SAMENVATTING
JURISPRUDENTIE
Vak: Corporate Governance en Litigation
10 DECEMBER 2018
ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM
J.J.M. Buining
, Inhoudsopgave
Hoorcollege 1: Verschil tussen open en besloten verhoudingen ............................................................. 2
Hoorcollege 2: Bevoegdheden binnen de vennootschap ......................................................................... 3
Hoorcollege 3: Bestuurders en bestuur.................................................................................................... 4
Hoorcollege 4: Bestuurdersaansprakelijkheid ......................................................................................... 4
Hoorcollege 5: Bestuurdersaansprakelijkheid ex art 2:138/248 en 2:11 BW.......................................... 6
5.1 Artikel 2:138/248 lid 1 .................................................................................................................. 6
5.2 Subtiel mechanisme 2:138/248 lid 2 BW ...................................................................................... 7
5.3 Onbelangrijk verzuim 2:138/248 lid 2 BW ................................................................................... 8
5.4 Decharge........................................................................................................................................ 8
5.5 artikel 2:11 BW ............................................................................................................................. 8
Hoorcollege 6: Aandeelhouders en algemene vergadering ..................................................................... 9
Hoorcollege 7: Doorbraak van aansprakelijkheid en vereenzelviging .................................................. 10
7.1 Doorbraak van aansprakelijkheid ................................................................................................ 10
7.2 Vereenzelviging........................................................................................................................... 10
Hoorcollege 8: Functioneren van de algemene vergadering ................................................................. 11
Hoorcollege 9: Casuscollege ................................................................................................................. 11
Hoorcollege 10: Afgeleide schade......................................................................................................... 11
Hoorcollege 11: One-tier/Two-tier board .............................................................................................. 13
Hoorcollege 12: Executive Committee ................................................................................................. 13
Hoorcollege 13: Structuurregime .......................................................................................................... 13
Hoorcollege 14: Positie en beloning van bestuurders en commissarissen ............................................ 14
Hoorcollege 15: Aantasting van rechtshandelingen en tegenstrijdig belang ......................................... 14
15.1 Artikel 2:14 BW ........................................................................................................................ 14
15.2 Artikel 2:15 BW ........................................................................................................................ 14
15.3 Tegenstrijdig belang .................................................................................................................. 15
Hoorcollege 16: Uitkoop van minderheidsaandeelhouders ................................................................... 16
Hoorcollege 18: Enquêterecht (formele en materiële aspecten) ............................................................ 16
Hoorcollege 19: Onmiddellijke/voorlopige voorzieningen (enquêterecht en kort geding) ................... 18
Hoorcollege 20: Beschermingsconstructies .......................................................................................... 18
Hoorcollege 21: Familiebedrijven ......................................................................................................... 19
Hoorcollege 22: Joint Ventures ............................................................................................................. 19
Hoorcollege 23: Corporate Governance in Europees en internationaal perspectief .............................. 19
Hoorcollege 24: Casuscollege 3 ............................................................................................................ 20
1
, Hoorcollege 1: Verschil tussen open en besloten verhoudingen
ABN Amro
• Situatie => een onderdeel van het ABN Amro concern werd verkocht en dat was een
bestuurstaak. De AVA vond dat zij hiervoor goedkeuring moest geven.
• Rechtsvraag => was de goedkeuring van de AVA vereist?
• Hoge raad => door de verkoop van alleen deze tak wordt de vennootschap niet wezenlijk
veranderd. De volgende bevoegdheidsverdeling is hierbij van belang;
1. Het bepalen van de strategie van een vennootschap en de daaraan verbonden
onderneming is in beginsel een aangelegenheid van het bestuur
2. waarop de raad van commissarissen toezicht houdt
3. en ter zake waarvan de AVA haar opvattingen tot uitdrukking kan brengen door
uitoefening van de haar in wet en statuten toegekende rechten.
o Dit houdt volgens de HR in dat het bestuur niet verplicht is om de AV vooraf
in zijn besluitvorming te betrekken als het gaat om handelingen waartoe het
bestuur bevoegd is.
Versatel III
• Rechtsvraag => Wanneer is er sprake van een tegenstrijdig belang?
• HR => de vennootschap moet op grond van art 2:8 BW voorkomen dat ontoelaatbare
verstrengeling van belangen ontstaat. De OK moet commissarissen kunnen vervangen op
grond van art 2:349a lid 2 BW. “[V]oor het aannemen van tegenstrijdige belangen in een
geval als het onderhavige [is] voldoende (…) dat de betrokken commissarissen te maken
hebben met zodanig onverenigbare belangen dat in redelijkheid kan worden betwijfeld of zij
zich bij hun handelen uitsluitend laten leiden door het belang van de vennootschap en de
daaraan verbonden onderneming.“
ASMI
• Rechtsvraag: Dient de RvC actief te bemiddelen bij een conflict tussen het bestuur en de
aandeelhouders?
• Hoge Raad => De RvC is niet verplicht tot actieve bemiddeling, bij een conflict tussen
bestuurders en aandeelhouders, want dit zou op gespannen voet komen te staan met de
beleidsvrijheid van de RvC bij de uitoefening van zijn taak. De RvC is dan ook geen
verantwoording aan de aandeelhouders verschuldigd.
Roovers/Cancun
• Situatie => Familie Nicolau en Literas starten samen Cancun Holding II en hebben beiden
50% van de aandelen. Ze krijgen een conflict en familie Nicolau grijpt de macht. Familie
Literas stelt dat bestuur had moeten ingrijpen om gelijkwaardigheid te waarborgen.
• Rechtsvragen => Hoe wordt het belang van de vennootschap bepaald bij een joint-venture en
welke rol speelt de tussen de joint venture gesloten aandeelhoudersovereenkomst?
• Hoge raad => vennootschappelijk belang is leidend, ook als aandeelhouders nauw betrokken
zijn bij de vennootschap of als statuten instructierecht bevatten. Inhoud van belang is
afhankelijk van omstandigheden van het geval.
o Regel (resultante leer) => vennootschapsbelang wordt vooral bepaald door het
bevorderen van het bestendige succes van de onderneming.
▪ Niet uitsluitend => want, zorgvuldigheidsverplichting dus andere bij
vennootschap betrokken belangen niet onnodig/onevenredig schaden en art
2:8 BW in acht nemen.
o Bestuur niet verplicht => zonder statutair instructierecht, de instructies van
aandeelhouders op te volgen. Bestuur houdt eigen positie, ook bij feitelijke macht
aandeelhouders.
o In deze casus => wordt belang mede bepaald door de aard en inhoud van de tussen de
aandeelhouders overeengekomen samenwerking die kan meebrengen dat (ook) het
2
JURISPRUDENTIE
Vak: Corporate Governance en Litigation
10 DECEMBER 2018
ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM
J.J.M. Buining
, Inhoudsopgave
Hoorcollege 1: Verschil tussen open en besloten verhoudingen ............................................................. 2
Hoorcollege 2: Bevoegdheden binnen de vennootschap ......................................................................... 3
Hoorcollege 3: Bestuurders en bestuur.................................................................................................... 4
Hoorcollege 4: Bestuurdersaansprakelijkheid ......................................................................................... 4
Hoorcollege 5: Bestuurdersaansprakelijkheid ex art 2:138/248 en 2:11 BW.......................................... 6
5.1 Artikel 2:138/248 lid 1 .................................................................................................................. 6
5.2 Subtiel mechanisme 2:138/248 lid 2 BW ...................................................................................... 7
5.3 Onbelangrijk verzuim 2:138/248 lid 2 BW ................................................................................... 8
5.4 Decharge........................................................................................................................................ 8
5.5 artikel 2:11 BW ............................................................................................................................. 8
Hoorcollege 6: Aandeelhouders en algemene vergadering ..................................................................... 9
Hoorcollege 7: Doorbraak van aansprakelijkheid en vereenzelviging .................................................. 10
7.1 Doorbraak van aansprakelijkheid ................................................................................................ 10
7.2 Vereenzelviging........................................................................................................................... 10
Hoorcollege 8: Functioneren van de algemene vergadering ................................................................. 11
Hoorcollege 9: Casuscollege ................................................................................................................. 11
Hoorcollege 10: Afgeleide schade......................................................................................................... 11
Hoorcollege 11: One-tier/Two-tier board .............................................................................................. 13
Hoorcollege 12: Executive Committee ................................................................................................. 13
Hoorcollege 13: Structuurregime .......................................................................................................... 13
Hoorcollege 14: Positie en beloning van bestuurders en commissarissen ............................................ 14
Hoorcollege 15: Aantasting van rechtshandelingen en tegenstrijdig belang ......................................... 14
15.1 Artikel 2:14 BW ........................................................................................................................ 14
15.2 Artikel 2:15 BW ........................................................................................................................ 14
15.3 Tegenstrijdig belang .................................................................................................................. 15
Hoorcollege 16: Uitkoop van minderheidsaandeelhouders ................................................................... 16
Hoorcollege 18: Enquêterecht (formele en materiële aspecten) ............................................................ 16
Hoorcollege 19: Onmiddellijke/voorlopige voorzieningen (enquêterecht en kort geding) ................... 18
Hoorcollege 20: Beschermingsconstructies .......................................................................................... 18
Hoorcollege 21: Familiebedrijven ......................................................................................................... 19
Hoorcollege 22: Joint Ventures ............................................................................................................. 19
Hoorcollege 23: Corporate Governance in Europees en internationaal perspectief .............................. 19
Hoorcollege 24: Casuscollege 3 ............................................................................................................ 20
1
, Hoorcollege 1: Verschil tussen open en besloten verhoudingen
ABN Amro
• Situatie => een onderdeel van het ABN Amro concern werd verkocht en dat was een
bestuurstaak. De AVA vond dat zij hiervoor goedkeuring moest geven.
• Rechtsvraag => was de goedkeuring van de AVA vereist?
• Hoge raad => door de verkoop van alleen deze tak wordt de vennootschap niet wezenlijk
veranderd. De volgende bevoegdheidsverdeling is hierbij van belang;
1. Het bepalen van de strategie van een vennootschap en de daaraan verbonden
onderneming is in beginsel een aangelegenheid van het bestuur
2. waarop de raad van commissarissen toezicht houdt
3. en ter zake waarvan de AVA haar opvattingen tot uitdrukking kan brengen door
uitoefening van de haar in wet en statuten toegekende rechten.
o Dit houdt volgens de HR in dat het bestuur niet verplicht is om de AV vooraf
in zijn besluitvorming te betrekken als het gaat om handelingen waartoe het
bestuur bevoegd is.
Versatel III
• Rechtsvraag => Wanneer is er sprake van een tegenstrijdig belang?
• HR => de vennootschap moet op grond van art 2:8 BW voorkomen dat ontoelaatbare
verstrengeling van belangen ontstaat. De OK moet commissarissen kunnen vervangen op
grond van art 2:349a lid 2 BW. “[V]oor het aannemen van tegenstrijdige belangen in een
geval als het onderhavige [is] voldoende (…) dat de betrokken commissarissen te maken
hebben met zodanig onverenigbare belangen dat in redelijkheid kan worden betwijfeld of zij
zich bij hun handelen uitsluitend laten leiden door het belang van de vennootschap en de
daaraan verbonden onderneming.“
ASMI
• Rechtsvraag: Dient de RvC actief te bemiddelen bij een conflict tussen het bestuur en de
aandeelhouders?
• Hoge Raad => De RvC is niet verplicht tot actieve bemiddeling, bij een conflict tussen
bestuurders en aandeelhouders, want dit zou op gespannen voet komen te staan met de
beleidsvrijheid van de RvC bij de uitoefening van zijn taak. De RvC is dan ook geen
verantwoording aan de aandeelhouders verschuldigd.
Roovers/Cancun
• Situatie => Familie Nicolau en Literas starten samen Cancun Holding II en hebben beiden
50% van de aandelen. Ze krijgen een conflict en familie Nicolau grijpt de macht. Familie
Literas stelt dat bestuur had moeten ingrijpen om gelijkwaardigheid te waarborgen.
• Rechtsvragen => Hoe wordt het belang van de vennootschap bepaald bij een joint-venture en
welke rol speelt de tussen de joint venture gesloten aandeelhoudersovereenkomst?
• Hoge raad => vennootschappelijk belang is leidend, ook als aandeelhouders nauw betrokken
zijn bij de vennootschap of als statuten instructierecht bevatten. Inhoud van belang is
afhankelijk van omstandigheden van het geval.
o Regel (resultante leer) => vennootschapsbelang wordt vooral bepaald door het
bevorderen van het bestendige succes van de onderneming.
▪ Niet uitsluitend => want, zorgvuldigheidsverplichting dus andere bij
vennootschap betrokken belangen niet onnodig/onevenredig schaden en art
2:8 BW in acht nemen.
o Bestuur niet verplicht => zonder statutair instructierecht, de instructies van
aandeelhouders op te volgen. Bestuur houdt eigen positie, ook bij feitelijke macht
aandeelhouders.
o In deze casus => wordt belang mede bepaald door de aard en inhoud van de tussen de
aandeelhouders overeengekomen samenwerking die kan meebrengen dat (ook) het
2
