Samenvatting ´´Luister je wel naar mij?’’
Gespreksvoering met kinderen tussen de 4 en 12 jaar.
Hoofdstuk 1: inleiding
Er komt steeds meer belangstelling voor onderzoeken naar de communicatie met kinderen.
1.1 De dominantie van taal
Hoe jonger het kind eigenlijk is, des te onhandiger verloopt het gesprek met een volwassene.
Het begint al bij baby’s, die worden alleen met de mogelijkheid tot taal geboren. Zij kunnen al
heel vroeg een grammatica, betekenis en woordenschat ontwikkelen. De taalontwikkeling
verloopt bij jongens overigens trager.
Als volwassenen een nieuwe taal leren, lukt het ze bijna niet om het vloeiend te spreken.
Binnen taal bestaat er een sensitieve periode voor taal van 0 tot 7 jaar, hierin leert het kind de
taal vloeiend spreken en is hij of zij op de taal gericht.
Tijdens de sensitieve periode voor het verfijnen van de taal leren kinderen om de taal te
verfijnen en te lezen en schrijven, dit duurt van 7 tot 10 jaar.
Repeteervragen stellen blijft moeilijk tot de leeftijd van 10 jaar. Volwassenen onderschatten
dit vaak, omdat de kinderen wel de taal beheersen.
Het begrijpen van de taal loopt voor op het produceren van de taal. De actieve woordenschat
(gebruiken van woorden) reflecteert dan ook niet goed de passieve woordenschat (kennen van
woorden).
1.2 leercapaciteiten en leerbereidheid van kinderen
De leercapaciteiten en leerbereidheid van kinderen is enorm groot en wordt vaak
onderschat. Zodra kinderen iets hebben geleerd treedt er normalisatie op, het gevoel hebben
dat je tot jezelf komt.
Doordat kinderen een hele andere manier van waarnemen hebben, zullen ervaringen uit de
kindertijd vaak worden opgeroepen door geur of tast. Tijdens het rijpingsproces is er ook nog
geen vorm van echt waarnemen.
Voor kinderen is taal niet alleen een communicatiemiddel, maar ook een middel om te
ordenen, wat je vaak terugziet tijdens het spelen.
1.3 betrouwbaarheid en suggestibiliteit
Er is weinig literatuur bekend over gespreksvoering met kinderen. Wat we hebben is dus
misschien ook niet betrouwbaar. Deze kinderen kunnen gevoelig zijn voor suggestibiliteit, de
mate waarin iemand er door een ander toe gebracht kan worden te geloven dat iets is gebeurd
of iemand eruit ziet op een wijze die niet in overeenstemming is met de werkelijkheid en de
herinnering. Deze neemt af van 4 tot 8 jaar en weer toe als ze 13 zijn. Ook zijn kinderen extra
gevoelig voor suggestieve vragen, ze nemen het vaak heel serieus als een volwassene hun een
vraag stelt. Ze kijken hierbij vaak niet naar details maar alleen naar de hoofdlijnen, wat voor
verwarring kan zorgen.
, Rond de leeftijd van 5 a 6 zijn kinderen erg betrouwbaar. Zo worden ze minder bepaald en
beperkt door taal. Ook heeft het kind meer zelfvertrouwen, dan dat die twee jaar later zou
hebben. De derde reden heeft ermee te maken dat kinderen op deze leeftijd nog niet dingen
echt in een context kunnen plaatsen.
Kinderen zijn ook goed in spelletjes. Het geheugen kan worden uitgedrukt in het herkennen
van een gebeurtenis of het herinneren ervan. Kinderen herkennen zelfs beter dan
volwassenen, maar herinneren zich wel minder dingen.
1.4 fantasie en werkelijkheid
Volgens Piaget kunnen kinderen tot een leeftijd van 8 geen goede onderscheid maken tussen
fantasie en werkelijkheid. Maar volgens andere onderzoekers kunnen kinderen wel degelijk
deze onderscheid maken.
Er zijn veel verschillen in het omgaan met fantasie tussen kinderen en volwassenen. Zo
hebben kinderen een veel grotere capaciteit aan fantasie. Ook kunnen kinderen niet goed
communiceren over het waarheidsgehalte van een uitspraak.
De kans dat kinderen volwassenen niet serieus nemen, neemt toe wanneer volwassenen vaak
dingen zeggen die er niet zijn. Ook kan het kind overgaan op fantasie wanneer hij of zij het
gevoel heeft niet begrepen te worden.
1.5 verschillen tussen jongens en meisjes
Jongens Meisjes
Kijken langer naar voorwerpen Kijken langer naar gezichten
Langer rijpingsproces
Meer problemen in de ontwikkeling
Denken meer oplossend Zoeken veiligheid en steun
Externaliseren (naar buiten gericht, Internaliseren (naar binnen gericht,
agressief) verlegen)
Lastiger voor omgeving Lastiger voor zichzelf
Bespreken minder hun gevoelens Meer talig gericht
1.6 vraaggericht werken
Het voeren van open vraaggesprekken en interviews op basis van actief luisteren d.m.v.
doorvragen, je afvragen waarom iemand iets zegt en rekening houden met de beleving en
behoeften van de ander. Hierbij zorg je voor meer orde voor de client, alleen al door te
luisteren kan je een groot aandeel bieden in de weg naar de oplossing.
Tijdens de communicatie is het belangrijk om te praten in de ik-vorm en te kijken of het
probleem bij de volwassene of het kind ligt.
Voor kinderen is het lastig om te zien dat volwassenen niet dezelfde interesses als hun
hebben, ze hebben een beperkte ik-ander differentiatie. Bij kinderen met autisme is hier ook
sprake van.
Bij gespreksvoering met kinderen moeten we er rekening mee houden dat:
‘’Het is niet de vraag of kinderen een mening hebben of over de informatie beschikken, maar
hoe we met kinderen kunnen communiceren om die mening te weten te komen, of de
informatie te verkrijgen.’’
Gespreksvoering met kinderen tussen de 4 en 12 jaar.
Hoofdstuk 1: inleiding
Er komt steeds meer belangstelling voor onderzoeken naar de communicatie met kinderen.
1.1 De dominantie van taal
Hoe jonger het kind eigenlijk is, des te onhandiger verloopt het gesprek met een volwassene.
Het begint al bij baby’s, die worden alleen met de mogelijkheid tot taal geboren. Zij kunnen al
heel vroeg een grammatica, betekenis en woordenschat ontwikkelen. De taalontwikkeling
verloopt bij jongens overigens trager.
Als volwassenen een nieuwe taal leren, lukt het ze bijna niet om het vloeiend te spreken.
Binnen taal bestaat er een sensitieve periode voor taal van 0 tot 7 jaar, hierin leert het kind de
taal vloeiend spreken en is hij of zij op de taal gericht.
Tijdens de sensitieve periode voor het verfijnen van de taal leren kinderen om de taal te
verfijnen en te lezen en schrijven, dit duurt van 7 tot 10 jaar.
Repeteervragen stellen blijft moeilijk tot de leeftijd van 10 jaar. Volwassenen onderschatten
dit vaak, omdat de kinderen wel de taal beheersen.
Het begrijpen van de taal loopt voor op het produceren van de taal. De actieve woordenschat
(gebruiken van woorden) reflecteert dan ook niet goed de passieve woordenschat (kennen van
woorden).
1.2 leercapaciteiten en leerbereidheid van kinderen
De leercapaciteiten en leerbereidheid van kinderen is enorm groot en wordt vaak
onderschat. Zodra kinderen iets hebben geleerd treedt er normalisatie op, het gevoel hebben
dat je tot jezelf komt.
Doordat kinderen een hele andere manier van waarnemen hebben, zullen ervaringen uit de
kindertijd vaak worden opgeroepen door geur of tast. Tijdens het rijpingsproces is er ook nog
geen vorm van echt waarnemen.
Voor kinderen is taal niet alleen een communicatiemiddel, maar ook een middel om te
ordenen, wat je vaak terugziet tijdens het spelen.
1.3 betrouwbaarheid en suggestibiliteit
Er is weinig literatuur bekend over gespreksvoering met kinderen. Wat we hebben is dus
misschien ook niet betrouwbaar. Deze kinderen kunnen gevoelig zijn voor suggestibiliteit, de
mate waarin iemand er door een ander toe gebracht kan worden te geloven dat iets is gebeurd
of iemand eruit ziet op een wijze die niet in overeenstemming is met de werkelijkheid en de
herinnering. Deze neemt af van 4 tot 8 jaar en weer toe als ze 13 zijn. Ook zijn kinderen extra
gevoelig voor suggestieve vragen, ze nemen het vaak heel serieus als een volwassene hun een
vraag stelt. Ze kijken hierbij vaak niet naar details maar alleen naar de hoofdlijnen, wat voor
verwarring kan zorgen.
, Rond de leeftijd van 5 a 6 zijn kinderen erg betrouwbaar. Zo worden ze minder bepaald en
beperkt door taal. Ook heeft het kind meer zelfvertrouwen, dan dat die twee jaar later zou
hebben. De derde reden heeft ermee te maken dat kinderen op deze leeftijd nog niet dingen
echt in een context kunnen plaatsen.
Kinderen zijn ook goed in spelletjes. Het geheugen kan worden uitgedrukt in het herkennen
van een gebeurtenis of het herinneren ervan. Kinderen herkennen zelfs beter dan
volwassenen, maar herinneren zich wel minder dingen.
1.4 fantasie en werkelijkheid
Volgens Piaget kunnen kinderen tot een leeftijd van 8 geen goede onderscheid maken tussen
fantasie en werkelijkheid. Maar volgens andere onderzoekers kunnen kinderen wel degelijk
deze onderscheid maken.
Er zijn veel verschillen in het omgaan met fantasie tussen kinderen en volwassenen. Zo
hebben kinderen een veel grotere capaciteit aan fantasie. Ook kunnen kinderen niet goed
communiceren over het waarheidsgehalte van een uitspraak.
De kans dat kinderen volwassenen niet serieus nemen, neemt toe wanneer volwassenen vaak
dingen zeggen die er niet zijn. Ook kan het kind overgaan op fantasie wanneer hij of zij het
gevoel heeft niet begrepen te worden.
1.5 verschillen tussen jongens en meisjes
Jongens Meisjes
Kijken langer naar voorwerpen Kijken langer naar gezichten
Langer rijpingsproces
Meer problemen in de ontwikkeling
Denken meer oplossend Zoeken veiligheid en steun
Externaliseren (naar buiten gericht, Internaliseren (naar binnen gericht,
agressief) verlegen)
Lastiger voor omgeving Lastiger voor zichzelf
Bespreken minder hun gevoelens Meer talig gericht
1.6 vraaggericht werken
Het voeren van open vraaggesprekken en interviews op basis van actief luisteren d.m.v.
doorvragen, je afvragen waarom iemand iets zegt en rekening houden met de beleving en
behoeften van de ander. Hierbij zorg je voor meer orde voor de client, alleen al door te
luisteren kan je een groot aandeel bieden in de weg naar de oplossing.
Tijdens de communicatie is het belangrijk om te praten in de ik-vorm en te kijken of het
probleem bij de volwassene of het kind ligt.
Voor kinderen is het lastig om te zien dat volwassenen niet dezelfde interesses als hun
hebben, ze hebben een beperkte ik-ander differentiatie. Bij kinderen met autisme is hier ook
sprake van.
Bij gespreksvoering met kinderen moeten we er rekening mee houden dat:
‘’Het is niet de vraag of kinderen een mening hebben of over de informatie beschikken, maar
hoe we met kinderen kunnen communiceren om die mening te weten te komen, of de
informatie te verkrijgen.’’
