ederland —Dee
Waardoor veranderen de maatschappelijke verhoudingen in Nederland van 1948 tot 1978?
Kenmerkende aspecten:
De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een
wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog.
De dekolonisatie die een eind maakte aan de westerse hegemonie in de wereld.
De eenwording van Europa.
De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren zestig van de 200eeuw
aanleiding gaf tot ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen.
De ontwikkeling van pluriforme en multiculturele samenlevingen.
Voorgeschiedenis
Verzuiling
0 19eeeuw: kiesrechtkwestie, schoolstrijd en sociale kwestie
o Groepen tegenover elkaar > zuilen
Katholiek
Protestanten
Socialisten
Liberalen/rest
• Streven naar emancipatie
'40-'45
Verzuilde organisatie door bezetter samengevoegd
o Gezamenlijke misère (hongerwinter)
Tijdens oorlog geen sprake van verzuiling
Wederopbouw
3 vormen nodig:
Fysiek: NL in puin
o Maatschappelijk: weinig vertrouwen in medemens
o Economisch:weinigwelvaart
Politiek
Tijdens WOIl-regering in Londen
o Premier Pieter Sjoerds Gerbrandy
o Regeren zonder parlement
Kabinet stapt na bevrijding op
o Noodkabinet aangesteld door koningin > Schermerhorn & Drees
o Kabinet: SDAP, RKSP en VDB
0 16 mei '46 > verkiezingen
Doorbraakgedachte
Politieke leiders willen vernieuwing
o NVB mislukt
NL'ers willen terug naar eerdere organisaties
, Verzuiling keert terug
Verziekingen 1946
Kabinet Beel l: RVP en PvdA
0 Rooms-Rode coalitie
• Confessionelen en socialisten werken niet eerder samen
Willem Drees
Marshallplan
Eind 1947: productie NL op vooroorlogsniveau
Marshallplan
o Deels lening/deels gift
• $1 , 1 miljard > voorwaarden:
• Europese samenwerking
'49: Noord-Atlantische Verdragsorganisatie
• '51: EGSK
NL kiest partij, niet langer neutraliteitspolitiek
Demografische ontwikkeling
'48: vreugde bevrijding
0 Geboortegolf
Babyboom
Economische groei jaren '50 en '60
Door:
0 Marshallhulp
o Economisch herstel BRD > wirtschaftswunder
o Aardgas Groningen
Politiek beleid
Wederopbouw: Drees en Sociale partners
Samenwerking politiek, bedrijfsleven en burgers uit verantwoordelijkheidsgevoel:
o Werkgevers akkoord met meer winstbelasting
o Geleidde loonpolitiek
o Overheid gebruikt extra geld uit:
Fysieke wederopbouw
• Opzetten sociaal vangnet
'57: Algemene Ouderdomswet (trekken van Drees)
Maakbare samenleving
De mate waarin de maatschappij door overheidsingrijpen fundamenteel
veranderd kan worden
o Rooms-rode coalitie:
• Sociaaldemocraten 4 omstandigheden arbeiders verbeteren
• Christelijke partijen geordende samenleving en naastenliefde
• Combinatie verzorgingsstaat
• Bijv. AOW, WW, WAO sociale wetgeving
Waardoor veranderen de maatschappelijke verhoudingen in Nederland van 1948 tot 1978?
Kenmerkende aspecten:
De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een
wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog.
De dekolonisatie die een eind maakte aan de westerse hegemonie in de wereld.
De eenwording van Europa.
De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren zestig van de 200eeuw
aanleiding gaf tot ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen.
De ontwikkeling van pluriforme en multiculturele samenlevingen.
Voorgeschiedenis
Verzuiling
0 19eeeuw: kiesrechtkwestie, schoolstrijd en sociale kwestie
o Groepen tegenover elkaar > zuilen
Katholiek
Protestanten
Socialisten
Liberalen/rest
• Streven naar emancipatie
'40-'45
Verzuilde organisatie door bezetter samengevoegd
o Gezamenlijke misère (hongerwinter)
Tijdens oorlog geen sprake van verzuiling
Wederopbouw
3 vormen nodig:
Fysiek: NL in puin
o Maatschappelijk: weinig vertrouwen in medemens
o Economisch:weinigwelvaart
Politiek
Tijdens WOIl-regering in Londen
o Premier Pieter Sjoerds Gerbrandy
o Regeren zonder parlement
Kabinet stapt na bevrijding op
o Noodkabinet aangesteld door koningin > Schermerhorn & Drees
o Kabinet: SDAP, RKSP en VDB
0 16 mei '46 > verkiezingen
Doorbraakgedachte
Politieke leiders willen vernieuwing
o NVB mislukt
NL'ers willen terug naar eerdere organisaties
, Verzuiling keert terug
Verziekingen 1946
Kabinet Beel l: RVP en PvdA
0 Rooms-Rode coalitie
• Confessionelen en socialisten werken niet eerder samen
Willem Drees
Marshallplan
Eind 1947: productie NL op vooroorlogsniveau
Marshallplan
o Deels lening/deels gift
• $1 , 1 miljard > voorwaarden:
• Europese samenwerking
'49: Noord-Atlantische Verdragsorganisatie
• '51: EGSK
NL kiest partij, niet langer neutraliteitspolitiek
Demografische ontwikkeling
'48: vreugde bevrijding
0 Geboortegolf
Babyboom
Economische groei jaren '50 en '60
Door:
0 Marshallhulp
o Economisch herstel BRD > wirtschaftswunder
o Aardgas Groningen
Politiek beleid
Wederopbouw: Drees en Sociale partners
Samenwerking politiek, bedrijfsleven en burgers uit verantwoordelijkheidsgevoel:
o Werkgevers akkoord met meer winstbelasting
o Geleidde loonpolitiek
o Overheid gebruikt extra geld uit:
Fysieke wederopbouw
• Opzetten sociaal vangnet
'57: Algemene Ouderdomswet (trekken van Drees)
Maakbare samenleving
De mate waarin de maatschappij door overheidsingrijpen fundamenteel
veranderd kan worden
o Rooms-rode coalitie:
• Sociaaldemocraten 4 omstandigheden arbeiders verbeteren
• Christelijke partijen geordende samenleving en naastenliefde
• Combinatie verzorgingsstaat
• Bijv. AOW, WW, WAO sociale wetgeving
