Hoorcolleges Kwalitatieve Onderzoeksmethodologie
Hoorcollege 1: Kwalitatief empirisch onderzoek
Kwalitatief onderzoek: patronen en betekenissenKwalitatief onderzoek is het begrijpen van
menselijke beslissingen en handelingen in hun natuurlijke context.
De nadruk ligt bij kwalitatief onderzoek op exploreren. Het benaderen van de empirie met zo
min mogelijk veronderstellingen: gebruik maken van open vragen en een open blik. Bij
exploreren wordt nieuwe kennen verkregen over dingen waar we nog niet veel over weten.
Verder ga je je waarnemingen onderzoeken op waarheid.
Bij kwalitatief onderzoek bij je continue bezig met de betekenis zoeken van woorden van
personen en het interpreteren van teksten.
Door een combinatie van kennen (literatuur), toepassen (werkopdrachten) en inzicht
verwerven (reflecteren door presenteren, feedback geven, ontvangen en verwerken) kun je
kwalitatief onderzoek leren.
Bij analytische reductie kijk je naar een bepaald verschijnsel. Bij het begrijpen van de context
kijk je naar de gehele omgeving. Een aselecte steekproef is een steekproef die willekeurig is
en daarmee representatief is voor de populatie. Een aselecte steekproef is alleen maar
mogelijk als je met grote getallen werkt. Een strategische steekproef is een bewust gekozen
steekproef.
Het aantal onderzoekseenheden is klein vanwege de noodzaak antwoorden af te leiden uit
diepteanalyse van je materiaal. Strategisch steekproef: keuze van steekproef op inhoudelijke
gronden; theoretische selectie, pragmatische selectie, selectie van een kritische case.
Triangulatie is het onderzoeken van een probleem vanuit verschillende invalshoeken. Er zijn
verschillende soorten triangulatie:
Methode/data triangulatie: het combineren van verschillende methoden van
dataverzameling (open interviews, (participerend) observatie, verzamelen van
documenten).
Bronnentriangulatie: via dezelfde methode van dataverzameling meerdere soorten
bronnen naast elkaar waarnemen.
Onderzoek triangulatie: met meerdere onderzoekers dezelfde waarneming doen en
hetzelfde materiaal analyseren en
interpreteren.
Bij kwalitatief onderzoek is er sprake van een iteratief-
parallel proces.
,Zie dia 16 tm 19 voor onderzoek!
Een vraagstelling van een kwalitatief onderzoek is beschrijvend, verklarend, voorspellend,
voorschrijven en evalueert. Een goede doelstelling is helder, haalbaar, relevant, toegespitst
en afgebakend. De vraagstelling moet aansluiten bij je doelstelling en moet gericht zijn op
het produceren van nieuwe kennis (geen handelingsvraag).
, Hoorcollege 2: Het onderzoeksonderwerp
Verschillende kwalitatieve onderzoeksstrategieën:
Casestudy is per definitie een combinatie van verschillende methoden van dataverzameling.
Per definitie gericht op één of enkele gevallen. Kan zowel inductief als deductief zijn.
Etnografische studie nadruk op participerende observatie, per definitie perspectief van
binnenuit (ernic perspective). Kan zowel inductief als deductief zijn.
Actieonderzoek; nadruk op veranderen van de situatie die je onderzoekt, per definitie
perspectief van binnenuit. Alle soorten dataverzameling mogelijk. Kan deductief als inductief.
Grounded theory nadruk op interviews, alle soorten dataverzameling mogelijk. Je blijft op
afstand. Je wordt geen onderdeel van de groep. Je blijft hierdoor neutraal. Per definitie
inductief.
Inductief: je begint met observeren/waarnemen en van uit daar probeer je een theorie te
construeren. Bij deductief begin je bij de theorie en deze ga je toetsen.
De casestudy: verschillende epistemologische benaderingen (= de blik van iedereen op de
werkelijkheid, wat we denken dat we kunnen kennen in de werkelijkheid)
Positivistische benadering (=neo(positivistische) benadering): er is een objectief
waarneembare werkelijkheid onafhankelijk van de observator. Dit blijft voortbestaan,
ook zonder de mens.
Interpretatieve benadering (=constructivistische benadering): mensen geven een
betekenis aan een realiteit d.m.v. sociale constructies zoals taal.
Kritische benadering: de sociale realiteit is een historische constructie en
onderzoekers dienen deze kritisch te bevragen (actieonderzoek)
Vergelijkende case study: als je vanuit een positivistische benadering een onderzoek doet, is
het altijd beter om meer dan een casus te onderzoeken. In een vergelijkende case study
gebruik je dus meerdere casussen om een verschijnsel te onderzoeken. Dit kan bijvoorbeeld
door middel van:
1. Method of difference: gelijk in alle onafhankelijke variabelen op één na, maar
verschillen in de afhankelijke variabele (Onderzoek gevallen waarin de verklarende
(onafhankelijke) factoren zoveel mogelijk hetzelfde zijn, maar er toch variatie bestaat
in de uitkomsten (afhankelijke). De (kleine) verschillen in de onafhankelijke factoren
zijn waarschijnlijk (een belangrijk deel van) de verklaring van het verschil in
uitkomsten)
2. Method of agreement: verschillend in alle onafhankelijke variabele op één na, maar
gelijk in de afhankelijke variabele (sociaal verschijnsel begrijpen door te zoeken naar
twee dezelfde sociale verschijnselen maar in totaaaal verschillende contexten.
Vervolgens ga je zoeken naar dat ene onderdeel waar in ze hetzelfde zijn)
Uitsplitsen van de vraagstelling in deelvragen
Criterium: de deelvragen dienen samen antwoord te geven op de hoofdvraag, maar niet
meer dan dat te doen. Opsplitsen aan de hand van ondersteunende kennissoorten:
Beschrijven (Wat is….?)
Verklaren (Hoe….? Welke factoren….?)
Voorspellen (Wat zijn de verwachte gevolgen van….?)
Evalueren (Wat is de kwalitatief/duurzaamheid/effectiviteit….?)
Voorschrijven (Welke maatregelen vergroten…?)
Must: heb je een voorspellende hoofdvraag, dan moet je altijd de twee ‘onderliggende’
kennissoorten behandelen (dus beschrijven en verklaren)
OF: Opsplitsen aan de hand van uiteenrafeling centrale begrip
Hoorcollege 1: Kwalitatief empirisch onderzoek
Kwalitatief onderzoek: patronen en betekenissenKwalitatief onderzoek is het begrijpen van
menselijke beslissingen en handelingen in hun natuurlijke context.
De nadruk ligt bij kwalitatief onderzoek op exploreren. Het benaderen van de empirie met zo
min mogelijk veronderstellingen: gebruik maken van open vragen en een open blik. Bij
exploreren wordt nieuwe kennen verkregen over dingen waar we nog niet veel over weten.
Verder ga je je waarnemingen onderzoeken op waarheid.
Bij kwalitatief onderzoek bij je continue bezig met de betekenis zoeken van woorden van
personen en het interpreteren van teksten.
Door een combinatie van kennen (literatuur), toepassen (werkopdrachten) en inzicht
verwerven (reflecteren door presenteren, feedback geven, ontvangen en verwerken) kun je
kwalitatief onderzoek leren.
Bij analytische reductie kijk je naar een bepaald verschijnsel. Bij het begrijpen van de context
kijk je naar de gehele omgeving. Een aselecte steekproef is een steekproef die willekeurig is
en daarmee representatief is voor de populatie. Een aselecte steekproef is alleen maar
mogelijk als je met grote getallen werkt. Een strategische steekproef is een bewust gekozen
steekproef.
Het aantal onderzoekseenheden is klein vanwege de noodzaak antwoorden af te leiden uit
diepteanalyse van je materiaal. Strategisch steekproef: keuze van steekproef op inhoudelijke
gronden; theoretische selectie, pragmatische selectie, selectie van een kritische case.
Triangulatie is het onderzoeken van een probleem vanuit verschillende invalshoeken. Er zijn
verschillende soorten triangulatie:
Methode/data triangulatie: het combineren van verschillende methoden van
dataverzameling (open interviews, (participerend) observatie, verzamelen van
documenten).
Bronnentriangulatie: via dezelfde methode van dataverzameling meerdere soorten
bronnen naast elkaar waarnemen.
Onderzoek triangulatie: met meerdere onderzoekers dezelfde waarneming doen en
hetzelfde materiaal analyseren en
interpreteren.
Bij kwalitatief onderzoek is er sprake van een iteratief-
parallel proces.
,Zie dia 16 tm 19 voor onderzoek!
Een vraagstelling van een kwalitatief onderzoek is beschrijvend, verklarend, voorspellend,
voorschrijven en evalueert. Een goede doelstelling is helder, haalbaar, relevant, toegespitst
en afgebakend. De vraagstelling moet aansluiten bij je doelstelling en moet gericht zijn op
het produceren van nieuwe kennis (geen handelingsvraag).
, Hoorcollege 2: Het onderzoeksonderwerp
Verschillende kwalitatieve onderzoeksstrategieën:
Casestudy is per definitie een combinatie van verschillende methoden van dataverzameling.
Per definitie gericht op één of enkele gevallen. Kan zowel inductief als deductief zijn.
Etnografische studie nadruk op participerende observatie, per definitie perspectief van
binnenuit (ernic perspective). Kan zowel inductief als deductief zijn.
Actieonderzoek; nadruk op veranderen van de situatie die je onderzoekt, per definitie
perspectief van binnenuit. Alle soorten dataverzameling mogelijk. Kan deductief als inductief.
Grounded theory nadruk op interviews, alle soorten dataverzameling mogelijk. Je blijft op
afstand. Je wordt geen onderdeel van de groep. Je blijft hierdoor neutraal. Per definitie
inductief.
Inductief: je begint met observeren/waarnemen en van uit daar probeer je een theorie te
construeren. Bij deductief begin je bij de theorie en deze ga je toetsen.
De casestudy: verschillende epistemologische benaderingen (= de blik van iedereen op de
werkelijkheid, wat we denken dat we kunnen kennen in de werkelijkheid)
Positivistische benadering (=neo(positivistische) benadering): er is een objectief
waarneembare werkelijkheid onafhankelijk van de observator. Dit blijft voortbestaan,
ook zonder de mens.
Interpretatieve benadering (=constructivistische benadering): mensen geven een
betekenis aan een realiteit d.m.v. sociale constructies zoals taal.
Kritische benadering: de sociale realiteit is een historische constructie en
onderzoekers dienen deze kritisch te bevragen (actieonderzoek)
Vergelijkende case study: als je vanuit een positivistische benadering een onderzoek doet, is
het altijd beter om meer dan een casus te onderzoeken. In een vergelijkende case study
gebruik je dus meerdere casussen om een verschijnsel te onderzoeken. Dit kan bijvoorbeeld
door middel van:
1. Method of difference: gelijk in alle onafhankelijke variabelen op één na, maar
verschillen in de afhankelijke variabele (Onderzoek gevallen waarin de verklarende
(onafhankelijke) factoren zoveel mogelijk hetzelfde zijn, maar er toch variatie bestaat
in de uitkomsten (afhankelijke). De (kleine) verschillen in de onafhankelijke factoren
zijn waarschijnlijk (een belangrijk deel van) de verklaring van het verschil in
uitkomsten)
2. Method of agreement: verschillend in alle onafhankelijke variabele op één na, maar
gelijk in de afhankelijke variabele (sociaal verschijnsel begrijpen door te zoeken naar
twee dezelfde sociale verschijnselen maar in totaaaal verschillende contexten.
Vervolgens ga je zoeken naar dat ene onderdeel waar in ze hetzelfde zijn)
Uitsplitsen van de vraagstelling in deelvragen
Criterium: de deelvragen dienen samen antwoord te geven op de hoofdvraag, maar niet
meer dan dat te doen. Opsplitsen aan de hand van ondersteunende kennissoorten:
Beschrijven (Wat is….?)
Verklaren (Hoe….? Welke factoren….?)
Voorspellen (Wat zijn de verwachte gevolgen van….?)
Evalueren (Wat is de kwalitatief/duurzaamheid/effectiviteit….?)
Voorschrijven (Welke maatregelen vergroten…?)
Must: heb je een voorspellende hoofdvraag, dan moet je altijd de twee ‘onderliggende’
kennissoorten behandelen (dus beschrijven en verklaren)
OF: Opsplitsen aan de hand van uiteenrafeling centrale begrip
