Samenvatting Basisvaardigheden Pabo Grammatica

Zinsontleding

1. Persoonsvorm
 Werkwoord
 Verandert als je de zin in een andere tjd zet

2. Zinnen verdelen in zinsdelen
 Na de pv, verdeel je de zin in zinsdelen
 Door de zin de husselen blijven de delen van de zin altjd bij elkaar

Voorbeeld:
Mijn zusje / kocht / zondag / een ijsje / in het bos

3. Onderwerp
 Afgestemd op de pv
 Manieren om het onderwerp te vinden:
o Wie of wat + pv?
o Vragend maken en het ow staat na de pv
o Pv van enkelvoud naar meervoud

4. Gezegde
 Elke zin bevat een werkwoordelijk gezegde of een naamwoordelijk gezegde

Werkwoordelijk gezegde
 Alle werkwoorden samen vormen het werkwoordelijk gezegde
 wg + ow = korte zin
o Een goed lopende zin, hoeft niet te kloppen met de vorige, betekent een
werkwoordelijk gezegde!
 Valkuilen:
o ‘te’ voor het werkwoord hoort erbij
 Hij weet me te vinden
o ‘zich’ hoort bij het ww en dus ook bij het wg. ALLEEN als het ww niet zonder
‘zich’ voorkomt
 Zich vergissen
o Geschieden werkwoorden
 Hij schenkt water in
 Werkwoordelijke uitdrukking
o Kun je vervangen door een zelfstandig werkwoord
Ik heb een fater geslagen
Ik blunderde
Voorbeeld:
Ik / heb / een beschuit met jam / gegeten
 Ik heb gegeten = werkwoordelijk gezegde

,Naamwoordelijk gezegde
 Alle ww + ow samen vormen een zin die niet goed loopt, dus bevat de zin een ng
 Stappenplan:
1. De korte zin bevat een koppelwerkwoord
 Zijn, worden, blijven, blijken, lijken, schijnen, heten, dunken, voorkomen
2. Er staat een naamwoord in de zin
 Zelfstandig of bijvoeglijk naamwoord
 Buiten de korte zin
3. Het naamwoord zegt iets over het onderwerp
ALLE 3 DE VOORWAARDES MOETEN VOLDOEN ALS ER SPRAKE IS VAN EEN NG!
 Valkuilen:
o Geen koppelwerkwoord als:
 Blijven = verblijven
 Lijken = gelijkenis vertonen
 Niet het belangrijkste werkwoord is
o Naamwoordelijk deel kan uit andere woorden bestaan dan naamwoord
 Het werk van Hester is af.  af is naamwoordelijk deel

Voorbeeld:
Mijn zusje / wil / kapster / worden

1. Koppelwerkwoord: worden
2. Naamwoord: kapster
3. Koppeling ow en nw: mijn zusje en kapster zijn gekoppeld
Ng = wil kapster worden

 Werkwoordelijk en naamwoordelijk deel
Mijn zus / is / vroeger / kok / geweest
Ng = is kok geweest
o Werkwoordelijk deel = is geweest
o Naamwoordelijk deel = kok

5. Lijdend voorwerp
 Het zinsdeel dat de handeling ondergaat
 Wie / Wat + ow + gezegd ?
 Begint met een voorzetsel
 Nooit een lijdend voorwerp als er een ng in de zin staat

Voorbeeld:
Mijn vader / leest / de krant.
ow gz lv

, 6. Meewerkend voorwerp
 ‘werkt als het ware mee’ en is dan ook vaak een levend wezen
 Aan of voor …..

Voorbeeld:
Heb / jij / hem / dat boek / geleend?
pv ow mv lv gz

7. Voorzetselvoorwerp
 2 voorwaardes:
1. Begint met een voorzetsel dat je niet kunt vervangen door een ander
voorzetsel
2. Voorzetsel vormt een vaste verbinding met het gezegd van de zin

Voorbeeld:
Ik / reken / op de hulp van haar
ow pv vzv

8. Bijwoordelijke bepaling
 Geeft info over:
o Tijd o Reden
o Plaats
 Kan ook voorkomen in een zinsdeel
o Onderschikkend bijwoordelijke bepaling
o Zegt iets over:
 Bijvoeglijk
naamwoord
 Telwoord
 Ander
bijwoord