Ondernemingsrecht
College 1
Introductie op het ondernemingsrecht
Begrip ‘Onderneming’
Bijvoorbeeld: Organisatorisch verband, gericht op duurzame deelneming aan economisch
verkeer
Maar ook bijvoorbeeld:
- Art. 2 Handelsregisterbesluit 2008
- Art. 1 Wet op de ondernemingsraden (WOR)
Boek hanteert definitie WOR (dus alle Nederlandse rechtsvormen):
‘elk in de maatschappij als zelfstandige eenheid optredend organisatorisch verband waarin
krachtens arbeidsovereenkomst of krachtens publiekrechtelijke aanstelling arbeid wordt verricht’
Rechtsvormen in Nederland:
- Eenmanszaak
- Personenvennootschappen (Boek 7A BW en WvK):
- Maatschap
- Vennootschap onder firma
- Commanditaire vennootschap
- Rechtspersonen (Boek 2 BW):
- Vereniging (met volledige of beperkte rechtsbevoegdheid)
- Coöperatie / OWM
- Stichting
- BV / NV (Kapitaalvennootschappen)
N.B. Art. 2:5 BW: gelijkstelling rechtspersonen met natuurlijke personen voor wat betreft
vermogensrecht
Functionarissen binnen de diverse rechtsvormen
- Bestuurders (bij rechtspersonen)
- Vennoten (bij personenvennootschappen)
- Maten (bij personenvennootschappen)
- Commissarissen (bij rechtspersonen)
- Procuratiehouder (bij rechtspersonen)
- Eigenaar (bij eenmanszaak)
,Europese rechtsvormen
Naast eerder genoemde ondernemingsvormen
Het Europees Economisch samenwerkingsverband (EESV)
- In 1985 bij verordening door EU ingevoerd
- Bedrijven die in verschillende lidstaten van de EU zijn gevestigd, kunnen samenwerken
in (EESV)
- Nederlandse EESV: rechtspersoonlijkheid m.i.v. inschrijving in handelsregister (art. 3
Uitvoeringswet EESV-Verordening)
- Doel EESV: Economische werkzaamheid leden vergemakkelijken/ ontwikkelen dan wel
resultaten daarvan te verbeteren / vergroten
- Winst EESV wordt toegerekend aan de afzonderlijke leden
De Europese vennootschap (Societas Europaea: SE)
- Sinds 2001
- Kapitaalvennootschap met rechtspersoonlijkheid
- Geplaatst kapitaal minstens € 120.000
Societas Cooperativa Europaea (SCE)
- Doel: aan de (materiële) behoeften van leden voldoen en/of hun economische en sociale
activiteiten te ontwikkelen
- Bevat elementen van de coöperatie en de NV
- Kapitaal is verdeeld in aandelen minstens € 30.000 bijeengebracht door leden
- Notariële akte
- Rechtspersoonlijkheid na inschrijving in aangewezen register CE
Raakvlakken met personen- en familierecht
Handelingsonbekwaamheid
- Art. 3:32 BW
- Wanneer niet bekwaam: diegene mag niet zelfstandig r.h. verrichten / r.h. kunnen worden
vernietigd (of zijn zelfs nietig)
Handelingsonbekwaamheid door:
- Ondercuratelestelling
- Minderjarigheid
Curatele
- Art. 1:378 BW e.v.
- I.g.v. bestuurder: rechtspersoon zelf blijft gewoon bestaan en functioneren. Wel veelal
regeling in statuten i.g.v. ontstentenis of belet
- I.g.v. eenmanszaak: curator moet eenmanszaak leiden: veelal
einde eenmanszaak
- I.g.v. personenvennootschap: einde vennootschap
(art. 7a:1683 sub 4 BW: curatele leidt tot ontbinding)
Minderjarigheid
- 18 jaar
- Vertegenwoordiging
, - Handlichting
Handelingsonbevoegdheid
Bewind en Mentorschap
- Art. 1:431 BW e.v. en 1:453 BW e.v.
- Leiden veelal tot einde eenmanszaak / personenvennootschap
- Let ook op de werking van art. 1:88 BW (toestemming echtgenoot)
-
Raakvlakken met faillissementsrecht
- Bij eenmanszaak geen afgescheiden vermogen
- Faillissement personenvennootschap leidt veelal tot faillissement vennoten
- Derhalve huwelijkse voorwaarden!
- Curator neemt bedrijfsvoering onderneming over
- Ondernemer wordt beschikkingsonbevoegd (art. 23 Fw)
Surseance van betaling
- Bij natuurlijk persoon alleen i.g.v. ondernemer (art. 214 lid 4 Fw)
- Bedoeld om afbetalingsregeling of akkoord te krijgen met schuldeisers
- Beschikkingsonbevoegd zonder medewerking, machtiging of bijstand bewindvoerder
Vertegenwoordiging in het algemeen
Staat niet als zelfstandig rechtsfiguur in de wet 🡪 is her en der te vinden
Volmacht (art. 3:60 BW)
- is bevoegdheid om namens iemand overeenkomst te sluiten
- eenzijdige rechtshandeling (gevolmachtigde hoeft volmacht niet uit te voeren)
Middellijke vertegenwoordiging: de vertegenwoordiger / tussenpersoon verricht r.h. op eigen
naam (kan dus niet de principaal zelf direct binden).
Spiegelbeeld: onmiddellijke vertegenwoordiging: bijvoorbeeld de bestuurders van
rechtspersonen (later meer)
BEGRIP RECHTSPERSOON: Art. 2:1 t/m 5 BW
Rechtssubject:
Drager rechten/plichten in juridische zin 🡪 dus “het stuk papier” kan werknemers in dienst
nemen / schulden maken / zaken in eigendom verkrijgen, etc.
Publiekrechtelijk rechtspersonen
Rechtspersonen die hun bestaansrecht niet aan het BW ontlenen, maar aan andere wetten
(bijv. de staat, provincies, gemeenten, universiteiten, etc.)
Kerkgenootschappen
Art. 2:2 BW: geregeerd door eigen statuut, tenzij in strijd met de wet (alleen art. 2:5 BW van
toepassing)
, Kamer van Koophandel – het handelsregister
- Handelsregisterwet 2007
- Handelsregisterbesluit 2008
KvK – anders dan voorheen – niet meer lijdelijk m.b.t. inschrijving, maar kan in het
Handelsregister opgenomen gegeven wijzigen
Raadpleging verstandig in handelsverkeer:
- Met wie doe je zaken?
- Wat is de rechtsvorm?
- Is degene met wie je spreekt vertegenwoordigingsbevoegd?
Uitgangspunt: alle organisaties die deelnemen aan economisch verkeer moeten zich inschrijven
- art. 5 Hrgw 2007: inschrijfplicht voor alle ondernemingen
- art. 6 Hrgw 2007: inschrijfplicht voor alle rechtspersonen
- art. 2 Handelsregisterbesluit 2008 🡪 definitie onderneming
Inschrijfnummer 🡪 verplicht om te vermelden op alle brieven / offertes / facturen (art. 27 Hrgw)
Gevolgen niet-inschrijving
Zolang geen inschrijving:
- naast rechtspersoon zijn bestuurders hoofdelijk aansprakelijk (voor BV en NV: 2:
lid 2 BW en voor vereniging en stichting: 2:29 en 289 lid 2 BW)
- Voor v.o.f. en c.v.: deze wordt aangegaan te zijn voor onbepaalde tijd + vennoten mogen
alle handelingen (zonder voorbehoud) verrichten
- Bovendien sprake van een economisch delict
Let op: bij niet-inschrijving tegenover derden
- art. 25 Hrw: er kan geen beroep worden gedaan op feit dat d.m.v. inschrijving bekend
had moeten worden gemaakt
- derden mogen dus vertrouwen op register
- vooral ook van belang met het oog op de vertegenwoordigingsbevoegdheid: hierover
later veel meer!
EENMANSZAAK
- Aan oprichting worden geen eisen gesteld
- Hoort toe aan natuurlijk persoon
- Meerderjarig i.v.m. handelingsbekwaamheid (art. 1:234 BW)
- Handlichting (art. 1:235 BW / art. 36 Handelsregisterbesluit 2008)
- Verplichte inschrijving handelsregister (art. 5 Hrw)
- Minder dan 15 uur, hoeft het niet worden ingeschreven
- Administratieplicht / bewaarplicht (art. 3:15i lid 1 + 2 BW)
- Bij overdracht onderneming 🡪 activa/passiva overdracht eventueel notariële akte
- Geen scheiding vermogen onderneming en privévermogen (art. 3:276 BW)
- Van belang bij faillissement (daarom huwelijkse voorwaarden)
- Let ook op bij bedrijfsopvolging / vererving
- Inkomen progressief belast (Wet IB 2001) / geen VPB)
College 1
Introductie op het ondernemingsrecht
Begrip ‘Onderneming’
Bijvoorbeeld: Organisatorisch verband, gericht op duurzame deelneming aan economisch
verkeer
Maar ook bijvoorbeeld:
- Art. 2 Handelsregisterbesluit 2008
- Art. 1 Wet op de ondernemingsraden (WOR)
Boek hanteert definitie WOR (dus alle Nederlandse rechtsvormen):
‘elk in de maatschappij als zelfstandige eenheid optredend organisatorisch verband waarin
krachtens arbeidsovereenkomst of krachtens publiekrechtelijke aanstelling arbeid wordt verricht’
Rechtsvormen in Nederland:
- Eenmanszaak
- Personenvennootschappen (Boek 7A BW en WvK):
- Maatschap
- Vennootschap onder firma
- Commanditaire vennootschap
- Rechtspersonen (Boek 2 BW):
- Vereniging (met volledige of beperkte rechtsbevoegdheid)
- Coöperatie / OWM
- Stichting
- BV / NV (Kapitaalvennootschappen)
N.B. Art. 2:5 BW: gelijkstelling rechtspersonen met natuurlijke personen voor wat betreft
vermogensrecht
Functionarissen binnen de diverse rechtsvormen
- Bestuurders (bij rechtspersonen)
- Vennoten (bij personenvennootschappen)
- Maten (bij personenvennootschappen)
- Commissarissen (bij rechtspersonen)
- Procuratiehouder (bij rechtspersonen)
- Eigenaar (bij eenmanszaak)
,Europese rechtsvormen
Naast eerder genoemde ondernemingsvormen
Het Europees Economisch samenwerkingsverband (EESV)
- In 1985 bij verordening door EU ingevoerd
- Bedrijven die in verschillende lidstaten van de EU zijn gevestigd, kunnen samenwerken
in (EESV)
- Nederlandse EESV: rechtspersoonlijkheid m.i.v. inschrijving in handelsregister (art. 3
Uitvoeringswet EESV-Verordening)
- Doel EESV: Economische werkzaamheid leden vergemakkelijken/ ontwikkelen dan wel
resultaten daarvan te verbeteren / vergroten
- Winst EESV wordt toegerekend aan de afzonderlijke leden
De Europese vennootschap (Societas Europaea: SE)
- Sinds 2001
- Kapitaalvennootschap met rechtspersoonlijkheid
- Geplaatst kapitaal minstens € 120.000
Societas Cooperativa Europaea (SCE)
- Doel: aan de (materiële) behoeften van leden voldoen en/of hun economische en sociale
activiteiten te ontwikkelen
- Bevat elementen van de coöperatie en de NV
- Kapitaal is verdeeld in aandelen minstens € 30.000 bijeengebracht door leden
- Notariële akte
- Rechtspersoonlijkheid na inschrijving in aangewezen register CE
Raakvlakken met personen- en familierecht
Handelingsonbekwaamheid
- Art. 3:32 BW
- Wanneer niet bekwaam: diegene mag niet zelfstandig r.h. verrichten / r.h. kunnen worden
vernietigd (of zijn zelfs nietig)
Handelingsonbekwaamheid door:
- Ondercuratelestelling
- Minderjarigheid
Curatele
- Art. 1:378 BW e.v.
- I.g.v. bestuurder: rechtspersoon zelf blijft gewoon bestaan en functioneren. Wel veelal
regeling in statuten i.g.v. ontstentenis of belet
- I.g.v. eenmanszaak: curator moet eenmanszaak leiden: veelal
einde eenmanszaak
- I.g.v. personenvennootschap: einde vennootschap
(art. 7a:1683 sub 4 BW: curatele leidt tot ontbinding)
Minderjarigheid
- 18 jaar
- Vertegenwoordiging
, - Handlichting
Handelingsonbevoegdheid
Bewind en Mentorschap
- Art. 1:431 BW e.v. en 1:453 BW e.v.
- Leiden veelal tot einde eenmanszaak / personenvennootschap
- Let ook op de werking van art. 1:88 BW (toestemming echtgenoot)
-
Raakvlakken met faillissementsrecht
- Bij eenmanszaak geen afgescheiden vermogen
- Faillissement personenvennootschap leidt veelal tot faillissement vennoten
- Derhalve huwelijkse voorwaarden!
- Curator neemt bedrijfsvoering onderneming over
- Ondernemer wordt beschikkingsonbevoegd (art. 23 Fw)
Surseance van betaling
- Bij natuurlijk persoon alleen i.g.v. ondernemer (art. 214 lid 4 Fw)
- Bedoeld om afbetalingsregeling of akkoord te krijgen met schuldeisers
- Beschikkingsonbevoegd zonder medewerking, machtiging of bijstand bewindvoerder
Vertegenwoordiging in het algemeen
Staat niet als zelfstandig rechtsfiguur in de wet 🡪 is her en der te vinden
Volmacht (art. 3:60 BW)
- is bevoegdheid om namens iemand overeenkomst te sluiten
- eenzijdige rechtshandeling (gevolmachtigde hoeft volmacht niet uit te voeren)
Middellijke vertegenwoordiging: de vertegenwoordiger / tussenpersoon verricht r.h. op eigen
naam (kan dus niet de principaal zelf direct binden).
Spiegelbeeld: onmiddellijke vertegenwoordiging: bijvoorbeeld de bestuurders van
rechtspersonen (later meer)
BEGRIP RECHTSPERSOON: Art. 2:1 t/m 5 BW
Rechtssubject:
Drager rechten/plichten in juridische zin 🡪 dus “het stuk papier” kan werknemers in dienst
nemen / schulden maken / zaken in eigendom verkrijgen, etc.
Publiekrechtelijk rechtspersonen
Rechtspersonen die hun bestaansrecht niet aan het BW ontlenen, maar aan andere wetten
(bijv. de staat, provincies, gemeenten, universiteiten, etc.)
Kerkgenootschappen
Art. 2:2 BW: geregeerd door eigen statuut, tenzij in strijd met de wet (alleen art. 2:5 BW van
toepassing)
, Kamer van Koophandel – het handelsregister
- Handelsregisterwet 2007
- Handelsregisterbesluit 2008
KvK – anders dan voorheen – niet meer lijdelijk m.b.t. inschrijving, maar kan in het
Handelsregister opgenomen gegeven wijzigen
Raadpleging verstandig in handelsverkeer:
- Met wie doe je zaken?
- Wat is de rechtsvorm?
- Is degene met wie je spreekt vertegenwoordigingsbevoegd?
Uitgangspunt: alle organisaties die deelnemen aan economisch verkeer moeten zich inschrijven
- art. 5 Hrgw 2007: inschrijfplicht voor alle ondernemingen
- art. 6 Hrgw 2007: inschrijfplicht voor alle rechtspersonen
- art. 2 Handelsregisterbesluit 2008 🡪 definitie onderneming
Inschrijfnummer 🡪 verplicht om te vermelden op alle brieven / offertes / facturen (art. 27 Hrgw)
Gevolgen niet-inschrijving
Zolang geen inschrijving:
- naast rechtspersoon zijn bestuurders hoofdelijk aansprakelijk (voor BV en NV: 2:
lid 2 BW en voor vereniging en stichting: 2:29 en 289 lid 2 BW)
- Voor v.o.f. en c.v.: deze wordt aangegaan te zijn voor onbepaalde tijd + vennoten mogen
alle handelingen (zonder voorbehoud) verrichten
- Bovendien sprake van een economisch delict
Let op: bij niet-inschrijving tegenover derden
- art. 25 Hrw: er kan geen beroep worden gedaan op feit dat d.m.v. inschrijving bekend
had moeten worden gemaakt
- derden mogen dus vertrouwen op register
- vooral ook van belang met het oog op de vertegenwoordigingsbevoegdheid: hierover
later veel meer!
EENMANSZAAK
- Aan oprichting worden geen eisen gesteld
- Hoort toe aan natuurlijk persoon
- Meerderjarig i.v.m. handelingsbekwaamheid (art. 1:234 BW)
- Handlichting (art. 1:235 BW / art. 36 Handelsregisterbesluit 2008)
- Verplichte inschrijving handelsregister (art. 5 Hrw)
- Minder dan 15 uur, hoeft het niet worden ingeschreven
- Administratieplicht / bewaarplicht (art. 3:15i lid 1 + 2 BW)
- Bij overdracht onderneming 🡪 activa/passiva overdracht eventueel notariële akte
- Geen scheiding vermogen onderneming en privévermogen (art. 3:276 BW)
- Van belang bij faillissement (daarom huwelijkse voorwaarden)
- Let ook op bij bedrijfsopvolging / vererving
- Inkomen progressief belast (Wet IB 2001) / geen VPB)
