Begrippen bewustzijnsfilosofie deel
II
Inhoud
College 7: De natuurlijke methode.................................................................................................................2
College 8: De grote illusie van bewustzijn.......................................................................................................2
College 9: Bewustzijn en aandacht.................................................................................................................3
College 10: Bewustzijn en aandacht...............................................................................................................4
College 11: Theorieën over het zelf................................................................................................................4
College 12: Vrije wil........................................................................................................................................5
College 13: Bewustzijn, evolutie en de geest van dieren................................................................................6
Leerdoelen bewustzijnsfilosofie.........................................................................................................................7
College 7.........................................................................................................................................................7
College 8.........................................................................................................................................................7
College 9.........................................................................................................................................................7
College 10.......................................................................................................................................................7
College 11.......................................................................................................................................................7
College 12.......................................................................................................................................................7
College 13.......................................................................................................................................................8
, College 7: De natuurlijke methode
Naturalistisch standpunt: vragen zijn best te beantwoorden via de wetenschap, dit is objectief.
Fenomenaal bewustzijn: De subjectieve ervaring of het ‘hoe het is’ om te zijn.
Fenomenologie: Hoe iemand iets ervaart, dit kan via introspectie (stilstaan bij de fenomenologie van jouw
ervaring) of via rapporteren (iemand anders vertelt je over de fenomenologie van hun ervaring).
Qualia: Kwalitatieve aspecten van een ervaring (is hetzelfde als ‘What it is likeness’).
Het moeilijke probleem van bewustzijn: Hoe kunnen we fenomenaal bewustzijn of subjectieve ervaring
verklaren vanuit een materialistische theorie? Twee interpretaties: de verklaringskloof is een epistemologisch
probleem (de nodige kennis ontbreekt nog) of een metafysisch probleem (materialisme is fout, qualia zijn
niet fysiek)
Intuïtie pompen: Een gedachte-experiment dat is opgesteld om een intuïtie op te wekken en te onthullen (en
ons in staat stellen om via deze intuïtie een antwoord te formuleren op een probleem).
Het kennisargument: Mary de superwetenschapper wist alle materiele feiten over geel, dus als je gelooft dat
mary iets nieuws leert als ze geel ziet dan geloof je dat qualia niet-materiele/fysieke fenomenen zijn (en dus
dat materialisme fout is).
De natuurlijke methode: Een interdisciplinaire methode om het lichaam geest-debat te benaderen door
introspectie (fenomenologie) te combineren met andere wetenschappelijke en materialistische methodes
(psychologie, neurowetenschap).
Materialisme; Het idee dat alles fysiek is of supervenieert op het fysieke.
Fenomenale zombies: Ze zijn fysiek identiek aan ons, maar hebben geen fenomenaal bewustzijn.
‘Homicidal somnambulism’; Moorddadig slaapwandelen, tijdens het slaapwandelen vermoord Kenneth Parks
zijn moeder en bijna zijn vader.
Blindsight of ‘blindzien’: visuele cortex is beschadigd waardoor iemand blind is, maar de ogen zijn nog intact,
ze reageren onbewust toch nog op visuele stimuli.
Explanatory gap: De verklaringskloof is het verschil tussen de materie en de fenomenologie. Het probleem:
hoe kan een materialistische theorie van bewustzijn, qualia/het fenomenale verklaren?
Oefenvraag:
Welke van de volgende drie disciplines behoort niet tot de natuurlijke methode?
a. Fenomenologie
b. Psychologie
c. Psychiatrie
d. Deze drie disciplines behoren alle drie tot de natuurlijke methode
College 8: De grote illusie van bewustzijn
Illusionisme over bewustzijn: De illusie dat we bewustzijn nog moeten zoeken, terwijl we alle breinprocessen
al hebben verklaard. En het kan lijken alsof bewustzijn bepaalde kenmerken heeft die het eigenlijk niet heeft.
Zwak illusionisme: Bewustzijn is niet zoals het voor ons lijkt te zijn/wordt beschreven, maar bestaat wel.
Sterk illusionisme: Bewustzijn bestaat niet.
Natuurlijke methode: In het onderzoek naar bewustzijn zowel wetenschap als fenomenologie serieus nemen.
De grote illusie van perceptie: Visuele perceptie lijkt in te houden dat we rijke en gedetailleerde
representatie of beelden aanmaken in ons hoofd, maar dat is slechts een illusie. We zijn niet fout in wat we
zien, maar in hoe we het zien.
Tactiele illusie: De rubberen hand illusie -> de proefpersoon rapporteert de aanraking te voelen op de plek
van de rubberen hand.
Intuïties van visuele perceptie: Visuele ervaringen zijn rijk en gedetailleerd. Op elk moment is er inhoud die
zich binnen ons bewustzijn bevindt, terwijl de rest onbewust blijft. Zien betekent mentale beelden hebben:
de wereld wordt gerepresenteerd in ons hoofd.
Homunculus probleem: Een argument tegen het ’beelden-in-het-hoofd’ idee.
De blinde vlek: De plek in je visuele veld die correspondeert met de plek op het netvlies zonder lichtgevoelige
cellen.
II
Inhoud
College 7: De natuurlijke methode.................................................................................................................2
College 8: De grote illusie van bewustzijn.......................................................................................................2
College 9: Bewustzijn en aandacht.................................................................................................................3
College 10: Bewustzijn en aandacht...............................................................................................................4
College 11: Theorieën over het zelf................................................................................................................4
College 12: Vrije wil........................................................................................................................................5
College 13: Bewustzijn, evolutie en de geest van dieren................................................................................6
Leerdoelen bewustzijnsfilosofie.........................................................................................................................7
College 7.........................................................................................................................................................7
College 8.........................................................................................................................................................7
College 9.........................................................................................................................................................7
College 10.......................................................................................................................................................7
College 11.......................................................................................................................................................7
College 12.......................................................................................................................................................7
College 13.......................................................................................................................................................8
, College 7: De natuurlijke methode
Naturalistisch standpunt: vragen zijn best te beantwoorden via de wetenschap, dit is objectief.
Fenomenaal bewustzijn: De subjectieve ervaring of het ‘hoe het is’ om te zijn.
Fenomenologie: Hoe iemand iets ervaart, dit kan via introspectie (stilstaan bij de fenomenologie van jouw
ervaring) of via rapporteren (iemand anders vertelt je over de fenomenologie van hun ervaring).
Qualia: Kwalitatieve aspecten van een ervaring (is hetzelfde als ‘What it is likeness’).
Het moeilijke probleem van bewustzijn: Hoe kunnen we fenomenaal bewustzijn of subjectieve ervaring
verklaren vanuit een materialistische theorie? Twee interpretaties: de verklaringskloof is een epistemologisch
probleem (de nodige kennis ontbreekt nog) of een metafysisch probleem (materialisme is fout, qualia zijn
niet fysiek)
Intuïtie pompen: Een gedachte-experiment dat is opgesteld om een intuïtie op te wekken en te onthullen (en
ons in staat stellen om via deze intuïtie een antwoord te formuleren op een probleem).
Het kennisargument: Mary de superwetenschapper wist alle materiele feiten over geel, dus als je gelooft dat
mary iets nieuws leert als ze geel ziet dan geloof je dat qualia niet-materiele/fysieke fenomenen zijn (en dus
dat materialisme fout is).
De natuurlijke methode: Een interdisciplinaire methode om het lichaam geest-debat te benaderen door
introspectie (fenomenologie) te combineren met andere wetenschappelijke en materialistische methodes
(psychologie, neurowetenschap).
Materialisme; Het idee dat alles fysiek is of supervenieert op het fysieke.
Fenomenale zombies: Ze zijn fysiek identiek aan ons, maar hebben geen fenomenaal bewustzijn.
‘Homicidal somnambulism’; Moorddadig slaapwandelen, tijdens het slaapwandelen vermoord Kenneth Parks
zijn moeder en bijna zijn vader.
Blindsight of ‘blindzien’: visuele cortex is beschadigd waardoor iemand blind is, maar de ogen zijn nog intact,
ze reageren onbewust toch nog op visuele stimuli.
Explanatory gap: De verklaringskloof is het verschil tussen de materie en de fenomenologie. Het probleem:
hoe kan een materialistische theorie van bewustzijn, qualia/het fenomenale verklaren?
Oefenvraag:
Welke van de volgende drie disciplines behoort niet tot de natuurlijke methode?
a. Fenomenologie
b. Psychologie
c. Psychiatrie
d. Deze drie disciplines behoren alle drie tot de natuurlijke methode
College 8: De grote illusie van bewustzijn
Illusionisme over bewustzijn: De illusie dat we bewustzijn nog moeten zoeken, terwijl we alle breinprocessen
al hebben verklaard. En het kan lijken alsof bewustzijn bepaalde kenmerken heeft die het eigenlijk niet heeft.
Zwak illusionisme: Bewustzijn is niet zoals het voor ons lijkt te zijn/wordt beschreven, maar bestaat wel.
Sterk illusionisme: Bewustzijn bestaat niet.
Natuurlijke methode: In het onderzoek naar bewustzijn zowel wetenschap als fenomenologie serieus nemen.
De grote illusie van perceptie: Visuele perceptie lijkt in te houden dat we rijke en gedetailleerde
representatie of beelden aanmaken in ons hoofd, maar dat is slechts een illusie. We zijn niet fout in wat we
zien, maar in hoe we het zien.
Tactiele illusie: De rubberen hand illusie -> de proefpersoon rapporteert de aanraking te voelen op de plek
van de rubberen hand.
Intuïties van visuele perceptie: Visuele ervaringen zijn rijk en gedetailleerd. Op elk moment is er inhoud die
zich binnen ons bewustzijn bevindt, terwijl de rest onbewust blijft. Zien betekent mentale beelden hebben:
de wereld wordt gerepresenteerd in ons hoofd.
Homunculus probleem: Een argument tegen het ’beelden-in-het-hoofd’ idee.
De blinde vlek: De plek in je visuele veld die correspondeert met de plek op het netvlies zonder lichtgevoelige
cellen.
