Pathologie – de enkel
Leerdoelen:
De student is in staat om de oorzaken, symptomen en behandelopties van enkel letsels te
kunnen beschrijven. De omvang van het probleem dien je ook te kennen.
HET BOVENSTE SPRONGGEWRICHT:
Het bovenste spronggewricht (articulatio talocruralis) is een scharnier gewricht en verbindt de
tibia en fibula met de talus. Dit spronggewricht zorgt voor de plantair en dorsale flexie van de voet /
enkel.
HET ONDERSTE SPRONGGEWRICHT:
Het onderste spronggewricht (articulatio talocalcaneonavicularis) zorgt voor het kantelen van de
voet, en wordt gevormd door de talus, de calcaneus en het os naviculare.
, Bovenste spronggewricht
Onderste
spronggewricht
Articulatio Talocruralis
Articulatio
Talocalcaneonavicularis
Laterale ligamenten van de enkel:
Lig. Tibiofibulare anterius inferius
Lig. Talofibulare anterius
Lig. Calcaneofibulare
Lig. Talofibulare posterius
WONDGENEZING:
De wondgenezing bestaat uit 3 fases;
Ontstekings fase: duurt vaak
ongeveer 0 tot 3 dagen.
Proliferatie fase: start tijdens de
ontstekings fase, duurt ongeveer 10
dagen.
Remodellatie fase: start na de
ontstekingsfase, tijdens de proliferatie
fase, duurt 3 tot ? weken.
ONTSTEKINGSFASE:
Deze fase kun je weer onderverdelen in 4
verschillende fases:
Fase 1: Hemostase fase; stopt het bloeden, vorming van een bloedprop door stollingsfase
Fase 2: Inflammatie fase; dode cellen en micro organismen moeten worden opgeruimd.
Fase 3: Regeneratie fase; overlapt fase 2, herstel van de dermis. De wond wordt gesloten
door regeneratie van het epitheel.
Fase 4: Hermodellerings fase; verdere aanmaak van collageen weefsel, waardoor de
rekbaarheid van het weefsel toeneemt.
Kenmerken acute ontsteking;
- DOLOR: pijn
- RUBOR: roodheid
- CALOR: warmte
- TUMOR: zwelling
- FUNCTION LAESA: functie verlies
Deze kenmerken zijn vaak enkele dagen zichtbaar
HET INVERSIETRAUMA/LETSEL
, 600.000 patiënten per jaar met acuut enkelletsel
> 50% was door een sportletsel
Op de spoedeisende hulp was er 20% van de gevallen een fractuur aanwezig
Bij de Huisarts was er bij 5% van de gevallen een fractuur aanwezig
Gradering:
Distorsie (kneuzing van de weke delen)
Part ruptuur (verzwikking, 1 band vaak bij betrokken)
Totaal ruptuur (3 laterale banden, compleet door gescheurd)
NHG-STANDAARD:
Distorsie (in eerste consult of na herbeoordeling) bij:
o Goede belastbaarheid (lopen), geringe zwelling en pijn
o Geen hematoom verkleuring
o Negatieve voorsteschuifladetest
Ruptuur (uitsluitend na herbeoordeling na 4 tot 7 dagen) bij:
o Pijn bij palpatie van de voorzijde van de laterale malleolus én
o Hematoom vorming of positieve voorsteschuifladetest
OTTAWA ANKLE RULES:
De röntgendiagnostiek is enkel geïndiceerd wanneer er sprake is van pijn in de malleolie of in de
middenvoet, EN daarenboven een van de volgende symptomen;
- Onvermogen de enkel te belasten (4 stappen doen)
- Pijn bij palpatie distale 6 cm van de posterieure zijde van het scheenbeen of de knobbel van
de binnenenkel
- Pijn bij palpatie van distale 6 cm van de posterieure zijde van het kuitbeen of het uiteinde
van de buitenste enkelknobbel.
- Pijn bij palpatie van basis van het voetwortelbeentje van de kleine teen
- Pijn bij palpatie van het os naviculare
BEHANDELING ACUTE FASE:
Bij behandeling van de acute fase denk je aan het ezelsbruggetje RICE:
, R = Rust
I = Ice
C = Compression (druk)
E = Elevatie
ACHILLESPEES TENDINOSIS, VERDELING
Klachten aan de achillespees kan verdeeld worden in 3 graden:
- Graad 1:
o Pijn NA activiteit
o Duurt enkele uren, verdwijnt daarna
o Volgende morgen geen klachten
- Graad 2:
o Pijn start TIJDENS een activiteit
o Duurt vele uren
o Volgende morgen stijfheid en soms wat pijn
o Pijn verdwijnt na warming-up
- Graad 3:
o Pijn vroeg na de start
o Belemmert de mate van activiteit
o Stijfheid + pijn, de hele dag door en soms ook ‘s nachts
ACHILLESPEES RUPTUREN, SYMPTOMEN:
Knapje horen / voelen (knappen van een rubberen bandje bijv)
Gevoel dat iemand op de hiel trapt
Pijn over de achillespees met lokale zwelling en palpabele (deuk) in het verloop van de
pees, 4-6 centimeter boven het hielbeen
Onvermogen om op de tenen te laten lopen en de voet goed af te wikkelen
Beperkte actieve plantairflexie
Test van Thompson: bij knijpen in de kuitspieren ontstaat er geen plantairflexie van de voet
ACHILLESPEES RUPTUUR, GEVOLGEN
Conservatief:
- Gips of tape, de enkel wordt in verschillende soorten gegipst:
o Spits, houding van enkel omlaag
o Neutraal
o Loopgips
- Totaal 6 weken in gips
Schatting 50% herstel onder operatie
Risico op re-ruptuur: 8%
80% na 8 jaar belastbaarheid weer op oorspronkelijk niveau
Operatief:
- Nabehandeling 6 weken gips
- Sporthervatting na 3 maand
Risico op re-ruptuur 4%
Risico op complicaties 10%
ENKELFRACTUREN: