Samenvatting Feniks VWO H1 t/m3 (met bijbehorende kenmerkende aspecten)

Feniks H1 t/m H3
H1 tijd van jagers en boeren
- tempeleconomie: de koning was de belangrijkste priester. De tempel
was een centraal punt waar offers en oogst werd verzameld
- de eerste mensen. Evolutie: langzame ontwikkeling waarbij
aanpassing een rol speelt. Collectief leren: kennis doorgeven door
middel van taal

§1.1 van jagers verzamelaars naar boeren
De levenswijze van jagers-verzamelaars.
- levenswijze: eerst nomadisch, in kleine groepen op zoek naar
voedsel. Later kregen ze tijdelijke onderkomens. De carrying
capacity van een gebied is de draagkracht, de verhouding van het
aantal voedselbronnen en het aantal mensen.
Het klimaat was van invloed voor de jacht. In het paleolithicum, de
oude steentijd, werden veel stenen jachtwerktuigen en gereedschap
gebruikt
Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen.
- Neolithische revolutie: de landbouw werd belangrijker
Waarom?
 Meer kennis over groen
 Bevolkingsgroei zorgde voor een voedseltekort
 Het klimaat veranderde, het werd natter en warmer, dat betekende
voedsel in overvloed in de natuur
 Het rondtrekken was daarom niet meer nodig, dus er ontstonden
dorpen
Koudere periode -> minder groen in de natuur, dat betekende dat ze
zelf graan gingen verbouwen in de vruchtbare halve maan. De
Natufiërs moesten wel: toename van de bevolking en een kouder
klimaat, dus minder jacht. daardoor ontstond een voedseltekort en
gingen ze aan landbouw doen en ze gingen vee houden.
- Landbouwsamenleving -> introductie van de landbouw ->
sedentair leven -> boerderij
Geen groot sociaal verschil, maar ze hadden wel meer bezittingen
dan de nomaden en ze hadden andere werktuigen

§1.2 dorpen en stadstaten
Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen.
- Prehistorische culturen: benaming werd pas later bedacht voor
de culturen omdat er nog geen schrift was. Deze volken werden
vernoemd naar de plek of een bekende vondst. Ieder volk start de

, historie op een ander moment, vanaf dat ze het schrift gaan
gebruiken
- Eufraat, Tigris, en Nijl: De vruchtbare halve maan -> regen en
vruchtbare grond. Er woonden veel mensen, de boeren gaan naar de
rivier en leggen akkers aan bij de rivier, want er was weinig
neerslag, dus legden ze kanaaltjes aan naar de akker,
irrigatielandbouw. Doordat de rivier overstroomde, zette het een
laagje vruchtbaar slib af op de akkers. De boeren met een grote
oogst krijgen meer macht en worden leiders over het
irrigatiesysteem, zo ontstaat het koningschap
- Stadstaten: Ontstaan door de bevolkingsgroei door de
irrigatielandbouw. Stadstaten zijn grote nederzettingen die over het
platteland en omliggende kleine nederzettingen heersen.
Kenmerken:
 Meerderheid was boer
 Monumenten
 Hiërarchische opbouw
 Polytheïsme
Ontstaan van beroepen: er werd genoeg voedsel verbouwd dus er
waren geen extra boeren meer nodig, mensen gingen zich op
andere dingen specialiseren.
- Spijkerschrift en hiërogliefen: de samenleving werd steeds
complexer, dus er moesten dingen worden opgeschreven. Eerst
karakterschrift, herkenbare tekeningen. Later het syllabisch schrift,
teken voor elke klank. Schrijvers hadden veel aanzien omdat niet
iedereen kon schrijven.

§1.3 de eerste staten
- Staatsvorming: stadstaten gaan samenwerken onder 1 koning,
regels en een hoofdstad. Als een staat de macht verliest, is dat een
kans voor een andere staat om de macht te grijpen en zichzelf te
versterken
- Machtige heersers: de macht van de farao of de koning was
gebaseerd op:
 Ambtenaren en leger: De ambtenaren voerden de wetten uit
en het leger kon de vijand verslaan
 Belastingsysteem: voor bouwwerken en loon voor de
ambtenaren en het leger
 Propaganda: standbeelden en versieringen
 De farao was een zoon van de god Ra
- Leven en dood: voor elk natuurverschijnsel was een god. De offers
werden gebracht in tempels. De Egyptenaren dachten dat er na de
dood een paradijs was. Daarom werden de doden een mummie, de
ziel zou elke dag terug naar het lichaam komen om aan te sterken.