Hoorcollege 8: Deelneming
Deelneming algemeen
Verruiming strafrechtelijke aansprakelijkheid
Vorige college heb ik met u gesproken over daderschap, functoneel daderschap, daderschap van een
rechtspersoon en feitelijk leidinggeven. Vandaag wil ik met u spreken over een materieel
strafrechtelijk thema dat daarmee enigszins verband houdt namelijk het onderwerp van de
deelneming. Ook hier in net als in HC 6 bij de poging en voorbereiding, sprake van een zekere
uitbreiding van strafaarheid. Het vorige college ten dagen geleden, hebben wij gezien dat het
strafrechtelijk daderschap een ontwikkeling heef doorgemaakt van een tamelijk fysiek georiënteerd
handelingsbegrip naar een minder fysiek handelingsbegrip. Door die ontwikkeling wordt in abstracto
de grens van de mogelijkheden tot strafrechtelijke aansprakelijkstelling verruimd. Die verruiming zet
zich ook op ander wijze door en wel over de band met de strafrechtelijke deelneming.
Grondmodel van strafrechtelijke aansprakelijkheid: gedrag plegen waarmee een delictsomschrijving
wordt vervuld. In het grondmodel van strafrechtelijke aansprakelijkheid is het zo dat jij strafaar bent
als jij met bepaald gedrag een d.o. hebt vervuld, terwijl het gedrag om die reden geacht wordt
wederrechtelijk te zijn en aan jouw schuld te wijten.
Kort gezegd: voorwaarden voor strafaarheid is in het klassieke model in ieder geval dat je door jouw
gedrag een d.o. hebt vervuld. Anders gezegd in dit model kan strikt genomen geen sprake zijn van
strafrechtelijke aansprakelijkheid als jij die d.o. niet, of nog niet, of niet geheel hebt vervuld.
Maar zoals we bij het daderschap zagen bestaat er kennelijk een behoefe aan ruimere grenzen van
strafrechtelijke aansprakelijkheid. Tegen die achtergrond is het ook niet zo verwonderlijk dat op
andere wijze dan via daderschap door de wetgever is gezocht naar verruiming van de grenzen van
strafrechtelijke aansprakelijkheid. Verschillende vormen van verruiming zijn hier dus denkbaar:
Poging en voorbereiding (week 6).
Uitbreiding van strafaarheid: strafaarheid hoeeel de delictsomschrijving niet, nog niet of niet
geheel is vervuld
Maar ik ga nu inzoomen op een andere wijze van uitbereiding van strafaarheid ten opzichte van dat
grondmodel namelijk door de strafaarstelling van deelneming.
De regeling van deelneming vind je overwegend in Titel IV van Boek I Sr (algemene bepalingen). De
regeling van de deelneming strekt zich in beginsel uit tot alle strafepalingen van Boek II en Boek III
en via 91 Sr ook tot strafepalingen buiten het wetboek zoals in bijzondere strafweten APV, WED,
WWM. Dat zagen we eigenlijk ook bij poging en voorbereiding. Ook poging en voorbereiding
behelzen een uitbreiding van strafaarheid. Ook de poging en voorbereiding zijn vervat in algemene
regelingen in Boek I, Titel IV art. 45 Sr e.v.
Maar we zagen in week 6 ook dat de wetgever naast die algemene bepalingen/ regelingen ook nog in
bepaalde specifeke strafepalingen in heef voorzien om bepaald gedrag dat plaatsvindt het
voorstadium van een bepaald delicteus gebeuren zelfstandig strafaar te stellen. Ik noem als vb.
daarbij de strafaarstelling van grooming art. 248e Sr. Die dynamiek zien we eigenlijk ook bij de
deelneming. Naast de algemene regeling van deelneming in Titel V van Boek I Sr heef de wetgever
ervoor gekozen om ook in een enkele bijzonder strafepaling specifek gedrag strafaar te stellen dat
nogal sterk lijkt op de algemene deelnemingshandelingen van Titel V van boek 1 Sr.
Bv. 141a Sr: het opzetelijk gelegenheid, middelen of inlichtngen verschafen tot het plegen van
geweld tegen personen of goederen. Het opzetelijk gelegenheid, middelen of inlichtngen
verschafen dat is een strafaarstelling die op het eerste gezicht grote gelijkenis vertoont met de
deelnemingsfguur medeplichtgheid.
Deelneming algemeen
Verruiming strafrechtelijke aansprakelijkheid
Vorige college heb ik met u gesproken over daderschap, functoneel daderschap, daderschap van een
rechtspersoon en feitelijk leidinggeven. Vandaag wil ik met u spreken over een materieel
strafrechtelijk thema dat daarmee enigszins verband houdt namelijk het onderwerp van de
deelneming. Ook hier in net als in HC 6 bij de poging en voorbereiding, sprake van een zekere
uitbreiding van strafaarheid. Het vorige college ten dagen geleden, hebben wij gezien dat het
strafrechtelijk daderschap een ontwikkeling heef doorgemaakt van een tamelijk fysiek georiënteerd
handelingsbegrip naar een minder fysiek handelingsbegrip. Door die ontwikkeling wordt in abstracto
de grens van de mogelijkheden tot strafrechtelijke aansprakelijkstelling verruimd. Die verruiming zet
zich ook op ander wijze door en wel over de band met de strafrechtelijke deelneming.
Grondmodel van strafrechtelijke aansprakelijkheid: gedrag plegen waarmee een delictsomschrijving
wordt vervuld. In het grondmodel van strafrechtelijke aansprakelijkheid is het zo dat jij strafaar bent
als jij met bepaald gedrag een d.o. hebt vervuld, terwijl het gedrag om die reden geacht wordt
wederrechtelijk te zijn en aan jouw schuld te wijten.
Kort gezegd: voorwaarden voor strafaarheid is in het klassieke model in ieder geval dat je door jouw
gedrag een d.o. hebt vervuld. Anders gezegd in dit model kan strikt genomen geen sprake zijn van
strafrechtelijke aansprakelijkheid als jij die d.o. niet, of nog niet, of niet geheel hebt vervuld.
Maar zoals we bij het daderschap zagen bestaat er kennelijk een behoefe aan ruimere grenzen van
strafrechtelijke aansprakelijkheid. Tegen die achtergrond is het ook niet zo verwonderlijk dat op
andere wijze dan via daderschap door de wetgever is gezocht naar verruiming van de grenzen van
strafrechtelijke aansprakelijkheid. Verschillende vormen van verruiming zijn hier dus denkbaar:
Poging en voorbereiding (week 6).
Uitbreiding van strafaarheid: strafaarheid hoeeel de delictsomschrijving niet, nog niet of niet
geheel is vervuld
Maar ik ga nu inzoomen op een andere wijze van uitbereiding van strafaarheid ten opzichte van dat
grondmodel namelijk door de strafaarstelling van deelneming.
De regeling van deelneming vind je overwegend in Titel IV van Boek I Sr (algemene bepalingen). De
regeling van de deelneming strekt zich in beginsel uit tot alle strafepalingen van Boek II en Boek III
en via 91 Sr ook tot strafepalingen buiten het wetboek zoals in bijzondere strafweten APV, WED,
WWM. Dat zagen we eigenlijk ook bij poging en voorbereiding. Ook poging en voorbereiding
behelzen een uitbreiding van strafaarheid. Ook de poging en voorbereiding zijn vervat in algemene
regelingen in Boek I, Titel IV art. 45 Sr e.v.
Maar we zagen in week 6 ook dat de wetgever naast die algemene bepalingen/ regelingen ook nog in
bepaalde specifeke strafepalingen in heef voorzien om bepaald gedrag dat plaatsvindt het
voorstadium van een bepaald delicteus gebeuren zelfstandig strafaar te stellen. Ik noem als vb.
daarbij de strafaarstelling van grooming art. 248e Sr. Die dynamiek zien we eigenlijk ook bij de
deelneming. Naast de algemene regeling van deelneming in Titel V van Boek I Sr heef de wetgever
ervoor gekozen om ook in een enkele bijzonder strafepaling specifek gedrag strafaar te stellen dat
nogal sterk lijkt op de algemene deelnemingshandelingen van Titel V van boek 1 Sr.
Bv. 141a Sr: het opzetelijk gelegenheid, middelen of inlichtngen verschafen tot het plegen van
geweld tegen personen of goederen. Het opzetelijk gelegenheid, middelen of inlichtngen
verschafen dat is een strafaarstelling die op het eerste gezicht grote gelijkenis vertoont met de
deelnemingsfguur medeplichtgheid.
