Week 1
Artikel Sameroff (201101l
Anunifedntheoryno ndevelopment:ninteireertnperioonlijs eenveranderinienincontextinreiulaienenn
repreientaiemodellennvannontwieeelini
Onderzoek naar menselijke ontwikkeling vroeger
- Hetnbelaninvanniocialiierennheefnalijs dneennli e-ipannperipecie niehad
o Veelnaandachtnbeiteednaannhetniocialiierennvanneindereninmetnalinuliemendoelnhetn
volwaiiennpreiterenntenverbeteren
- Modellenndienweniebruieennomnindividuelenveranderiniennovernijs dninneaartntenbreniennwaren
lineair.nDaarnaninteracie indaarnantraniacie nennnunzijs nnhetnmulilevelndynamiicheniyitemen.
Generalniyitemintheoriein(1930):nernzijs nnaliemenenprincipeinvannorianiiaieninnelenwetenichappelijs en
domeinnopneennabitractnniveaundatnzichnbevindntuiiennwiieundiien ormuleinennhetnipecifeeen
verichijs nielndatnzichnvoordoet.n
- Delenneunnennnietnloinieziennwordennvannhetnieheelnennnutienvooripellinienneunnennalleen
iemaaetnwordennwanneernzeniebaieerdnzijs nnopndeninteracieintuiiennmeerdereniyitemen.
Vroegere voorspellingen over ontwikkeling
- Opneortentermijs nneondennredelijs enioedenvooripelliniennwordenniedaannoverncoiniieveno n
emoionelenconitructeninmaarnvoorndenlanientermijs nnluetnditnniet.nErrniindaaromniteedinverdern
iezochtnnaarnitaiiiichenmodellenndiendeninvloednvannhetniedraineunnennicheidennvannden
‘ruii’ninnhetnlevenn(andereniebeurteniiien).nErchterinernbleeendatnzel nwanneernvoornalleinwatn
moielijs enwainwerdniecontroleerdnerntochnnoinruiinblee nbeitaan.nDezenruiinbeitaatnwellichtn
uitnanderendimeniieinvanndenindividuelencontextndiennodiinzijs nnomnioedenlanientermijs nn
vooripellinienntendoen
Ruwe geschiedenis van de nature versus nurture vraag
Ontwieeelininvannmenienneannverelaardnwordenndoor:
1. intriniieeeneiienichappennvanndenperioon
2. extriniieeeninvloedennvannervarinien
Dennature-nurturenvraainiineenncentraalnonderdeeln(content)nvannontwieeeliniionderzoeeinmaarneann
ooenieziennwordennalineenncontextnvoorndenieichiedeniinvannontwieeeliniionderzoeenvanweienden
determiniiiicheniedachteiani.
Tijs dnenn Ermpiriichenontwieeelinien Belanirijs eenperionen
neiiini
1880n-n1940n ieër denverichillenn JohnnLoceen(17eneeuw)
Nature Iniincten Rouiieaun(18eneeuw)
FranciinGaltonn(19eneeuw)
overervennvanneenmereen
1920n–n1950n Rein orcementntheory JohnnWationn(1920)nBehavioriimenenn
Nurture Piychoanalyiichentheorie leertheorie
1960n–n1970n Ertholoiie:nverichillenntuiiennioorten Lorenzn(1950)
Nature Behavioralnieneici Nietneleniedrainheefnbeerachiiininnodii
, Coiniievenrevoluie Breland&Brelandn(1961)
S-Rnweretnnietnhetzel denvoorneleenioort
Seliimann(1970)
Dennaturenvannioortennleitnreitricieinopn
watnzeneunnennlerenndoornnurture
JeannPiaiet
bronnvannontwieeelininliitninnhetnveritandn
vannhetneind.nErrvarininiinnodiinomnden
wereldntenconitruereninmaarnverelaartnnietn
verichillenntuiiennperionen.
1980n-1990 Armoede Bron enbrennern(1977)
Nurture Socialnecoloiy Omievininheefneenniroteninvloed.n
Culturelendeconitrucie Omievinininiedeeldnopnverichillenden
Hetzel deniedraineannanderinworden niveau’i
beoordeeldnnverichillenden
coniequeniei.
Anderniedraineannhetzel denwordenn
beoordeeldndezel den
coniequeniei
2000n–n2010 Moleculairenbioloiie
Nature Neurowetenichappen
Opnelenmomentninndenijs dnwainerneennitereenaanhaninvoornbeidenpoiiieinennwainhetnwachtennopn
nieuwentechnoloiiichenontwieeeliniennomneennbepaaldenpoiiientenonderiteunen.
Hetniiniteedindendruenvannonverelaardenvarianiendienuitipraeennovernoverwichtn(aicendancy)no n
dialecieen(dialecically)nondermijs nt.nDitnmoiveertnomnverderntenonderzoeeen.
Inndenijs dilijs nniineennrepeiie npatroonntenhereennen.nDitnpatroonneannverelaardnwordenndoorn
techniichenenniocialenontwieeelinieninmaarnhetneannooeneenn enomeennopnzichzel nzijs n.nWellichtnvolitn
denontwieeelininvannditndebatndenontwieeeliniiprincipeindiendenmenielijs eenontwieeelininreiuleren.n
Nonlineaire ontwikkelingsmodellen (dialectical theoryl
YinnennYani:nteienoverieiteldennitaanninneennwederzijs dinvormendenrelaie.nZenzijs nniamenniecreeërdn
ennblijs vennaanneleaarnverbonden.nInndendialeciichenyin-yaniniinerneenneenheidnvann
teienoverieiteldennenneenninterpenetraienvannteienoverieitelden.nnvertaaldnnaarnhetnperipecie
opnnaturenennnurture:nzenhebbenneennwederzijs dinvormendenrelaie.nErrniineenneenheidnvann
teienoverieiteldenninndenzinnvan:ndeneennbeitaatnnietnzonderndenander.nOoeniinerneenn
interpenetraionnvannteienoverieiteldenninndenzinnvan:nveranderinienninndeneennzoriennvoorn
veranderinienninndenandernzoalinwordnweerievenninnhuidiientraniacionelenmodellen.
Developmentalndoublenhelix:niamenipelntuiienntweenteienoverieitelden.nErerderenervarinienn
wordennopieilaiennennweerniebruietninnnieuweniituaiei.nDezel deneweiieininnverichillenden
domeinenneomenniteedinopnieuwnnaarnvorennijs denindenontwieeelini?
Differeniaion:nInnhetnlichtnvanndendubbelenhelixneannditnwordennieziennalinhetnverwijs dennvannden
ipiraaln(hetnaantalnwoordenndatneenneindneentnneemtntoe).n
Inteiraion:nInnhetnlichtnvanndendubbelenhelixneannditnwordennieziennalinhetnvernauwennvanndenipiraaln
(chunceininvannmetacoiniie).nHiernanbeiintnhetndiffereniërennweernwanneernernmeern
metaconceptennzijs n.
,Denproireiiienvanndennaturenennnurturenopvatnienneunnenniamenievatnwordennalineenndubbelen
helixndienhunna wiiielendendiffereniaienenninteiraieninneaartnbrenit.nAlleinwatnnieuwniinwordtneeritn
iedifferenieerdnenndaarnanieïnnteireerdnwaardoornhetnieeoppeldnwordtnaannenn
ontwieeelinii enomeen?
Tweenpropoiiiei:
1. Dena wiiielinintuiiennnaturenennnurturenopvatniniaatndoorntotdatndeneennhetnuiteindelijs en
js uiitnheef.nMaarnditnwordtnweerleitndoornmulifnalitynennequifnalityinduiniinnietnwaar.
2. Naturenennnurturenzijs nneenneenheidnvannteienoverieiteldennzodatnieennvannbeidenhetnooitn
js uiitnerijs itninnzijs nneentjs e.nnerniineennunifedntheorynnodii
A unifed theory o development
Huidiinontwieeeliniionderzoeenheefnopnzijs nnminitnviernmodellennnodiinomnmenielijs eeniroeinten
beirijs pen.nDoorndezenviernmodellenniamenntenvoeiennontitaatneennuitiebreidnbeeldnvannden
verichillendendelenindieniamenneennieheelnvormen.nErnndenproceiienntuiienndezenmodellenndien
menielijs eenontwieeelininvormieven.
1. Perionalnchanienmodel:nbeirijs pennvanndenontwieeelininvanndenmeninvana ndenbaby-ijs d.
a. Vannieniomotoriichn uncionerennnaarniteedininiewieeelderenniveauinvanncoiniie.n
Vannhetnvormennvanneenniehechtheidirelaiennaarnhetnvormennvannvriendichappen.
2. Contextueelnmodel:nweerievennvannervarinienndienindividuelenontwieeelonineunnenn
bevorderenno nteienwereen
a. DirectenennindirecteneffectennzoalinweerievenninnBron enbrenner
3. Reiulaienmodel:nVoeitndynamieentoenaanndenrelaientuiiennperioonnenncontext.nErrniinipraeen
vanninteracie.
4. Repreientaionalnmodel:nInnditnmodelnwordenndenervariniennvanneennperioonnopieilaienninn
eennijs dlooinbeitaan:ndeniedachten.n
a. Ditniinhoeneennperioonndenervariniennheefnervarennennernopnteruineijs et.nGeenn
objs ecievena ipieielininvanndenervarini
Personal change model
Veranderinineannopn3nmanierennwordenniezien.
1. Trait
a. Denmeninbeitaatnuitneennierienvannonveranderlijs eeneenmereen.nErrniinieenn
ontwieeeliniionderzoeennodii.
2. Growth
a. Erpiieneiich:nalleiniinaanweziin(ienotype)nenndeninteracienzoritnvoornveranderinienn
innhetn enotype.nErrvariniennzijs nnalinvoedininvoornhetnalnaanweziien
ontwieeeliniiprocei.
3. Developmental
a. Deicripive:nverichillendenitaieindienleefijs dnweerievennenneennlijs itnvanniemiddelden
preitaiei
b. Theoreiich:nErrniineennperiodenvannitabiliteitndienwordtnievolidndoorneenntraniiien
naarneennitructurelenanderenperiodenvannitabiliteitndieneennhoiernniveaunvanncoiniie
enniociaaln uncionerennbevat.
, Contextual model
Ontwieeeliniipiycholoiieniinvoornamelijs enie ocuitnopnhetnindividuinmaarnhetniinduidelijs eniewordenn
datnjs eniemandnnietnloineannziennvannzijs nnomievininennervarinien.nniedrainennontwieeelinineannnietn
loinwordennieziennvanndeniocialencontext.n
Bron enbrenner:nmicroinmeioinmacroinexonennchrono-niyitemen.
Huidiieniocialenmodellennnemenneennli encourienperipecivenwaarinnhetniezinilevennwordtn
meeienomen.nKinderennennanderen amilieledennzijs nnmetneleaarnverbonden
Promoiven actori:nheefneennpoiite neffectnopndenontwieeelininvanneinderenninnzowelnhooi-nalin
laairiiiconpopulaiei.nDitniinmeernvooreomendndanneennprotecieven actorndienalleenndenontwieeelinin
vanneinderennbevorderdninnhooiriiiconpopulaiei.
Contextnomvatneennverzamelininvannomieviniiinvloedenndienaliemeneninvloedennhebbennopnden
ontwieeelininvanneinderennAanndeneneneantneunnennzendenontwieeelininbevorderenn(promoivenenn
proteciven actori)nennaanndenandereneantneunnennzendenontwieeelininooeninhiberenn(riien actori)
Regulation model
Bevatndenveelvooreomendenopvatnininndenhuidiienontwieeeliniipiycholoiiendatneenneindndynamiich
iinennnietnpaiiie ninndenrelaienmetndenomievini.nZel reiulaienipeeltneennirotenrol.nJenhebtn
zel reiulaienopnhetnniveaunvannieneninmaarn‘othernreiulaion’nwordtnernnunooenvaaenbijs nbetroeeen.n
Ditnhoudtninndatndinienndiendenzel reiualieninndenienennwiltnvaaenwordtnbeperetndoornanderen actoren
(willennlopeninmaarnnoinnietneunnennlopenndoordatndnipierennnietnvoldoendenontwieeeldnzijs n).
Bovenitaandeneannwordennweerievenninneennice-cream-cone-in-a-cannmodel.