld weggenomen bii de
mens en werd verslaving toegeschreven aan de beschikbaarheid van de middelen en de verslavende
werking van die middelen. De verslavende stofen in middelen was niet het enige wat zorgde voor
verslaving, hierna werd er gekeken naar de onderliggende karakterneurose of
persoonliikheidsstoornis. Zii zeggen dat er fundamentele biologische en psychische verschillen ziin
tussen verslaafden en niet verslaafden. Hierna werd er duideliike dat de sociale omgeving ook een rol
speelt in het ontwikkelen van een verslaving. Het biopsychosociale model werd toen meer onder de
aandacht gebracht. De laatste iaren wordt verslaving vooral gezien als een hersenziekte.
2. In algemene bewoordingen 3 argumenten kunnen bieden vóór een neurobiologisch
perspecaee op verslaving [evaluerenn
- Het beloningssysteem in de hersenen antcipeert op bepaalde beloningen aanwezig in de
omgeving, hierbii speelt dopamine een belangriike rol. Bii een beloning komt dopamine vrii.
Deeltentamen 1
2018 - 2019
,Hoorcollege 1
1. De criteria voor middelenmisbruik in de DSM-V noemen [parafraseren]
A1: Grotere hoeveelheden of langduriger dan de bedoeling was
A2: Persistente wens om te minderen/stoppen of vergeefse pogingen
A3: Veel tid spenderen eraan
A4: Hunkering, sterk wens of drang tot gebruik middel
A5: Belangriikste rolverplichtngen niet nakomen
A6: Contnuering ondanks persisterende sociale of interpersoonliike problemen
A7: Belangriike actviteiten opgeven of verminderen
A8: Recidiverend gebruik in situates waar het fysiek gevaar oplevert
A9: Contnuering ondanks weten dat het fysieke of psychische problemen veroorzaakt
A10: Tolerante: (a) toename hoeveelheid gebruik voor gewenst efect, (b) verminderd efect bii
gebruik van zelfde hoeveelheid.
A11: Onthoudingsverschiinselen (NB indien van toepassing)
2. De belangrijkste veranderingen in de classifcaae van verslaving van DSM-IV naar DSM-V
benoemen [parafraseren]
- Gebruik van middelen & pathologische gokken werd een stoornis, nameliik ‘’Verslavingen en
stoornissen door het gebruik van middelen’’
o Dit omdat er grote overlap was, veel comorbiditeit tussen beide, ze een gedeelde
genetsche kwetsbaarheid hebben, vergeliikbare hersenfunctestoornissen en
dezelfde reacte op behandelingen.
o 5/10 4/9 (door verwiidering illegale actviteiten)
- Misbruik en afankeliikheid werd ‘’Stoornis in het gebruik van middelen’’ met drie
ernstniveaus
o Betrouwbaarheid en validitet misbruik was onvoldoende, had maar 1 criterium van
de 4 nodig (dit was ongewenst) en ze maakte deel uit van een onderliggend
verslavingsdimente.
3. Aan de hand van een casus beoordelen welke criteria voor de diagnose van een stoornis in
middelenmisbruik aan de orde zijn [evalueren]
4. Uitleggen wat een trans-diagnosasch perspecaee op compulsiviteit inhoudt en waarom het
zinvol is [zelfstandig denken]
Compulsiviteit = gedrag dat wordt voortgezet ondanks de persoon kennis heef dat het negateve
consequentes heef.
Er wordt aangenomen dat er een gemeenschappeliik onderliggend mechanisme (zowel
psychologische als neurobiologisch) is die een rol speelt in het ontstaan en in stand houden van
compulsieve stoornissen. Nameliik gewoonte, craving en cogniteve controlefunctes.
Het is zinvol om hier zo over na te denken, omdat er dan gekeken kan worden wat de onderliggende
oorzaak is. Als ie dit weet kun ie hier ie behandeling op afstemmen of preventef werken.
, 5. Kenmerken van de belangrijkste drugs (in 3 groepen onderverdeeld) kunnen
opnoemen [parafraseren]
1. Verdovende middelen: Minder alert, meer kalmering, mogeliik in slaperige roes komen
o Alcohol, Sederende-hypnotsche drugs.
2. Stimulerende middelen: Stmuleren sympathische zenuwstelsel voorbereiding in acte
komen snellere reactetid en alertheid.
o Cafeïne, Nicotne, Amfetamine, Cocaïne.
3. Psychedelica en aanverwante stofen: Geestverruimende middelen andere ervaringen en
cognites
o Cannabis, XTC, LSD
6. De rol van ontwenningsverschijnselen in middelenmisbruik uitleggen [analyseren]
Drugs worden eerst genomen omdat het plezierig is, dit is een positeve bekrachtging. Naar meer
gebruik ontstaat er een tolerante en worden drugs genomen om onaangename
ontwenningsverschiinselen te voorkomen, wat een negateve bekrachtging is.
Vraag 1.3. Van de voorbereidende opdracht: Terugval: beargumenteer oe terugval voornamelijk
veroorzaakt wordt door ontwenningsverschijnselen oe niet.
Terugval wordt niet veroorzaakt door ontwenningsverschiinselen. Uit onderzoek is nameliik gebleken
dat cues belangriiker ziin voor het terugvallen. Cues die geassocieerd ziin met het gebruik, roepen
nameliik wantng op, doordat dopamine afgife stigt en iemand gemotveerd wordt tot het
drugszoeken.
Terugval vindt vaak plaats wanneer iemand al is afgekickt en helemaal geen
ontwenningsverschiinselen meer heef.
Hoorcollege 2
1. De geschiedenis van het concept verslaving beschrijven [parafraseren]
Vroeger werd verslaafde mensen gezien als immoreel, hierna werd de schuld weggenomen bii de
mens en werd verslaving toegeschreven aan de beschikbaarheid van de middelen en de verslavende
werking van die middelen. De verslavende stofen in middelen was niet het enige wat zorgde voor
verslaving, hierna werd er gekeken naar de onderliggende karakterneurose of
persoonliikheidsstoornis. Zii zeggen dat er fundamentele biologische en psychische verschillen ziin
tussen verslaafden en niet verslaafden. Hierna werd er duideliike dat de sociale omgeving ook een rol
speelt in het ontwikkelen van een verslaving. Het biopsychosociale model werd toen meer onder de
aandacht gebracht. De laatste iaren wordt verslaving vooral gezien als een hersenziekte.
2. In algemene bewoordingen 3 argumenten kunnen bieden vóór een neurobiologisch
perspecaee op verslaving [evaluerenn
- Het beloningssysteem in de hersenen antcipeert op bepaalde beloningen aanwezig in de
omgeving, hierbii speelt dopamine een belangriike rol. Bii een beloning komt dopamine vrii.
