Samenvatting 3: Geheugen
Stuss (2010). Chapter 30. Memory rehabilitation for people with brain injury.
Introductie
• Handicap in alledaags geheugen functioneren overschrijdt neurologische grenzen en is een grote
last op de gezondheid van elk land.
• Restoratie van geheugen functioneren naar pre-letsel level is onwaarschijnlijk, maar er kan veel
gedaan worden om geheugen-beperkte mensen, hun familie en hun verzorgers te helpen bij het
compenseren van alledaagse problemen.
• Omgevingsmodificaties kunnen grote hulp bieden in het verminderen van alledaagse
geheugenmoeilijkheden.
• Nieuwe technologie heeft een toenemend belang in het helpen van geheugen-beperkte individuen
om te compenseren voor hun problemen.
• Gestructureerd teaching is vaak nodig om geheugen-beperkte individuen te helpen bij het
gebruiken van geheugenhulpmiddelen.
• Interne strategieën zoals mnemonics en herhaaltechnieken kunnen gebruikt worden voor het leren
van nieuwe informatie, hoewel meeste geheugen-beperkte mensen dit niet spontaan gebruiken.
• Foutloos leren is vaak effectiever dan trial-and-error voor mensen met geheugenmoeilijkheden.
• Naast geheugenproblemen hebben veel personen met breinletsel andere cognitieve en emotionele
problemen die aangepakt moeten worden.
• Anxiety, depressie en andere emotionele moeilijkheden moeten samen met geheugenproblemen
behandeld worden.
De revalidatie van patiënten met geheugenbeperking volgend op breinletsel of ziekte is gelijk aan, maar
ook verschillend van revalidatie die focust op oudere populaties. Geheugen revalidatie interventies
zullen tijd-gelimiteerd noodzakelijk zijn in patiënten met dementie, waar het voor individuen met
verworven breinletsel stabiel blijft in hun behoefte.
Omgevingsaanpassingen
• Omgevingsgeheugenhulpmiddelen kunnen geclassificeerd worden in drie types: (1) proximaal; (2)
distaal en (3) object-geïntegreerd.
• Omgevingshulpmiddelen kunnen op verschillende manieren helpen, zoals bij het herinneren om
dingen te doen of waar dingen zich bevinden.
• Omgevingshulpmiddelen kunnen passief (bv. labels) of actief zijn (bv. alarmen).
• Verzorgers kunnen ook gezien worden als een belangrijk hulpmiddel.
Omgeving wordt vaak gebruikt voor een deel van iemands omgeving, bijvoorbeeld sociale (de mensen
en groepen waar iemand mee leeft), fysieke (alle niet-dierlijke elementen van iemands omgeving, zoals
steden), natuurlijke (niet-menselijke) of gebouwde omgeving (delen gebouwd door mensen). In de
meeste gevallen wordt het gebruikt voor de visuele omgeving.
Omgevingsgeheugenhulpmiddelen
Kenmerken van onze omgeving vormen ons gedrag, zowel bewust als onbewust. We reageren op cues
in de omgeving voor veel dagelijkse activiteiten. Het is handig om omgevingshulpmiddelen te verdelen
in drie categorieën:
1
, 1. Proximale hulpmiddelen: kenmerken zoals het design en de inhoud van een kamer. Ook omvat
dit items zoals klokken, kalenders of kalkborden die deel zijn van een ruimte die hun waarde deels
uitoefenen op grond van hun locatie in de ruimte.
2. Distale hulpmiddelen: settingen zoals de lay-out van een gebouw, winkelcentra, het design van
straten en winkels en het design van transportatie netwerken.
3. Object-geïntegreerde hulpmiddelen: omvat apparaten zoals alarmen ter herinnering in de keuken
of in de auto om geheugenverlies te voorkomen. Mensen kunnen ook vallen onder dit type.
Proximale omgevingshulpmiddelen
Een proximale omgeving die goed gestructureerd en georganiseerd is, is minder waarschijnlijk te
resulteren in geheugenverlies, zoals vergeten waar iets ligt. De items voor later retrieval moeten
gecategoriseerd zijn, en er moeten aparte opslag units zijn voor elke categorie. Categorieën moeten
betekenisvol zijn voor het individu en kan een aantal subcategorieën bevatten. Onderscheidende opslag
units moeten verschillen in hun kenmerken zoals grootte, vorm, kleur en/of ruimtelijke positie.
Handige dingen zijn zwart-tegen wit en alfabetische nummering. Als het mogelijk is moet er een relatie
zijn tussen de inhoud en de visuele kenmerken bv. bruine container voor koffie. Ook kunnen
doorzichtige containers handig zijn. Oriëntatie voor tijd, plaats en huidige events kunnen geholpen
worden door items zoals klokken met dag/maand/jaar. Regulariteit van routine activiteiten kunnen
ook helpen bij het verbeteren van kennis zoals oriëntatie van tijd. Zorgen voor bekende items, zoals
foto’s, kunnen helpen bij herinneringen en kunnen indirect verstoord gedrag verminderen. Items zoals
kalenders en kalkborden kunnen niet alleen handelen als kennis opslag/retrieval hulpmiddel maar
kunnen ook helpen met prospectief geheugen, zoals dingen onthouden te doen op bepaalde momenten.
Ook kunnen er veranderingen aan de werkplaats of huisomgeving toegepast worden om prospectief
geheugenverlies te minimaliseren, bijvoorbeeld het gebruik van post-it notities.
Distale omgevingshulpmiddelen
De meeste distale hulpmiddelen zijn bedoeld voor het helpen van mensen bij het terughalen van
kennis, simpele regels etc. en gaat niet om het verbeteren van prospectief geheugen functioneren. Het
kan handig zijn voor een therapeut om de thuissituatie van de patiënt te zien om te bepalen hoe de
omgeving het best aangepast kan worden. Gepland gebruik van tekens kunnen voordelig zijn als
preventieve metingen, zoals waarschuwingstekens bij trappen. Voor een verzorgingshuis moet het
design onderscheidend zijn met herkenningspunten.
Object-geïntegreerde omgevingshulpmiddelen
Simpele labels kunnen mensen helpen om te weten wat ze doen in bepaalde settingen. Ingebouwde
alarmen helpen bij het voorkomen van geheugenverlies zoals het vergeten om dingen uit te voeren.
Apparaten kunnen ingebouwde timers hebben die vanzelf uit gaan. Ook kunnen stem-gebaseerde
boodschappen samengaan met alarmen. Herinneringen van verzorgers zijn waarschijnlijk de meest
voorkomende vorm van cues waar patiënten op vertrouwen.
Nieuw leren
• De hoofd strategieën voor het vergroten van nieuw leren zijn expanded rehearsal (ook bekend als
spaced retrieval), mnemonics en foutloos leren.
• Expanded rehearsal/spaced retrieval omvat de graduale toename in retentie interval wanneer de
informatie die geleerd moet worden gepresenteerd wordt.
2
Stuss (2010). Chapter 30. Memory rehabilitation for people with brain injury.
Introductie
• Handicap in alledaags geheugen functioneren overschrijdt neurologische grenzen en is een grote
last op de gezondheid van elk land.
• Restoratie van geheugen functioneren naar pre-letsel level is onwaarschijnlijk, maar er kan veel
gedaan worden om geheugen-beperkte mensen, hun familie en hun verzorgers te helpen bij het
compenseren van alledaagse problemen.
• Omgevingsmodificaties kunnen grote hulp bieden in het verminderen van alledaagse
geheugenmoeilijkheden.
• Nieuwe technologie heeft een toenemend belang in het helpen van geheugen-beperkte individuen
om te compenseren voor hun problemen.
• Gestructureerd teaching is vaak nodig om geheugen-beperkte individuen te helpen bij het
gebruiken van geheugenhulpmiddelen.
• Interne strategieën zoals mnemonics en herhaaltechnieken kunnen gebruikt worden voor het leren
van nieuwe informatie, hoewel meeste geheugen-beperkte mensen dit niet spontaan gebruiken.
• Foutloos leren is vaak effectiever dan trial-and-error voor mensen met geheugenmoeilijkheden.
• Naast geheugenproblemen hebben veel personen met breinletsel andere cognitieve en emotionele
problemen die aangepakt moeten worden.
• Anxiety, depressie en andere emotionele moeilijkheden moeten samen met geheugenproblemen
behandeld worden.
De revalidatie van patiënten met geheugenbeperking volgend op breinletsel of ziekte is gelijk aan, maar
ook verschillend van revalidatie die focust op oudere populaties. Geheugen revalidatie interventies
zullen tijd-gelimiteerd noodzakelijk zijn in patiënten met dementie, waar het voor individuen met
verworven breinletsel stabiel blijft in hun behoefte.
Omgevingsaanpassingen
• Omgevingsgeheugenhulpmiddelen kunnen geclassificeerd worden in drie types: (1) proximaal; (2)
distaal en (3) object-geïntegreerd.
• Omgevingshulpmiddelen kunnen op verschillende manieren helpen, zoals bij het herinneren om
dingen te doen of waar dingen zich bevinden.
• Omgevingshulpmiddelen kunnen passief (bv. labels) of actief zijn (bv. alarmen).
• Verzorgers kunnen ook gezien worden als een belangrijk hulpmiddel.
Omgeving wordt vaak gebruikt voor een deel van iemands omgeving, bijvoorbeeld sociale (de mensen
en groepen waar iemand mee leeft), fysieke (alle niet-dierlijke elementen van iemands omgeving, zoals
steden), natuurlijke (niet-menselijke) of gebouwde omgeving (delen gebouwd door mensen). In de
meeste gevallen wordt het gebruikt voor de visuele omgeving.
Omgevingsgeheugenhulpmiddelen
Kenmerken van onze omgeving vormen ons gedrag, zowel bewust als onbewust. We reageren op cues
in de omgeving voor veel dagelijkse activiteiten. Het is handig om omgevingshulpmiddelen te verdelen
in drie categorieën:
1
, 1. Proximale hulpmiddelen: kenmerken zoals het design en de inhoud van een kamer. Ook omvat
dit items zoals klokken, kalenders of kalkborden die deel zijn van een ruimte die hun waarde deels
uitoefenen op grond van hun locatie in de ruimte.
2. Distale hulpmiddelen: settingen zoals de lay-out van een gebouw, winkelcentra, het design van
straten en winkels en het design van transportatie netwerken.
3. Object-geïntegreerde hulpmiddelen: omvat apparaten zoals alarmen ter herinnering in de keuken
of in de auto om geheugenverlies te voorkomen. Mensen kunnen ook vallen onder dit type.
Proximale omgevingshulpmiddelen
Een proximale omgeving die goed gestructureerd en georganiseerd is, is minder waarschijnlijk te
resulteren in geheugenverlies, zoals vergeten waar iets ligt. De items voor later retrieval moeten
gecategoriseerd zijn, en er moeten aparte opslag units zijn voor elke categorie. Categorieën moeten
betekenisvol zijn voor het individu en kan een aantal subcategorieën bevatten. Onderscheidende opslag
units moeten verschillen in hun kenmerken zoals grootte, vorm, kleur en/of ruimtelijke positie.
Handige dingen zijn zwart-tegen wit en alfabetische nummering. Als het mogelijk is moet er een relatie
zijn tussen de inhoud en de visuele kenmerken bv. bruine container voor koffie. Ook kunnen
doorzichtige containers handig zijn. Oriëntatie voor tijd, plaats en huidige events kunnen geholpen
worden door items zoals klokken met dag/maand/jaar. Regulariteit van routine activiteiten kunnen
ook helpen bij het verbeteren van kennis zoals oriëntatie van tijd. Zorgen voor bekende items, zoals
foto’s, kunnen helpen bij herinneringen en kunnen indirect verstoord gedrag verminderen. Items zoals
kalenders en kalkborden kunnen niet alleen handelen als kennis opslag/retrieval hulpmiddel maar
kunnen ook helpen met prospectief geheugen, zoals dingen onthouden te doen op bepaalde momenten.
Ook kunnen er veranderingen aan de werkplaats of huisomgeving toegepast worden om prospectief
geheugenverlies te minimaliseren, bijvoorbeeld het gebruik van post-it notities.
Distale omgevingshulpmiddelen
De meeste distale hulpmiddelen zijn bedoeld voor het helpen van mensen bij het terughalen van
kennis, simpele regels etc. en gaat niet om het verbeteren van prospectief geheugen functioneren. Het
kan handig zijn voor een therapeut om de thuissituatie van de patiënt te zien om te bepalen hoe de
omgeving het best aangepast kan worden. Gepland gebruik van tekens kunnen voordelig zijn als
preventieve metingen, zoals waarschuwingstekens bij trappen. Voor een verzorgingshuis moet het
design onderscheidend zijn met herkenningspunten.
Object-geïntegreerde omgevingshulpmiddelen
Simpele labels kunnen mensen helpen om te weten wat ze doen in bepaalde settingen. Ingebouwde
alarmen helpen bij het voorkomen van geheugenverlies zoals het vergeten om dingen uit te voeren.
Apparaten kunnen ingebouwde timers hebben die vanzelf uit gaan. Ook kunnen stem-gebaseerde
boodschappen samengaan met alarmen. Herinneringen van verzorgers zijn waarschijnlijk de meest
voorkomende vorm van cues waar patiënten op vertrouwen.
Nieuw leren
• De hoofd strategieën voor het vergroten van nieuw leren zijn expanded rehearsal (ook bekend als
spaced retrieval), mnemonics en foutloos leren.
• Expanded rehearsal/spaced retrieval omvat de graduale toename in retentie interval wanneer de
informatie die geleerd moet worden gepresenteerd wordt.
2
