AFP4 Leerjaar 2
Anouk Haan
,Neurologie en geriatrie
Inhoudsopgave
Les 1: Opbouw zenuwstelsel.......................................................................................................................... 4
Vat de basale opbouw van het zenuwstelsel samen:..........................................................................................5
Functie zenuwstelsel:......................................................................................................................................5
Centrale zenuwstelsel (CZS).............................................................................................................................5
Perifeer zenuwstelsel (PZS).............................................................................................................................5
Legt uit wat een neuron is en deelt deze in naar functie:....................................................................................6
Legt uit wat het verschil is tussen grijze stof en witte stof:.................................................................................7
Benoemt de verschillende gliacellen en hun functie:...........................................................................................8
Les 2: Het actiepotentiaal............................................................................................................................. 17
Legt uit hoe een actiepotentiaal ontstaat en verloopt:.....................................................................................17
Legt uit op welke wijze impulsoverdracht plaatsvindt:......................................................................................17
Benoemt de belangrijkste neurotransmitters:...................................................................................................17
Verdiepingsvragen:............................................................................................................................................22
Les 3: Hersengebieden................................................................................................................................. 22
Maakt onderscheid tussen de grote en kleine hersenen, hersenstam en ruggenmerg, zowel in lokalisatie als
in functie.............................................................................................................................................................23
Benoemt de verschillende hersenkwabben en hun functies..............................................................................24
Frontale kwab:...............................................................................................................................................24
Pariëtale kwab:..............................................................................................................................................24
Occipitale kwab:............................................................................................................................................24
Temporale kwab:...........................................................................................................................................25
Benoemt de verschillende hersenzenuwen en hun functies...............................................................................25
Nervus olfactorius (I) 1..................................................................................................................................25
Nervus opticus (II) 2.......................................................................................................................................26
Nervus oculomotorius (III) 3, nervus trochlearis (IV) 4 en nervus abducens (VI) 6.......................................26
Nervus trigeminus (V) 5.................................................................................................................................26
Nervus facialis (VII) 7.....................................................................................................................................26
Nervus vestibulocochlearis (VIII) 8................................................................................................................26
Nervus glossopharyngeus (IX) 9.....................................................................................................................26
Nervus vagus (X) 10.......................................................................................................................................27
Nervus accessorius (XI) 11.............................................................................................................................27
Nervus hypoglossus (XII) 12...........................................................................................................................27
Casuïstiek:..........................................................................................................................................................30
Les 4: Bewustzijn en limbisch systeem.......................................................................................................... 31
Legt de relatie uit tussen bewustzijn en ARAS, DRAS, formatio, reticularis en cortex;......................................31
Selecteert methoden om het niveau van het bewustzijn te meten;..................................................................31
Benoemt de verschillende onderdelen van het limbisch systeem met bijbehorende functie............................31
Les 5: Motoriek, sensoriek en autonoom zenuwstelsel.................................................................................36
2
, Oefenvragen:......................................................................................................................................................36
Sensorische systeem:..........................................................................................................................................37
Motorisch systeem:............................................................................................................................................37
Corticospinale baan:......................................................................................................................................38
Basale kernen:...............................................................................................................................................38
Cerebellum/ hersenstam:..............................................................................................................................39
Les 6: Bloedvoorziening, hersenvliezen en liquorcirculatie............................................................................41
Benoemt de opbouw van de hersenvliezen;.......................................................................................................41
Beredeneert welke problemen er kunnen ontstaan bij pathologie van de hersenvliezen;................................41
Legt uit hoe en waar de aanmaak van hersenvocht plaatsvindt en wat de functie hiervan is;........................41
Beredeneert welke problemen er ontstaan bij een teveel of een tekort aan hersenvocht;...............................41
Legt uit hoe de cerebrale bloedvoorziening is opgebouwd;..............................................................................41
Beredeneert welke problemen er ontstaan bij afwijkingen in de cerebrale bloedvoorzieningen.....................41
Lesopdracht: Benoem de verschillende lagen met hun functie..........................................................................43
Wat is hersenvocht?...........................................................................................................................................44
Les 7: CVA en epilepsie................................................................................................................................. 47
FAST: wat is het en wat kan je ermee?..............................................................................................................48
Herseninfarct en hersenbloeding:......................................................................................................................49
Les 8: Traumatisch hoofd-/ hersenletsel en dwarslaesie...............................................................................52
Traumatisch hersenschedelletsel:......................................................................................................................52
Wat is focale schade? Voorbeelden?.................................................................................................................53
Les 9: Ziekte van Parkinson.......................................................................................................................... 60
Wat houdt de ziekte van Parkinson in...............................................................................................................60
Verpleegkundige aandachtspunten bij een zorgvrager meet de ziekte van Parkinson.....................................60
Wat is nu de pathologie bij de ziekte van Parkinson?........................................................................................62
Vul in:.................................................................................................................................................................63
Les 10: Herhalingsles.................................................................................................................................... 65
Les 11: Geriatrie en delier............................................................................................................................ 65
Beschrijft wat het effect is van normale verouderingsprocessen op de vitale organen;...................................65
Benoemt verpleegkundige aandachtspunten ten gevolge van het normale verouderingsproces;...................65
Legt uit wat een delier inhoudt;.........................................................................................................................65
Benoemt verpleegkundige aandachtspunten bij een zorgvrager met een delier..............................................65
Les 12: Dementieel syndroom...................................................................................................................... 71
Legt uit wat dementie inhoudt...........................................................................................................................71
Onderscheidt de verschillende dementievormen...............................................................................................71
Beschrijft de verschillende fasen van de ik-beleving..........................................................................................71
Benoemt de verpleegkundige aandachtspunten bij een zorgvrager met dementie..........................................71
3
, Verdiep je in de verschillende fase van de ik-beleving.......................................................................................71
Ziekte van Alzheimer:....................................................................................................................................75
Vasculaire dementie:.....................................................................................................................................75
Lewy-body dementie:....................................................................................................................................76
Frontotemporale dementie:..........................................................................................................................76
4 fasen van de ik-beleving:............................................................................................................................79
Les 13: Geriatrische uitdagingen................................................................................................................... 80
Legt uit wat een geriatrisch syndroom inhoudt;................................................................................................80
Beschrijft van de verschillende geriatrische syndromen oorzaken, gevolgen en passende interventies;..........80
Benoemt verpleegkundige aandachtspunten bij een zorgvrager met één of meer geriatrische syndromen....80
Les 14: Presentatie CAT................................................................................................................................ 82
Les 15: Farmacologie en polyfarmacie.......................................................................................................... 82
Farmacokinetiek: wat doet het lichaam met het geneesmiddel........................................................................83
Belangrijke begrippen bij farmacotherapie:......................................................................................................85
Waar kan een geneesmiddel werken?...............................................................................................................86
Welke aspecten van het ouder worden zijn belangrijk voor de farmacotherapie bij ouderen?........................89
Welke geneesmiddelen vormen een risico bij ouderen?....................................................................................90
Hoe kwetsbaar zijn ouderen voor de effecten en bijwerkingen van geneesmiddelen?.....................................91
Hoe kun je geneemiddelengerelateerde problemen bij ouderen opsporen?.....................................................91
Hoe kun je geneemiddelengerelateerde problemen bij ouderen opsporen?.....................................................92
Top 10 voorgeschreven middelen bij ouderen met polyfarmacie......................................................................94
Trombocytenaggregatieremmers .................................................................................................................95
......................................................................................................................................................................95
Bètablokkers .................................................................................................................................................95
Statines .........................................................................................................................................................95
Protonpompremmers ...................................................................................................................................95
ACE-remmers ................................................................................................................................................95
Benzodiazepinen ...........................................................................................................................................96
......................................................................................................................................................................96
NSAID’s ..........................................................................................................................................................96
Laxantia .........................................................................................................................................................97
......................................................................................................................................................................97
Lisdiuretica ....................................................................................................................................................97
Les 1: Opbouw zenuwstelsel
4
Anouk Haan
,Neurologie en geriatrie
Inhoudsopgave
Les 1: Opbouw zenuwstelsel.......................................................................................................................... 4
Vat de basale opbouw van het zenuwstelsel samen:..........................................................................................5
Functie zenuwstelsel:......................................................................................................................................5
Centrale zenuwstelsel (CZS).............................................................................................................................5
Perifeer zenuwstelsel (PZS).............................................................................................................................5
Legt uit wat een neuron is en deelt deze in naar functie:....................................................................................6
Legt uit wat het verschil is tussen grijze stof en witte stof:.................................................................................7
Benoemt de verschillende gliacellen en hun functie:...........................................................................................8
Les 2: Het actiepotentiaal............................................................................................................................. 17
Legt uit hoe een actiepotentiaal ontstaat en verloopt:.....................................................................................17
Legt uit op welke wijze impulsoverdracht plaatsvindt:......................................................................................17
Benoemt de belangrijkste neurotransmitters:...................................................................................................17
Verdiepingsvragen:............................................................................................................................................22
Les 3: Hersengebieden................................................................................................................................. 22
Maakt onderscheid tussen de grote en kleine hersenen, hersenstam en ruggenmerg, zowel in lokalisatie als
in functie.............................................................................................................................................................23
Benoemt de verschillende hersenkwabben en hun functies..............................................................................24
Frontale kwab:...............................................................................................................................................24
Pariëtale kwab:..............................................................................................................................................24
Occipitale kwab:............................................................................................................................................24
Temporale kwab:...........................................................................................................................................25
Benoemt de verschillende hersenzenuwen en hun functies...............................................................................25
Nervus olfactorius (I) 1..................................................................................................................................25
Nervus opticus (II) 2.......................................................................................................................................26
Nervus oculomotorius (III) 3, nervus trochlearis (IV) 4 en nervus abducens (VI) 6.......................................26
Nervus trigeminus (V) 5.................................................................................................................................26
Nervus facialis (VII) 7.....................................................................................................................................26
Nervus vestibulocochlearis (VIII) 8................................................................................................................26
Nervus glossopharyngeus (IX) 9.....................................................................................................................26
Nervus vagus (X) 10.......................................................................................................................................27
Nervus accessorius (XI) 11.............................................................................................................................27
Nervus hypoglossus (XII) 12...........................................................................................................................27
Casuïstiek:..........................................................................................................................................................30
Les 4: Bewustzijn en limbisch systeem.......................................................................................................... 31
Legt de relatie uit tussen bewustzijn en ARAS, DRAS, formatio, reticularis en cortex;......................................31
Selecteert methoden om het niveau van het bewustzijn te meten;..................................................................31
Benoemt de verschillende onderdelen van het limbisch systeem met bijbehorende functie............................31
Les 5: Motoriek, sensoriek en autonoom zenuwstelsel.................................................................................36
2
, Oefenvragen:......................................................................................................................................................36
Sensorische systeem:..........................................................................................................................................37
Motorisch systeem:............................................................................................................................................37
Corticospinale baan:......................................................................................................................................38
Basale kernen:...............................................................................................................................................38
Cerebellum/ hersenstam:..............................................................................................................................39
Les 6: Bloedvoorziening, hersenvliezen en liquorcirculatie............................................................................41
Benoemt de opbouw van de hersenvliezen;.......................................................................................................41
Beredeneert welke problemen er kunnen ontstaan bij pathologie van de hersenvliezen;................................41
Legt uit hoe en waar de aanmaak van hersenvocht plaatsvindt en wat de functie hiervan is;........................41
Beredeneert welke problemen er ontstaan bij een teveel of een tekort aan hersenvocht;...............................41
Legt uit hoe de cerebrale bloedvoorziening is opgebouwd;..............................................................................41
Beredeneert welke problemen er ontstaan bij afwijkingen in de cerebrale bloedvoorzieningen.....................41
Lesopdracht: Benoem de verschillende lagen met hun functie..........................................................................43
Wat is hersenvocht?...........................................................................................................................................44
Les 7: CVA en epilepsie................................................................................................................................. 47
FAST: wat is het en wat kan je ermee?..............................................................................................................48
Herseninfarct en hersenbloeding:......................................................................................................................49
Les 8: Traumatisch hoofd-/ hersenletsel en dwarslaesie...............................................................................52
Traumatisch hersenschedelletsel:......................................................................................................................52
Wat is focale schade? Voorbeelden?.................................................................................................................53
Les 9: Ziekte van Parkinson.......................................................................................................................... 60
Wat houdt de ziekte van Parkinson in...............................................................................................................60
Verpleegkundige aandachtspunten bij een zorgvrager meet de ziekte van Parkinson.....................................60
Wat is nu de pathologie bij de ziekte van Parkinson?........................................................................................62
Vul in:.................................................................................................................................................................63
Les 10: Herhalingsles.................................................................................................................................... 65
Les 11: Geriatrie en delier............................................................................................................................ 65
Beschrijft wat het effect is van normale verouderingsprocessen op de vitale organen;...................................65
Benoemt verpleegkundige aandachtspunten ten gevolge van het normale verouderingsproces;...................65
Legt uit wat een delier inhoudt;.........................................................................................................................65
Benoemt verpleegkundige aandachtspunten bij een zorgvrager met een delier..............................................65
Les 12: Dementieel syndroom...................................................................................................................... 71
Legt uit wat dementie inhoudt...........................................................................................................................71
Onderscheidt de verschillende dementievormen...............................................................................................71
Beschrijft de verschillende fasen van de ik-beleving..........................................................................................71
Benoemt de verpleegkundige aandachtspunten bij een zorgvrager met dementie..........................................71
3
, Verdiep je in de verschillende fase van de ik-beleving.......................................................................................71
Ziekte van Alzheimer:....................................................................................................................................75
Vasculaire dementie:.....................................................................................................................................75
Lewy-body dementie:....................................................................................................................................76
Frontotemporale dementie:..........................................................................................................................76
4 fasen van de ik-beleving:............................................................................................................................79
Les 13: Geriatrische uitdagingen................................................................................................................... 80
Legt uit wat een geriatrisch syndroom inhoudt;................................................................................................80
Beschrijft van de verschillende geriatrische syndromen oorzaken, gevolgen en passende interventies;..........80
Benoemt verpleegkundige aandachtspunten bij een zorgvrager met één of meer geriatrische syndromen....80
Les 14: Presentatie CAT................................................................................................................................ 82
Les 15: Farmacologie en polyfarmacie.......................................................................................................... 82
Farmacokinetiek: wat doet het lichaam met het geneesmiddel........................................................................83
Belangrijke begrippen bij farmacotherapie:......................................................................................................85
Waar kan een geneesmiddel werken?...............................................................................................................86
Welke aspecten van het ouder worden zijn belangrijk voor de farmacotherapie bij ouderen?........................89
Welke geneesmiddelen vormen een risico bij ouderen?....................................................................................90
Hoe kwetsbaar zijn ouderen voor de effecten en bijwerkingen van geneesmiddelen?.....................................91
Hoe kun je geneemiddelengerelateerde problemen bij ouderen opsporen?.....................................................91
Hoe kun je geneemiddelengerelateerde problemen bij ouderen opsporen?.....................................................92
Top 10 voorgeschreven middelen bij ouderen met polyfarmacie......................................................................94
Trombocytenaggregatieremmers .................................................................................................................95
......................................................................................................................................................................95
Bètablokkers .................................................................................................................................................95
Statines .........................................................................................................................................................95
Protonpompremmers ...................................................................................................................................95
ACE-remmers ................................................................................................................................................95
Benzodiazepinen ...........................................................................................................................................96
......................................................................................................................................................................96
NSAID’s ..........................................................................................................................................................96
Laxantia .........................................................................................................................................................97
......................................................................................................................................................................97
Lisdiuretica ....................................................................................................................................................97
Les 1: Opbouw zenuwstelsel
4
