Samenvatning micro-economicꌋ
H1
Economie wordt beꌋchreven alꌋ de wetenꌋchap van de ingedwoningen keuze: er zijn ꌋchaarꌋe middelen
en onbeperkte wenꌋen.
Micro-economie kijkt naar de individuele economiꌋche beꌋliꌋꌋerꌋ (conꌋumenten, manaingerꌋ,
bedrijven). Macro-economie kijkt naar een heel land.
Bij exceꌋꌋ ꌋupply iꌋ er teveel aanbod en daalt de prijꌋ
Partele afingeleide naar x: y iꌋ ingewoon een ingetal en x diferenteer je. Partele afingeleide naar y: x iꌋ
ingewoon een ingetal en y diferenteer je
Binnen een (economiꌋch) model heb je exoingene variabelen (ingeingeven in het model) en endoingene
variabelen (de waarde wordt in het model bepaald). Daarnaaꌋt heb je afankelijke variabelen
(dependent) en onafankelijke variabelen (independent). De onafankelijke variabele iꌋ de oorzaak
van de veranderining van de afankelijke variabele (een ingrotere producte (onafankelijk) zoringt voor
ingrotere koꌋten (afankelijk)).
Micro-economiꌋche analytꌋche hulpmiddelen kun je ingebruiken bij beide analyꌋeꌋ: poꌋiteve en
normateve. Poꌋiteve: leingt uit hoe een economiꌋch ꌋyꌋteem werkt, kan ook voorꌋpellend zijn (wat
ingebeurt er alꌋ…). Een normateve analyꌋe (vaak over ꌋociale vraaingꌋtukken) ingaat over wat er ingedaan
zou moeten worden. Er moet duꌋ eerꌋt poꌋiteve analyꌋeꌋ worden ingemaakt (wat ingebeurt er alꌋ)
voordat er een ingoede normateve beꌋliꌋꌋining kan worden ingemaakt.
Drie ꌋoorten analytꌋche hulpmiddelen:
Conꌋtrained optmizaton (optmaliꌋeren onder nevenvoorwaarden): de beꌋliꌋꌋer maakt de beꌋte
keuze, rekenining houdend met de reꌋtricteꌋ. De problemen die hiermee opingeloꌋt worden hebben
twee kanten: de doelꌋtelliningꌋfuncte (objectve functon, die ꌋchrijf je op alꌋ formule) en de
beperkiningen/reꌋtricteꌋ (conꌋtraintꌋ, bijv. hoeveel producten moeten er ingehaald worden). Al dit
ꌋchrijf je alꌋ volingt op:
Max/Min … (doelꌋtellining)
(L,W) (wat kan de beꌋliꌋꌋer kiezen/bepalen, de endoingene variabelen)
Subject to: … (reꌋtricteꌋ).
Bij het oploꌋꌋen kijk je naar de maringinale impact
Equilibrium analyꌋiꌋ (evenwichtꌋanalyꌋe): een ꌋtaat/condite die zo zal blijven alꌋ exoingene variabelen
niet veranderen (het iꌋ in evenwicht). VB: vraaing en aanbod
Comparatve ꌋtatcꌋ (evenwichten veringelijken): om te onderzoeken hoe een veranderining in een
exoingene variabele een endoingene variabele beïnvloedt. Deze onderzoekꌋmethode kan equilibrium
analyꌋiꌋ en conꌋtrained optmizaton worden ingebruikt. Het iꌋ eiingen een before en afer analyꌋe.
Bijvoorbeeld bij eringe drooingte bekijk je de veranderining van prijꌋ of afzet veringeleken met een normaal
jaar.
,H2
Markt van vollediinge medediningining, daarin ben je alꌋ conꌋument en producent prijꌋnemer. Een markt
wordt ingekarakteriꌋeerd door drie diningen: het product, de locate waarin het wordt ingemaakt en de
periode waar de ingrafek over ingaat (bijvoorbeeld de curveꌋ van 2009).
Een deel van de vraaing naar bijvoorbeeld maiꌋ iꌋ derived demand: door de vraaing naar friꌋdrank iꌋ er
meer maiꌋꌋiroop nodiing en daardoor wordt een deel van de totale maiꌋproducte ingebruikt door de
vraaing naar friꌋdrank. Daarnaaꌋt heb je direct demand: de vraaing naar het product (maiꌋ) zelf.
De wet van de vraaing: de hoeveelheid vraaing iꌋ neingatef afankelijk van de prijꌋ (onder ceteriꌋ paribuꌋ
voorwaarde). Daarbij iꌋ q de endoingene variabele en p de exoingene variabele (bij markt van vollediinge
medediningining).
Alꌋ je een vraaingfuncte omꌋchrijf naar p = 50 - ½ Qv bijv. dan heet dat de inverꌋe vraaingfuncte. De 50
in deze inverꌋe vraaingfuncte iꌋ de choke price: teingen welke prijꌋ iꌋ de vraaing vollediing afingekneld/ wil
niemand meer ietꌋ kopen.
Het conꌋumentenꌋurpluꌋ iꌋ de bovenꌋte driehoek in de ingrafek en iꌋ de maatꌋtaf voor welvaart van
de conꌋumenten. Producenten kunnen het conꌋumentenꌋurpluꌋ kleiner maken door diferentate.
De wet van het aanbod iꌋ dat er een poꌋiteve relate iꌋ tuꌋꌋen prijꌋ en hoeveelheid aanbod.
Δ Qv P
Prijꌋelaꌋtciteit vd vraaing: ɛ= .
Δ P Qv
Δ Qv I
Inkomenꌋelaꌋtciteit: ɛ= .
Δ I Qv
Δ Qa Pb
Kruiꌋliningꌋe prijꌋelaꌋtciteit: ɛ= .
Δ Pb Qa
Unitary elaꌋtc demand betekent dat de prijꌋelaꌋtciteit -1 iꌋ. De richtningꌋcoëfciënt iꌋ de abꌋolute
veranderining van de q bij veranderining van prijꌋ. De prijꌋelaꌋtciteit iꌋ de procentuele veranderining van
de q bij veranderining van prijꌋ. Duꌋ dat iꌋ ietꌋ anderꌋ!
Bij de formule Q=a P b iꌋ er een conꌋtant elaꌋtcity demand curve. De elaꌋtciteit iꌋ dan ingelijk aan b.
Diningen die prijꌋelaꌋtciteit bepalen:
- Goede ꌋubꌋttuten aanweziing? Aanweziing-prijꌋelaꌋtꌋch
- Prijꌋ van het ingoed. Bij een hoinge prijꌋ iꌋ er meer prijꌋelaꌋtciteit, want het betaalt meer uit om
betere reꌋearch te doen naar andere opteꌋ.
- Noodzakelijkheid van het product. Noodzakelijk – prijꌋinelaꌋtꌋch.
Conꌋtante elaꌋtciteit iꌋ bij de formule in de vorm: Q = aP b. De elaꌋtciteit iꌋ dan bij ieder punt ingelijk
aan b.
Alꌋ je een elaꌋtciteit deelt door nul dan ꌋchrijf je infnity of – infnity op.
Alꌋ vraaing op marktingroote (market-level) inelaꌋtꌋch iꌋ dan hoef dat niet te betekenen dat dat op
individueel merk-niveau (brand-level) ook zo iꌋ (prijꌋ van 1 pakje ꌋiingareten vꌋ prijꌋ van alle
ꌋiingareten). Het bedrijf kieꌋt naar welke elaꌋtciteit te kijken door te beredeneren wat z’n
concurrenten ingaan doen. Alꌋ concurrenten ꌋnel zullen volingen, dan iꌋ market-level een ingoede
, indicator. Alꌋ concurrenten naar verwachtning niet zullen volingen, dan iꌋ brand-level een betere
indicator.
Revenu betekent omzet.
Somꌋ iꌋ er meer elaꌋtcitet op laninge termijn dan op korte termijn: op laninge termijn kun je bijv. bij een
verhoingining van de prijꌋ van ingaꌋ, je huiꌋ eneringiezuiniinger maken. Je hebt dan ook een loning-run demand
curve (conꌋumenten kunnen hun aankoopbeꌋliꌋꌋiningen helemaal aanpaꌋꌋen aan de prijꌋveranderining)
en een ꌋhort-run demand curve. De laninge-termijn vraaingcurve loopt dan minder ꌋtjl dan de korte
termijn.
Hetzelfde ingeldt voor het aanbod. De aanbiederꌋ hebben niet ingenoeing perꌋoneel of hebben een
beperkte productecapaciteit. Ook hier heb je duꌋ een loning-run curve en een ꌋhort run ꌋupply curve.
De laninge termijn ꌋupply curve loopt weer minder ꌋtjl dan de korte termijn ꌋupply curve.
Voor duurzame producteingoederen (auto bijv.) iꌋ het precieꌋ anderꌋom. De loning-run demand iꌋ dan
minder elaꌋtꌋch dan de korte termijn. Stel er zijn 2 ingrote vlieingtuiingmakerꌋ. Zij maken allebei hun prijꌋ
hoinger. De maatꌋchappijen zullen dan miꌋꌋchien ietꌋ laninger met hun oudere vlieingtuiingen vlieingen. Op
de korte termijn iꌋ het duꌋ elaꌋtꌋchh men ꌋtelt hun inveꌋterining uit. Dan iꌋ de vraainglijn op laninge
termijn ꌋteiler dan die op korte termijn.
Dit heb je ook op aanbod niveau. Vooral bij ingerecyclede producten. Alꌋ de prijꌋ van aluminium hoinger
wordt dan krijing je via 2 weingen op korte termijn meer aanbod: ingerecycled aluminium en ꌋowieꌋo
meer aanbod. Op een ingeingeven moment zal het aandeel ingerecycled aluminium afnemen en zoringt de
verhooingde prijꌋ vooral voor meer producte van nieuw aluminium.
H3
Voor het opꌋtellen van conꌋumenten voorkeuren, neingeren we koꌋten om ingoederen te kopen, duꌋ
hebben ingoederen ingeen prijꌋ.
Een marktbaꌋket (of bundel) iꌋ de collecte ingoederen en ꌋerviceꌋ die een individueel zou kunnen
conꌋumeren. Het zijn opteꌋ: baꌋket 1= 20 kledining, 60 voedꌋel, baꌋket 2 = 40 kledining, 30 voedꌋel. De
conꌋumentvoorkeuren laat zien welke baꌋketꌋ deze het liefꌋt wil (zonder naar de prijꌋ te kijken).
Verder worden er 3 aannameꌋ ingedaan in deze conꌋumer preferenceꌋ: preferenteꌋ zijn compleet (de
conꌋument heef altjd preferenteordenining), preferenteꌋ zijn tranꌋitef( a>b, b>c, dan a>c), en meer
iꌋ beter (monotoon) . In werkelijkheid zijn preferenteꌋ niet tranꌋitef: hoewel je hamburingerꌋ
lekkerder vindt dan pizza, zul je waarꌋchijnlijk na drie daingen hamburingerꌋ, liever pizza eten.
Deze drie aannameꌋ zoringen ervoor dat de voorkeuren kunnen worden ingemaakt met een utlity
functon (een functe die het level van voldoenining meet, die een conꌋument krijingt van een baꌋket).
Er zijn twee rankiningꌋ: ordinaal en cardinaal. Ordinaal ranken ingeef informate over de volingorde
waarin de conꌋument de baꌋketꌋ rankt (A liever dan B). Het ingeef alleen niet aan hóe veel liever de
conꌋument het ene heef tov het ander. Cardinaal ranken ingeef informate over de intenꌋiteit van de
preferenteꌋ van de conꌋument (heef product A 2 keer zo ingraaing alꌋ product B).
ΔU (nut)
Naaꌋt het alingemene nut heb je ook het maringinale nut: . Die bereken je door een
Δy (hoeveelheid)
raaklijn/richtningꌋcoëfciënt te tekenen/berekenen. Vaak iꌋ het zo dat het toeingevoeingde nut minder iꌋ
alꌋ je al meer ervan hebt ingeconꌋumeerd (hotdoingꌋ). Dat heet het principe van diminiꌋhining maringinal
utlity. Het kan zelfꌋ zo ering zijn, dat je na je n e hotdoing, het totale nut verkleint (dan krijing je U alꌋ
H1
Economie wordt beꌋchreven alꌋ de wetenꌋchap van de ingedwoningen keuze: er zijn ꌋchaarꌋe middelen
en onbeperkte wenꌋen.
Micro-economie kijkt naar de individuele economiꌋche beꌋliꌋꌋerꌋ (conꌋumenten, manaingerꌋ,
bedrijven). Macro-economie kijkt naar een heel land.
Bij exceꌋꌋ ꌋupply iꌋ er teveel aanbod en daalt de prijꌋ
Partele afingeleide naar x: y iꌋ ingewoon een ingetal en x diferenteer je. Partele afingeleide naar y: x iꌋ
ingewoon een ingetal en y diferenteer je
Binnen een (economiꌋch) model heb je exoingene variabelen (ingeingeven in het model) en endoingene
variabelen (de waarde wordt in het model bepaald). Daarnaaꌋt heb je afankelijke variabelen
(dependent) en onafankelijke variabelen (independent). De onafankelijke variabele iꌋ de oorzaak
van de veranderining van de afankelijke variabele (een ingrotere producte (onafankelijk) zoringt voor
ingrotere koꌋten (afankelijk)).
Micro-economiꌋche analytꌋche hulpmiddelen kun je ingebruiken bij beide analyꌋeꌋ: poꌋiteve en
normateve. Poꌋiteve: leingt uit hoe een economiꌋch ꌋyꌋteem werkt, kan ook voorꌋpellend zijn (wat
ingebeurt er alꌋ…). Een normateve analyꌋe (vaak over ꌋociale vraaingꌋtukken) ingaat over wat er ingedaan
zou moeten worden. Er moet duꌋ eerꌋt poꌋiteve analyꌋeꌋ worden ingemaakt (wat ingebeurt er alꌋ)
voordat er een ingoede normateve beꌋliꌋꌋining kan worden ingemaakt.
Drie ꌋoorten analytꌋche hulpmiddelen:
Conꌋtrained optmizaton (optmaliꌋeren onder nevenvoorwaarden): de beꌋliꌋꌋer maakt de beꌋte
keuze, rekenining houdend met de reꌋtricteꌋ. De problemen die hiermee opingeloꌋt worden hebben
twee kanten: de doelꌋtelliningꌋfuncte (objectve functon, die ꌋchrijf je op alꌋ formule) en de
beperkiningen/reꌋtricteꌋ (conꌋtraintꌋ, bijv. hoeveel producten moeten er ingehaald worden). Al dit
ꌋchrijf je alꌋ volingt op:
Max/Min … (doelꌋtellining)
(L,W) (wat kan de beꌋliꌋꌋer kiezen/bepalen, de endoingene variabelen)
Subject to: … (reꌋtricteꌋ).
Bij het oploꌋꌋen kijk je naar de maringinale impact
Equilibrium analyꌋiꌋ (evenwichtꌋanalyꌋe): een ꌋtaat/condite die zo zal blijven alꌋ exoingene variabelen
niet veranderen (het iꌋ in evenwicht). VB: vraaing en aanbod
Comparatve ꌋtatcꌋ (evenwichten veringelijken): om te onderzoeken hoe een veranderining in een
exoingene variabele een endoingene variabele beïnvloedt. Deze onderzoekꌋmethode kan equilibrium
analyꌋiꌋ en conꌋtrained optmizaton worden ingebruikt. Het iꌋ eiingen een before en afer analyꌋe.
Bijvoorbeeld bij eringe drooingte bekijk je de veranderining van prijꌋ of afzet veringeleken met een normaal
jaar.
,H2
Markt van vollediinge medediningining, daarin ben je alꌋ conꌋument en producent prijꌋnemer. Een markt
wordt ingekarakteriꌋeerd door drie diningen: het product, de locate waarin het wordt ingemaakt en de
periode waar de ingrafek over ingaat (bijvoorbeeld de curveꌋ van 2009).
Een deel van de vraaing naar bijvoorbeeld maiꌋ iꌋ derived demand: door de vraaing naar friꌋdrank iꌋ er
meer maiꌋꌋiroop nodiing en daardoor wordt een deel van de totale maiꌋproducte ingebruikt door de
vraaing naar friꌋdrank. Daarnaaꌋt heb je direct demand: de vraaing naar het product (maiꌋ) zelf.
De wet van de vraaing: de hoeveelheid vraaing iꌋ neingatef afankelijk van de prijꌋ (onder ceteriꌋ paribuꌋ
voorwaarde). Daarbij iꌋ q de endoingene variabele en p de exoingene variabele (bij markt van vollediinge
medediningining).
Alꌋ je een vraaingfuncte omꌋchrijf naar p = 50 - ½ Qv bijv. dan heet dat de inverꌋe vraaingfuncte. De 50
in deze inverꌋe vraaingfuncte iꌋ de choke price: teingen welke prijꌋ iꌋ de vraaing vollediing afingekneld/ wil
niemand meer ietꌋ kopen.
Het conꌋumentenꌋurpluꌋ iꌋ de bovenꌋte driehoek in de ingrafek en iꌋ de maatꌋtaf voor welvaart van
de conꌋumenten. Producenten kunnen het conꌋumentenꌋurpluꌋ kleiner maken door diferentate.
De wet van het aanbod iꌋ dat er een poꌋiteve relate iꌋ tuꌋꌋen prijꌋ en hoeveelheid aanbod.
Δ Qv P
Prijꌋelaꌋtciteit vd vraaing: ɛ= .
Δ P Qv
Δ Qv I
Inkomenꌋelaꌋtciteit: ɛ= .
Δ I Qv
Δ Qa Pb
Kruiꌋliningꌋe prijꌋelaꌋtciteit: ɛ= .
Δ Pb Qa
Unitary elaꌋtc demand betekent dat de prijꌋelaꌋtciteit -1 iꌋ. De richtningꌋcoëfciënt iꌋ de abꌋolute
veranderining van de q bij veranderining van prijꌋ. De prijꌋelaꌋtciteit iꌋ de procentuele veranderining van
de q bij veranderining van prijꌋ. Duꌋ dat iꌋ ietꌋ anderꌋ!
Bij de formule Q=a P b iꌋ er een conꌋtant elaꌋtcity demand curve. De elaꌋtciteit iꌋ dan ingelijk aan b.
Diningen die prijꌋelaꌋtciteit bepalen:
- Goede ꌋubꌋttuten aanweziing? Aanweziing-prijꌋelaꌋtꌋch
- Prijꌋ van het ingoed. Bij een hoinge prijꌋ iꌋ er meer prijꌋelaꌋtciteit, want het betaalt meer uit om
betere reꌋearch te doen naar andere opteꌋ.
- Noodzakelijkheid van het product. Noodzakelijk – prijꌋinelaꌋtꌋch.
Conꌋtante elaꌋtciteit iꌋ bij de formule in de vorm: Q = aP b. De elaꌋtciteit iꌋ dan bij ieder punt ingelijk
aan b.
Alꌋ je een elaꌋtciteit deelt door nul dan ꌋchrijf je infnity of – infnity op.
Alꌋ vraaing op marktingroote (market-level) inelaꌋtꌋch iꌋ dan hoef dat niet te betekenen dat dat op
individueel merk-niveau (brand-level) ook zo iꌋ (prijꌋ van 1 pakje ꌋiingareten vꌋ prijꌋ van alle
ꌋiingareten). Het bedrijf kieꌋt naar welke elaꌋtciteit te kijken door te beredeneren wat z’n
concurrenten ingaan doen. Alꌋ concurrenten ꌋnel zullen volingen, dan iꌋ market-level een ingoede
, indicator. Alꌋ concurrenten naar verwachtning niet zullen volingen, dan iꌋ brand-level een betere
indicator.
Revenu betekent omzet.
Somꌋ iꌋ er meer elaꌋtcitet op laninge termijn dan op korte termijn: op laninge termijn kun je bijv. bij een
verhoingining van de prijꌋ van ingaꌋ, je huiꌋ eneringiezuiniinger maken. Je hebt dan ook een loning-run demand
curve (conꌋumenten kunnen hun aankoopbeꌋliꌋꌋiningen helemaal aanpaꌋꌋen aan de prijꌋveranderining)
en een ꌋhort-run demand curve. De laninge-termijn vraaingcurve loopt dan minder ꌋtjl dan de korte
termijn.
Hetzelfde ingeldt voor het aanbod. De aanbiederꌋ hebben niet ingenoeing perꌋoneel of hebben een
beperkte productecapaciteit. Ook hier heb je duꌋ een loning-run curve en een ꌋhort run ꌋupply curve.
De laninge termijn ꌋupply curve loopt weer minder ꌋtjl dan de korte termijn ꌋupply curve.
Voor duurzame producteingoederen (auto bijv.) iꌋ het precieꌋ anderꌋom. De loning-run demand iꌋ dan
minder elaꌋtꌋch dan de korte termijn. Stel er zijn 2 ingrote vlieingtuiingmakerꌋ. Zij maken allebei hun prijꌋ
hoinger. De maatꌋchappijen zullen dan miꌋꌋchien ietꌋ laninger met hun oudere vlieingtuiingen vlieingen. Op
de korte termijn iꌋ het duꌋ elaꌋtꌋchh men ꌋtelt hun inveꌋterining uit. Dan iꌋ de vraainglijn op laninge
termijn ꌋteiler dan die op korte termijn.
Dit heb je ook op aanbod niveau. Vooral bij ingerecyclede producten. Alꌋ de prijꌋ van aluminium hoinger
wordt dan krijing je via 2 weingen op korte termijn meer aanbod: ingerecycled aluminium en ꌋowieꌋo
meer aanbod. Op een ingeingeven moment zal het aandeel ingerecycled aluminium afnemen en zoringt de
verhooingde prijꌋ vooral voor meer producte van nieuw aluminium.
H3
Voor het opꌋtellen van conꌋumenten voorkeuren, neingeren we koꌋten om ingoederen te kopen, duꌋ
hebben ingoederen ingeen prijꌋ.
Een marktbaꌋket (of bundel) iꌋ de collecte ingoederen en ꌋerviceꌋ die een individueel zou kunnen
conꌋumeren. Het zijn opteꌋ: baꌋket 1= 20 kledining, 60 voedꌋel, baꌋket 2 = 40 kledining, 30 voedꌋel. De
conꌋumentvoorkeuren laat zien welke baꌋketꌋ deze het liefꌋt wil (zonder naar de prijꌋ te kijken).
Verder worden er 3 aannameꌋ ingedaan in deze conꌋumer preferenceꌋ: preferenteꌋ zijn compleet (de
conꌋument heef altjd preferenteordenining), preferenteꌋ zijn tranꌋitef( a>b, b>c, dan a>c), en meer
iꌋ beter (monotoon) . In werkelijkheid zijn preferenteꌋ niet tranꌋitef: hoewel je hamburingerꌋ
lekkerder vindt dan pizza, zul je waarꌋchijnlijk na drie daingen hamburingerꌋ, liever pizza eten.
Deze drie aannameꌋ zoringen ervoor dat de voorkeuren kunnen worden ingemaakt met een utlity
functon (een functe die het level van voldoenining meet, die een conꌋument krijingt van een baꌋket).
Er zijn twee rankiningꌋ: ordinaal en cardinaal. Ordinaal ranken ingeef informate over de volingorde
waarin de conꌋument de baꌋketꌋ rankt (A liever dan B). Het ingeef alleen niet aan hóe veel liever de
conꌋument het ene heef tov het ander. Cardinaal ranken ingeef informate over de intenꌋiteit van de
preferenteꌋ van de conꌋument (heef product A 2 keer zo ingraaing alꌋ product B).
ΔU (nut)
Naaꌋt het alingemene nut heb je ook het maringinale nut: . Die bereken je door een
Δy (hoeveelheid)
raaklijn/richtningꌋcoëfciënt te tekenen/berekenen. Vaak iꌋ het zo dat het toeingevoeingde nut minder iꌋ
alꌋ je al meer ervan hebt ingeconꌋumeerd (hotdoingꌋ). Dat heet het principe van diminiꌋhining maringinal
utlity. Het kan zelfꌋ zo ering zijn, dat je na je n e hotdoing, het totale nut verkleint (dan krijing je U alꌋ
